OKUMA-YAZMA ├ľ─×RET─░M─░ ─░├ç─░N KISA NOTLAR

2.900 okundu

OKUMA-YAZMA ├ľ─×RET─░M─░ ─░├ç─░N KISA NOTLAR
{loadposition header}
Orta d├╝zeyde zihinsel ├Â─črenme yetersizli─či olan ├žocuklarla ├žal─▒┼č─▒rken, okuma yazma ├Â─čretimi i├žin nas─▒l bir y├Ântem se├žmeliyiz? Bu konuda her derde deva, her ko┼čulda uygulanabilir tek bir ├Â─čretim y├Ântemi olmad─▒─č─▒n─▒ biliyoruz. ├ľ─črencilerimiz aras─▒ndaki bireysel farkl─▒l─▒klar tek bir y├Ânteme ba─čl─▒ kalarak ├Â─čretimi ger├žekle┼čtirmemizi olanakl─▒ k─▒lm─▒yor. ├ľ─črencilerimizin mevcut kavram, alg─▒, konu┼čma,dikkat d├╝zeyleri gibi bireysel farkl─▒l─▒klar─▒n─▒ g├Âzeterek ve ihtiya├žlar─▒n─▒ temel alarak bir y├Ântemler se├žmeliyiz.
─░lk├Â─čretim okullar─▒nda bug├╝n ├ž├Âz├╝mleme y├Ântemi kullan─▒l─▒yor. Fi┼č c├╝mlelerinden ba┼člayarak,bu c├╝mlelerin kelime,hece ve harfe kadar b├Âl├╝nd├╝─č├╝ ve sonra elde edilen her par├žadan yeni c├╝mlelerin kuruldu─ču bir okuma-yazma ├Â─čretimi y├Ântemi bu. ├ç├Âz├╝mleme y├Ântemi ile kazan─▒lan okuma becerisi, daha h─▒zl─▒ okumay─▒ ve okunan metni ├žabuk kavramay─▒ sa─čl─▒yor.
├ç├Âz├╝mleme (t├╝mden gelim) y├Ânteminin avantaj─▒na ra─čmen ben bu y├Ântemi s─▒n─▒f─▒mda hi├ž kullanmad─▒m . ├ľ─črencilerimin b├╝y├╝k ├žo─čunlu─ču ├ž├Âz├╝mleme y├Ântemi ile okuma yazmay─▒ ├Â─črenememi┼čti. ─░├žlerinden baz─▒lar─▒ 2. s─▒n─▒fta durumlar─▒ fark edilerek ├Âzel e─čitim s─▒n─▒f─▒na y├Âneltilmi┼čti. Yazma becerileri geli┼čmi┼čti. Ancak ├žok s─▒n─▒rl─▒ say─▒da fi┼č c├╝mlesini modele bakmadan yazabiliyorlard─▒. Kelime ve heceleri kavramam─▒┼člard─▒. Bir k─▒s─▒m ├Â─črencimde ├Âzel e─čitim s─▒n─▒f─▒na y─▒llarca devam etmi┼č, ├Â─čretmensizlik y├╝z├╝nden e─čitimleri yar─▒da kalm─▒┼č,┼ču yada bu ┼čekilde okumaya ge├žememi┼čti.Ayr─▒ca art├╝k├╝lasyon bozuklu─čunun yan─▒nda, iki ya da ├╝├ž kelimeyi bir araya getirerek konu┼čamama, kelimeleri alg─▒layamama gibi ek konu┼čma sorunlar─▒ olanlarda vard─▒ . ├ťstelik s─▒n─▒f mevcudu bir hayli kabar─▒kt─▒. Bu ko┼čullarda s─▒n─▒f─▒n yap─▒s─▒n─▒ , ├Â─črencilerimin performans d├╝zeylerini temel alarak bire┼čim diye bilece─čimiz okuma-yazma ├Â─čretim y├Ântemini se├žtim.
