Category: Dil E─čitimi

├çocu─čunuzun dil ve konu┼čma e─čitimini desteklemek i├žin (faydal─▒)

Konu┼čma ve dil geli┼čimini h─▒zland─▒rmak i├žin ailelere ne gibi g├Ârevler d├╝┼č├╝yor?
├çocuklar ilk s├Âzc├╝klerini genelde 12-18. aylar─▒nda s├Âylemeye ba┼člarlar. Genellikle y├╝r├╝menin yo─čun oldu─ču d├Ânemlerde konu┼čma ├žabalar─▒nda yava┼člamalar g├Âr├╝l├╝r. Bu son derece normal bir durumdur. ─░┼čte, konu┼čma ve dil geli┼čimlerini h─▒zland─▒rmak i├žin ailelere d├╝┼čen g├Ârevler: Devam─▒n─▒ Oku

Dil Konu┼čma Egzesizleri

D─░L VE KONU┼×MA EGZERS─░ZLER─░
{loadposition header}

D─░L HAREKETLER─░:

├ś Dili d─▒┼čar─▒ ├ž─▒karmak

├ś Dili dudaklar─▒n sa─č─▒na soluna de─čdirmek

├ś Dili d─▒┼čar─▒ i├žeri ├žekmek

├ś Dili buruna do─čru sokmak

├ś Dili ├ženeye do─čru ├ž─▒karmak

├ś Dilin ucunu alt-├╝st di┼člerle ─▒s─▒rmak

├ś Dil ile dudaklar─▒ yalama.(yuvarlayarak)

├ś Dili ├╝st ├Ân di┼člere de─čdirme

├ś Dili ┼č─▒klatma (dil ile ├╝st dama─ča vurup alt dama─ča ├žekerek ses ├ž─▒karma)

├ś Dil ucunu ├╝st di┼člerden en a┼ča─č─▒daki ve en soldakine de─čdirme ├ś Dil ucunu alt di┼člerden en sa─čdaki ve en soldaki ├╝zerine de─čdirme

├ś Dili a─č─▒z i├žinde (u) bi├žiminde k─▒v─▒rma (yanlarda)

├ś Dil ile dudaklar─▒ ─▒slatma

DUDAK HAREKETLER─░
├ś Dudaklar─▒ yanlara do─čru(alt-├╝st)├žekerek di┼čleri biti┼čik vaziyette g├Âsterme

├ś ├ťst di┼čleri g├Âsterme

├ś Alt di┼čleri g├Âsterme

├ś ├ťst duda─č─▒ ─▒s─▒rma

├ś Alt duda─č─▒ ─▒s─▒rma

├ś ─░ki duda─č─▒ da a─č─▒z i├žine almak

├ś Alt duda─č─▒ d─▒┼ča d├Ând├╝rmek

├ś U sesi ├ž─▒kar─▒r gibi dudaklar─▒ ├Âne uzatmak

├ś Dudaklar─▒ birbiriyle i├že do─čru s─▒k─▒┼čt─▒rmak

├ś Kalemi dudaklar─▒ aras─▒nda tutmak

├ś Ruju da─č─▒tt─▒─č─▒m─▒z gibi iki duda─č─▒ birbirine s├╝rtme de─čdirme

YANAK HAREKETLER─░
├ś ─░ki yana─č─▒ ayn─▒ anda ┼či┼čirme

├ś Sa─č yana─č─▒ ┼či┼čirme

├ś Sol yana─č─▒ ┼či┼čirme

├ś Soldan sa─ča sa─čdan sola s├╝rekli yanak ┼či┼čirme

├ś ─░ki yana─č─▒ di┼čler aras─▒na ├žekme

├ś Dil ile sa─č yana─č─▒ ┼či┼čirme

├ś Dil ile sol yana─č─▒ ┼či┼čirme

M─░M─░KLER
├ś Hayret ├ś G├╝lmek ├ś K─▒zmak ├ś Ciddi ├ś Korku ├ś ├ťz├╝nt├╝ ├ś Uyku ├ś A─člamak ├ś Evet ├ś Hay─▒r

ÇENE HAREKETLERİ
├ś A─čz─▒ (├ženeler gergin)a├žmak-kapatmak

├ś Alt ├ženeyi (a─č─▒z a├ž─▒k) sa─ča sola hareket ettirmek

├ś Alt ├ženeyi (a─č─▒z kapal─▒) sa─ča sola hareket ettirmek

├ś Soldan sa─ča sa─čdan sola s├╝rekli yanaklar─▒ ┼či┼čirme

├ś ─░ki yana─č─▒n─▒ di┼čler aras─▒na ├žekmek

├ś Dil ile sa─č yana─č─▒ ┼či┼čirme

├ś Dil ile sol yana─č─▒ ┼či┼čirme

BURUN HAREKETLER─░
├ś Burunu buru┼čturarak yukar─▒ ├žekmek

├ś Burun deliklerini a├žmak

D─░L GEL─░┼×─░M ALANI VE EGZERS─░ZLER─░
NEFES ALMA
├ś A─č─▒zda ├╝fleme (dudaklar kapal─▒ durumda)

├ś Burundan nefes al─▒p burundan verme

├ś Burundan nefes al─▒p a─č─▒zdan verme ├ś A─č─▒zdan nefes al─▒p burundan verme

├ś Kam─▒┼č(pipet) ile hava ├žekme

├ś Burundan iki defa nefes al─▒p, iki defa verme

├ś A─č─▒zdan iki defa nefes al─▒p iki defa a─č─▒zdan verme

├ś Ka─č─▒t,pamuk,pinpon topu vb. bol nefes ile nesneyi ├╝fleme (yak─▒n-uzak mesafe)

├ś Nefesli m├╝zik aleti ├žalma ├ś Balon ┼či┼čirme

├ś Isl─▒k ├žalma ├ś Burun ├žekmek ├ś ├ľks├╝rmek

├ś Horlama ├ś Esnemek ├ś ─░├ž ├žekmek

GIRTLAK HAREKETLER─░
├ś T├╝k├╝rerek yutkunma ├ś Su yutma

├ś Gargara yapma ├ś G─▒rtlaktan ├Âks├╝rme (ses ayarlama)

D─░L GEL─░┼×─░M EGZERS─░ZLER─░N─░N UYGULANMA Y├ľNTEMLER─░
A Konu┼čma Organlar─▒n─▒n ├çal─▒┼čt─▒r─▒lmas─▒

1- Emmek: Kam─▒┼č kullanarak de─či┼čik i├žeceklerin i├žirilmesi. E─čer kam─▒┼č─▒ ├žocuk a─čz─▒nda tutam─▒yorsa kam─▒┼č─▒n etraf─▒na lastik sararak yada farkl─▒ ┼čeylerle destekleyerek kam─▒┼č─▒n a─č─▒z k─▒sm─▒ kal─▒nla┼čt─▒r─▒labilir.- Al─▒┼čt─▒rmaya ba┼člang─▒├ž olarak 9 mm lik hortumlarda kullan─▒labilir(gerekli is

e)- Emmeyi ├Â─čretmek;Terapist kam─▒┼č─▒ meyve suyunun i├žine sokar emerek kam─▒┼ča meyve suyunu ├žeker.├ťst k─▒sm─▒ndan kam─▒┼č─▒ kapatarak kam─▒┼č─▒ bardaktan ├ž─▒kar─▒r.Kam─▒┼č─▒ d├╝z olarak ├žocu─čun a─čz─▒na sokar.├çocuk kam─▒┼č─▒n i├žindeki meyve suyunu bu ┼čekilde emer.─░kinci a┼čamada kam─▒┼č biraz daha havaya kald─▒r─▒l─▒r ve kam─▒┼č bu pozisyonda iken meyve suyunu emer.Not:Terapist ├žocu─ča emme sonras─▒ davran─▒┼člar─▒ g├Âsterir.A─čz─▒n─▒ ┼čap─▒rdat─▒r.ÔÇŁmmm ├žok g├╝zelÔÇŁgibi s├Âzel uyar─▒lar verir.

2- ├ťflemek: ├ľncelikle derin nefes al─▒p verme nefes al─▒rken ÔÇťf ve pÔÇŁsesini ├ž─▒karmak gibi ├žal─▒┼čmalar yap─▒lmal─▒d─▒r.

– K├╝├ž├╝k bir mumu s├Ând├╝rmek

– K├╝├ž├╝k renkli makyaj pamuklar─▒ ara├ž olarak kullan─▒labilir.Pamuk masaya konur ├žocuk ├╝fleyerek pamu─ču hareket ettirir.

– Bir kase deterjanl─▒ su haz─▒rlan─▒r.├çocuk kam─▒┼čla ├╝fleyerek balonlar yapmaya ├žal─▒┼č─▒r.