Bire┼čim(harf ve seslerden hareket eden) okuma-yazma ├Â─čretim y├Ântemin ana ├Âzelli─či ; en k├╝├ž├╝k par├žadan ba┼člayarak ├Â─čretimin ger├žekle┼čtirilmesidir. Seslerin ├Â─čretimi esas al─▒n─▒r. ├ľnce ├╝nl├╝lerden ba┼članarak sesler ├Â─čretilir. Sonra ├╝ns├╝zlerin ├Â─čretimine ge├žilir. Hece ├Â─čretimi ile birlikte kelimelerin, c├╝mlelerin verilmesine ba┼član─▒r. Ba┼člang─▒├žta ├Â─črencinin ses birikimi yeterli olmad─▒─č─▒ i├žin yava┼č yol al─▒nabilir. 6-7 tane ├╝ns├╝z├╝n ├Â─čretilmesi ile hecelerin kavranmas─▒n─▒n ard─▒ndan ├Â─čretim h─▒zlanmaktad─▒r.
Orta d├╝zeyde ├Â─črenme yetersizli─činin kendi i├žinde geni┼č bir yelpaze olu┼čturdu─čunu rahatl─▒kla s├Âyleye biliriz. Bir u├žta a─č─▒r d├╝zey s─▒n─▒r─▒na yak─▒n olanlar , di─čer u├žta hafif d├╝zeye yak─▒n olanlar ve bu iki u├ž aras─▒nda kalan ve ├žo─čunlu─ču olu┼čturan bir kesim var . Bence hafif d├╝zeyde ├Â─črenme g├╝├žl├╝─č├╝ olan ├Â─črencilerimiz d─▒┼č─▒ndaki grup i├žin karma ├Â─čretim y├Ântemi se├žilebilir. B├╝t├╝n├╝ alg─▒lay─▒p par├žalara b├Âlmek, orta d├╝zeyde zihinsel engele sahip bireyler i├žin olduk├ža g├╝├ž. Konu┼čma bozukluklar─▒ ve di─čer alg─▒lama problemleri de eklenince ├ž├Âz├╝mleme y├Ânteminin uygulanaca─č─▒ zemin ortadan kalk─▒yor. Hafif d├╝zeyde ├Â─črenme g├╝├žl├╝─č├╝ s─▒n─▒r─▒na yak─▒n olanlar i├žin ├ž├Âz├╝mleme y├Ântemi se├žilebilir. Uygulad─▒─č─▒m─▒z y├Ântemin ba┼čar─▒s─▒z oldu─ču durumlarda y├Ântem de─či┼čikli─čine gidilebilir.
Kulland─▒─č─▒m y├Ântemde t├╝rk├že dersi ├Â─čretim pro─čram─▒nda bulunan ─░leti┼čim becerileri , g├Ârsel ve i┼čitsel alg─▒ S├Âzl├╝ ve yaz─▒l─▒ anlat─▒m, anlama-ifade etme ,dil bilgisi kurallar─▒n─▒n ├Â─čretimi b├Âl├╝mlerindeki ama├žlar─▒ oldu─ču gibi kulland─▒m. Zira hangi y├Ântemi se├žersek se├želim bu b├Âl├╝mde bulunan davran─▒┼člar─▒n okuma-yazma becerisi i├žin ├Â─čretilmesi zorunludur. ├ľn ko┼čul davran─▒┼člar─▒ oldu─ču gibi alarak yaln─▒zca okuma ├Â─čretimi a┼čamas─▒nda a┼ča─č─▒daki de─či┼čiklikleri yapmaya ihtiya├ž duydum. T├╝rk├že dersi program─▒ndaki 18. ama├žla 37. ama├ž aras─▒nda de─či┼čiklik yapt─▒m.