– ─░├žinde k├╝├ž├╝k bir top olan plastik d├╝d├╝k ├╝flemeye ├žal─▒┼č─▒r.

– K├╝├ž├╝k plastik bir borazan (fl├╝t)ile ├╝fleme ├žal─▒┼č─▒l─▒r.

– Bir pinpon topu ile ├╝fleyerek masada oyun oynan─▒r.

3- ├çi─čneme: ├çi─čneme dil dudak ve yanak kaslar─▒n─▒n ortakla┼ča ├žal─▒┼čmas─▒yla ortaya ├ž─▒kan bir harekettir.Yanak:Dil ├ži─čneme de a┼ča─č─▒dan yukar─▒ ,yukar─▒dan a┼ča─č─▒ do─čru dairesel hareketler yapar.Is─▒rmak:├çocu─ča elma havu├ž gibi kat─▒ yiyecekler vererek ─▒s─▒rmas─▒ istenir.

Sa─č ve Sol yanakta ├ži─čneme:Bir par├ža bisk├╝vi ├žocu─čun bir yana─č─▒n─▒n i├žine konulur.├çocuk dil yard─▒m─▒ ile bisk├╝viyi yanaktan al─▒r ve ├ži─čner.Ayn─▒ ├žal─▒┼čma di─čer yanakta da yap─▒l─▒r.A─č─▒z kapal─▒ ├ži─čnemek:Bu ├žal─▒┼čma i├žin ├žok zor bir harekettir.S├╝rekli al─▒┼čt─▒rma gerekir.(ha┼članm─▒┼č patates gibi yumu┼čak kat─▒ yiyeceklerle ├žal─▒┼č─▒l─▒r)

– ├çocu─ča 30sn s├╝re ile ├žiklet ├ži─čnetilir. Dil:├çocu─čun dilinin ucuna bir par├ža bisk├╝vi konulur.├çocuk bisk├╝viyi dil yard─▒m─▒ ile a─čz─▒n─▒n i├žine al─▒r.Bir par├ža re├žel ve ├žikolata (saralle gibi)├žocu─čun ├╝st di┼či ile duda─č─▒ aras─▒na konur,├žocuk dili yard─▒m─▒ ile bunu a─čz─▒na al─▒r ve ├ži─čner.

Dilin Y├Ân De─či┼čtirme Hareketleri:

– Bir par├ža re├žel veya ├žikolata ├žocu─čun yana─č─▒n─▒n i├žine konur.├çocuk dili ile a─čz─▒na iter ve ├ži─čner.

– Bir par├ža lokum ├žocu─ča verilir ve ├ži─čnemesi istenir.

– K├╝├ž├╝k bir par├ža bisk├╝vi ├žocu─čun yanak i├žlerine di┼č etlerinin ├╝zerine konur.├çocuk dili ile bunu al─▒p ├ži─čnemeye ├žal─▒┼č─▒r.(├Ânce bir sonra di─čer yana─ča)

– Sa─č ve sol yanak i├žine ayn─▒ anda birer par├ža bisk├╝vi konur.├çocuk yanak i├žine konan bisk├╝vilerin ikisini birden a─č─▒z i├žine al─▒p ├ži─čnemeye ├žal─▒┼č─▒r

.- K├╝├ž├╝k bir ka┼č─▒k ├žocu─čun a─čz─▒na sokulur ve ka┼č─▒k dilin ├╝zerine bast─▒r─▒l─▒r.├çocuk bunu dilini kald─▒rarak kar┼č─▒ koymak isteyecektir.├çocuk bu tepkiyi verince di┼č f─▒r├žas─▒ ile ├žocu─čun dilinin ├╝zeri hafif hafif f─▒r├žalan─▒r.

Dil ├ç─▒karma Al─▒┼čt─▒rmalar─▒:

– ├çocu─čun dudaklar─▒na re├žel s├╝r├╝l├╝r,├žocuk re├želi yalamaya ├žal─▒┼č─▒r.

– Bir lolipop al─▒n─▒p,├žocu─čun bunu yalamaya ├žal─▒┼čmas─▒ sa─član─▒r.

– Dudaklar─▒n alt ve ├╝st k─▒sm─▒na (b─▒y─▒k yerine ve ├žene ├╝st├╝ne )re├žel s├╝r├╝l├╝r.├çocuk dilini ├╝st ve alta m├╝mk├╝n oldu─ču kadar uzatmaya ├žal─▒┼čarak re├želleri yalamaya ├žal─▒┼č─▒r.

Dili ─░├že ├çekme ├çal─▒┼čmalar─▒:- ├çocu─čun dilinin ucuna bir par├ža ├žikolata bisk├╝vi konulur ├žocuk dilini i├žeri ├žekerek yiyece─či ├ži─čnemeye ├žal─▒┼č─▒r.

– Biraz seloteyp veya band─▒ ├žocu─čun dil ucuna sar─▒l─▒r.Bu bant hafif├že ├žekilerek dil d─▒┼čar─▒ya ├ž─▒kar─▒lmaya ├žal─▒┼č─▒l─▒r.

Dudak Hareketleri:Hareketlerin Taklidi:├çocu─ča ├╝zerinde ├že┼čitli y├╝z mimiklerinin bulundu─ču kartlar verilir.(a─člama,g├╝lme,k─▒zma,├╝z├╝lme vb.)ve ├žocuktan bunlar─▒ taklit etmesi istenir.Duvara as─▒l─▒ bir ayna kar┼č─▒s─▒nda ├žocuk ile birlikte ge├žilir dudak ├že┼čitli ┼čekillere sokulur ve ├žocuktan yapmas─▒ istenir.Terapist ├žocukla kar┼č─▒l─▒kl─▒ oturup, g├╝lme, k─▒zg─▒nl─▒k, somurtma, s─▒r─▒tma, ├Âpme, hap┼čurma vb. hareketlerini tekrarlar. ├çocuk d├╝─čmeyi di┼čleri ile dudak aras─▒na koyar,terapist lasti─či hafif├že ├žeker ve hafif├že lasti─če vurur lastik hareket eder,├žocuk bu hareketi dudaklar─▒nda hisseder.Ayn─▒ ├žal─▒┼čma d├╝─čme a─č─▒z i├žinde dudakta yap─▒labilir. Kam─▒┼čla meyve suyu ve ba┼čka i├žecekler i├žirilir.Bir ka┼č─▒─ča biraz yiyecek konulur,├žocu─čun a─čz─▒na do─čru uzat─▒l─▒r.├çocuk ├╝st duda─č─▒ yard─▒m─▒ ile yiyece─či ka┼č─▒ktan almaya ├žal─▒┼č─▒r.Terapist ka┼č─▒─č─▒ yava┼č├ža ├žekerek ├žocu─ča yard─▒mc─▒ olur.

A─č─▒z Al─▒┼čt─▒rmalar─▒:Terapist ├že┼čitli dil dudak ve ├žene hareketleri yaparak ├žocuktan bu hareketleri taklit etmesini ister. Bir taba─ča re├žel yada s├╝t konulur ├žocukla birlikte yalama ├žal─▒┼čmas─▒ yap─▒l─▒r. ├çocu─ča dondurma,┼čeker ve lolipop yalat─▒lmaya ├žal─▒┼č─▒l─▒r. ├çocukla derin nefes alma,yanaklar─▒ ┼či┼čirme,├╝fleme ├žal─▒┼čmalar─▒ yap─▒l─▒r.

TEMEL ALI┼×TIRMALAR
– Dili di┼č ve dudaklar aras─▒ndan ├ž─▒karma(a─č─▒z a├ž─▒k olarak)

– Dili i├žeri ├žekme

– Dili a─č─▒z d─▒┼č─▒nda sa─ča sola hareket ettirmek- Dilin arka k─▒sm─▒n─▒ yukar─▒ kald─▒rmak.

├çe┼čitli dudak hareketleri yaparak a┼ča─č─▒daki gibi sesler ├ž─▒kar─▒r.a) ÔÇťc─▒kÔÇŁsesib) b)Elini a─čz─▒na vurarak k─▒z─▒l derili gibi ÔÇťaaaÔÇŁ sesic)

c)A─č─▒z ┼čap─▒rdatma sesid) d)├ľpme sesi ├çocuk terapistin a─čz─▒na elini de─čdirip a─č─▒z kapal─▒ÔÇŁmmÔÇŁsesi ├ž─▒kar─▒l─▒r sonra ├žocu─čun a─čz─▒na eli de─čdirilir ├žocukta ayn─▒ ┼čekilde ÔÇťmmÔÇŁsesi ├ž─▒kar─▒r.