 

Uzun D├Ânemli Ama├ž : ├ťnl├╝leri ses olarak kavrar.

 

K─▒sa D├Ânemli Ama├žlar:

 

1-S├Âzc├╝k ve hecelerdeki ├╝nl├╝leri s├Âylendi─činde do─čru olarak seslendirir.
2-G├Âsterilen ├╝nl├╝y├╝ okur.
3-S├Âylenen ├╝nl├╝y├╝ yazar.
4-S├Âzc├╝k ve hecelerdeki benzer ├╝nl├╝leri g├Âsterir.
5-Verilen resimli kartlar i├žinden ayn─▒ ├╝nl├╝ ile ba┼člayan resimleri i┼čaretler.
6-Ayn─▒ ├╝nl├╝yle ba┼člayan s├Âzc├╝kleri g├Âsterir.
7-├ťnl├╝s├╝ eksik verilen s├Âzc├╝─č├╝ tamamlar.

 

Uzun D├Ânemli Ama├ž : ├ťnl├╝lerle ba┼člayan s├Âzc├╝kleri kavrar.

 

K─▒sa D├Ânemli Ama├žlar:
1-├ťnl├╝yle ba┼člayan s├Âzc├╝kleri model olundu─čunda okur.
2-├ťnl├╝leri vurgulayarak s├Âzc├╝kleri kendi ba┼č─▒na okur.
3-├ťnl├╝yle ba┼člayan s├Âzc├╝kleri modele bakarak yazar.
4- ├ťnl├╝yle ba┼člayan s├Âzc├╝kleri s├Âylendi─činde ba─č─▒ms─▒z olarak yazar.
5-├ťnl├╝ ile ba┼člayan iki heceli s├Âzc├╝kleri hecelerine ay─▒rarak okur/yazar.
6-├ľ─črendi─či s├Âzc├╝klerden olu┼čturulan k─▒sa fi┼č c├╝mlelerini okur/yazar.

 

Uzun D├Ânemli Ama├ž : P ├╝ns├╝z├╝n├╝ ses olarak kavrar.
K─▒sa D├Ânemli Ama├žlar:
1-P ├╝ns├╝z├╝n├╝ modelle birlikte uygun dudak ve a─č─▒z hareketlerini yaparak,do─čru ┼čekilde seslendirir.
2- ─░stendi─činde hece ve s├Âzc├╝klerdeki P ├╝ns├╝z├╝n├╝ g├Âsterir.
3- G├Âsterilen sesler i├žinde P sesini bulur ve do─čru olarak seslendirir.
4- S├Âylendi─činde P ├╝ns├╝z├╝n├╝ yazar.
5- ├ťnl├╝lerin ├Ân├╝ne P ├╝ns├╝z├╝ getirilerek olu┼čturulan iki karakterli heceleri (ap-epÔÇŽ) modelle birlikte okur.
6- G├Âsterildi─činde ba─č─▒ms─▒z olarak okur.
7- ├ľ─črendi─či heceleri modele bakarak,seslendirerek yazar.
8- S├Âylenen heceyi modele bakmadan ba─č─▒ms─▒z olarak yazar.
9- ├ťnl├╝lerin arkas─▒na P ├╝ns├╝z├╝ getirilerek olu┼čturulan iki karakterli heceleri (pa-peÔÇŽ) modelle birlikte okur.
10- G├Âsterildi─činde ba─č─▒ms─▒z olarak okur.
11- ├ľ─črendi─či heceleri modele bakarak,seslendirerek yazar.
12- S├Âylenen heceyi modele bakmadan ba─č─▒ms─▒z olarak yazar.
13- P ├╝ns├╝z├╝n├╝ ├Ânden a├ž─▒k hecelerin ├Ân├╝ne getirerek (p-il,pil / p- ul , pul ) okur/yazar.
14- P ├╝ns├╝z├╝n├╝ arkadan a├ž─▒k hecelerin ├Ân├╝ne getirerek (ya-p,yap) okur/yazar.
15- ├ľ─črendi─či heceleri i├žeren , iki karakterli hecelerden olu┼čan anlaml─▒ s├Âzc├╝kleri okur/yazar.
16- ├ľ─črendi─či heceleri i├žeren , iki ve ├╝├ž karakterli hecelerden olu┼čan anlaml─▒ s├Âzc├╝kleri okur/yazar.
17- ├ťns├╝z├╝ eksik b─▒rak─▒lan( ├žora….,dola….) s├Âzc├╝─č├╝ tamamlar.
18- ├ľ─črendi─či heceleri i├žeren s├Âzc├╝klerden olu┼čan k─▒sa fi┼č c├╝mlelerini okur/yazar.