A─č─▒z Kapatma Al─▒┼čt─▒rmalar─▒
Terapist k├╝├ž├╝k bir ka─č─▒t par├žas─▒n─▒ dudaklar─▒n─▒n aras─▒na koyar ve dudaklar─▒n aras─▒nda 5-10 sn tutar. Daha sonra ayn─▒ hareketi ├žocu─čunuzdan yapmas─▒n─▒ isteyiniz. Bir oyunca─ča ip tak─▒l─▒r (tekerlekli araba gibi) ipin bir ucunda da bir d├╝─čme tak─▒l─▒r. ├çocuk d├╝─čmeyi di┼čleri ile dudaklar─▒ aras─▒nda tutar ve dudaklar─▒n─▒ s─▒k─▒ca kapat─▒r.D├╝─čmeyi dudaklar─▒ ile oyunca─č─▒ hareket ettirir Al─▒nt─▒d─▒r.

Dil ve Konu┼čma bozuklu─ču tedavisi

D─░L VE KONU┼×MA BOZUKLUKLARI TEDAV─░ ├ťN─░TES─░
{loadposition header}

D─░L EGZERS─░ZLER─░ (A┼ča─č─▒daki egzersizleri be┼čer kez tekrarlay─▒n )

1- A─čz─▒n─▒z─▒ a├ž─▒n ve dilinizi d─▒┼čar─▒ ├ž─▒kart─▒n,yanlara kayd─▒rmamaya dikkat edin.
Tutun b─▒rak─▒n.Dilinizi her defas─▒nda daha ileriye uzatarak tekrarlay─▒n.

2- Dilinizi d─▒┼čar─▒ ├ž─▒kart─▒n,yava┼č dudaklar─▒n─▒z─▒n bir k├Â┼česinden bir di─čerine hareket ettirin.
Her k├Â┼čede biraz tutun ve b─▒rak─▒n.

3- Dilinizi ├ž─▒kar─▒n ve dil ucuyla ├ženenize de─čmeye ├žal─▒┼č─▒n.
Ula┼čabildi─či en uzak noktada tutun,b─▒rak─▒n.

4-Dilinizin ucuyla dudaklar─▒n─▒z─▒ yalay─▒n.
Dilinizle tam bir daire ├žizmeye dikkat edin.

5-Dilinizi ├ž─▒kar─▒n ve dil ucuyla burnunuza de─čmeye ├žal─▒┼č─▒n.
Bunu yaparken alt duda─č─▒n─▒z─▒ ya da elinizi kullanmay─▒n.Ula┼čabildi─či en uzak noktada tutun,b─▒rak─▒n.

6-Dilinizi ├ž─▒kar─▒n dondurma yalar gibi dil ucunu a┼ča─č─▒dan yukar─▒ do─čru hareket ettirin.

7-Dilinizi ├ž─▒kar─▒n,dilinizin ├Ân├╝nde tutulan bir ka┼č─▒─č─▒ dilinizin ucuyla itmeye ├žal─▒┼č─▒n.

8-Parma─č─▒n─▒z─▒ yana─č─▒n─▒za koyun,a─čz─▒n─▒z─▒ a├žmadan a─čz─▒n─▒z─▒n i├žinden dilinizle parma─č─▒n─▒z─▒ bulun.

9- ” LA ” sesini be┼č kez arka arkaya ├ž─▒kar─▒n.

10-” KA ” sesini be┼č kez arka arkaya ├ž─▒kar─▒n.

DUDAK EGZERS─░ZLER─░ ( A┼ča─č─▒daki egzersizleri be┼čer kez tekrarl─▒y─▒n )

1- u ve i seslerini arka arkaya tekrarlay─▒n.
2- A─čz─▒n─▒z─▒ a├ž─▒n, a─čz─▒n─▒z─▒ kapatmadan dudaklar─▒n─▒z─▒ yuvarlat─▒n.
3- Dudaklar─▒n─▒z─▒ kapat─▒n” mmmm..” sesini ├ž─▒kart─▒n.
4- Mememe/mamama sesini m├╝mk├╝n oldu─čunca h─▒zl─▒ s├Âyleyin.
5- Mememe/mamama sesini m├╝mk├╝n oldu─čunca yava┼č s├Âyleyin.
6- Dudaklar─▒n─▒z─▒ s─▒k─▒ca kapat─▒n,birbirine bast─▒r─▒n,b─▒rak─▒n.
7- Dudaklar─▒n─▒z─▒ kapatarak yanaklar─▒n─▒z─▒ ┼či┼čirin 5 sn. tutun sonra b─▒rak─▒n.
8- Yanaklar─▒n─▒z─▒ havayla doldurun, havay─▒ bir yana─č─▒n─▒zdan di─čerine aktar─▒n.
9- ├ťfleyerk mumu s├Ând├╝r├╝n.