Her bir ├╝ns├╝z i├žin uzun d├Ânemli ve k─▒sa d├Ânemli ama├žlar yaz─▒l─▒r. Yukar─▒da sadece P ├╝ns├╝z├╝ k─▒sa i├žin d├Ânemli ama├žlar yaz─▒lm─▒┼čt─▒r. Her bir ses i├žin ayn─▒ k─▒sa d├Ânemli ama├ž basamaklar─▒ takip edilerek davran─▒┼čsal ama├ž yaz─▒lmal─▒d─▒r.

 

Uzun D├Ânemli Ama├ž : ├ť├ž karakterli heceleri kavrar.
K─▒sa D├Ânemli Ama├žlar:
1-├ľn├╝ a├ž─▒k iki karakterli hecelerin ├Ân├╝ne ├╝ns├╝zleri getirerek okur.
2-S├Âylenen heceyi bakmadan yazar.
3-├ť├ž ve iki karakterli heceleri kullanarak s├Âzc├╝k okur/yazar.

 

Uzun D├Ânemli Ama├ž : D├Ârt Karakterli hecelerden olu┼čan kelimeleri kavrar.
K─▒sa D├Ânemli Ama├žlar:
1-D├Ârt karakterli heceleri g├Âsterildi─činde okur.
2-S├Âylendi─činde yazar.
3-D├Ârt karakterli heceleri kullanarak basit fi┼č c├╝mleleri yazar.

 

Uzun D├Ânemli Ama├ž: S├Âzc├╝k okuma yazma ├žal─▒┼čmalar─▒ yapar.
K─▒sa D├Ânemli Ama├žlar:
1-─░┼čaret edilen s├Âzc├╝─č├╝ heceleyerek modelle birlikte okur.
2-─░┼čaret edilen s├Âzc├╝─č├╝ heceleyerek ba─č─▒ms─▒z olarak okur.
3- Heceleri birle┼čtirerek tek seferde s├Âzc├╝kleri okur.
4- Okudu─ču s├Âzc├╝─č├╝ bakmadan yazar.
5- S├Âylenen herhangi bir s├Âzc├╝─č├╝ bakmadan yazar.

 

Uzun D├Ânemli Ama├ž: Hecelerden olu┼čturdu─ču metni kavrar.
K─▒sa D├Ânemli Ama├žlar:
1-Hecelerden yeni s├Âzc├╝kler olu┼čturur.
2-Olu┼čturdu─ču s├Âzc├╝kleri okur,bakmadan yazar.
3-S├Âzc├╝kleri kullanarak anlaml─▒ k─▒sa c├╝mleler kurar.
4- S├Âyledi─či k─▒sa c├╝mleyi yazar.
5- Olu┼čturulan c├╝mleleri i├žeren kartlarla k─▒sa metin olu┼čturur.
6- Olu┼čturulan metni okur ve yazar.

 

Uzun D├Ânemli Ama├ž: S├Âzc├╝klerden olu┼čturdu─ču metni kavrar.
K─▒sa D├Ânemli Ama├žlar:
1-Verilen s├Âzc├╝kleri kullanarak (3-4 c├╝mleli)metin olu┼čturur.
2-Olu┼čturdu─ču metni okur.
3- Metni s├Âylendi─činde bakmadan yazar.
4- Metin ilgili sorulara uygun yan─▒t verir.
5- Yazd─▒─č─▒ metne ba┼čl─▒k s├Âyler.

 
Taylan ├ľzg├╝r Ke┼čo─člu

Payla┼čmak b├╝y├╝kl├╝kt├╝r.

Bir Cevap Yaz─▒n