D─░L UCU KALDIRMA EGZERS─░Z─░
” T ”

BA┼×TA ORTADA SONDA

TOP ├ťT├ť S├ťT
TA┼× OTO BOT
T├ťY ├çATI YAT
TIR ATAÇ ÇİT
TAVA G─░TAR SAAT
TIRNAK ATKI MONT
TOKA ÇATAL SİMİT
TEKERLEK USTURA SEPET
TABANCA S├ťTLA├ç M─░SKET
TENCERE HATA TAM─░RAT

D─░L UCU KALDIRMA EGZERS─░Z─░
” L ”

BA┼×TA ORTADA SONDA

L─░F ─░LK D─░L
LAV ALT SAL
LO┼× ├çALI KOL
LEYLEK PALTO G├ľL
LAMBA OLAY V─░RG├ťL
L─░MON OLTA SANDAL
LOKUM ├ç─░LEK YE┼×─░L
LEBLEB─░ DOLAP PETROL
LAVABO ├ľNL├ťK ├çATAL
LAHMACUN SALINCAK PORTAKAL

DUDAK EGZERS─░ZLER─░
” P ”

TEK HECEL─░ ─░K─░ HECEL─░ ├ť├ç HECEL─░

PUL PAKET PEÇETE
PAS PALTO PALM─░YE
PES PAPYON PATLICAN
P─░S PARA P─░YANO
PAY PAMUK PAPA─×AN
POP PARF├ťM PARANTEZ
PUT PARMAK PARA┼×├ťT
PASPAS PAPATYA
PERDE P─░JAMA
PEMBE PANTALON
POL─░S PATATES
POSTAL PEHL─░VAN
PENCERE
PIRLANTA
PORTAKAL
PUSULA

DUDAK EGZERS─░ZLER─░
” B ”

TEK HECEL─░ ─░K─░ HECEL─░ ├ť├ç HECEL─░

BAL BABA B├ťY├ťTE├ç
BA┼× BACA BA─×IRSAK
BEL BALTA BAKLAVA
BE┼× BALON B─░LEZ─░K
BOT BONCUK B─░SK├ťV─░
BUT BIÇAK BULMACA
BURUN B─░S─░KLET
BASTON BEZELYE
BAVUL
B─░BER
BAYKU┼×
BEBEK
B─░LYE
BEKÇİ
B─░TK─░
BENZ─░N
BEYAZ

Artik├╝lasyon bozklu─ču E─čitimi ve ├ľneriler

├ľNER─░LER:
{loadposition header}

Uzmana ├ľneriler

Artik├╝lasyon bozukluklar─▒n─▒ d├╝zeltme ├žal─▒┼čmalar─▒ d├Ârt a┼čamada ger├žekle┼čtirilebilir:

1.Nedenleri ortaya ├ž─▒karmak. ├çocu─čun probleminin giderilmesi i├žin do─čru bir tan─▒lama gerekir. Tan─▒lama ile birlikte nedenlerin ortaya ├ž─▒kar─▒lmas─▒ da ├Ânemlidir. E─čer ├žocukta artik├╝lasyon bozuklu─čunun nedeni yap─▒sal bir bozukluksa, ├žo─ču t─▒bb─▒ tedavi ile d├╝zeltilebilir, neden i┼čitme engeline ba─čl─▒ ise uygun tedavi ve i┼čitme arac─▒ kullan─▒l─▒r, zeka d├╝zeyi d├╝┼č├╝k ├žocuklarda zeka seviyesine g├Âre terapinin d├╝zenlenmesi ve ├žocu─čun mevcut kapasitesinden en iyi ┼čekilde yararlan─▒lmas─▒ gerekir, aile atmosferi ve duygusal uyumsuzluk gibi engeller i├žin psikolojik ├žal─▒┼čmalar yap─▒lmal─▒d─▒r.

2.├çocu─čun probleminin fark─▒na vard─▒r─▒lmas─▒. ├çocu─čun probleminin fark─▒na vard─▒rmak ve terapiye istekli hale getirmektir. ├çocu─čun bozuk ├ž─▒kard─▒─č─▒ sesler ├žocuk ve e─čitimcisi taraf─▒ndan beraberce listelenir. B├Âylece ├žocuk hangi sesleri ├ž─▒karamad─▒─č─▒n─▒ bilir ve bu seslerle ├žal─▒┼čma yapaca─č─▒n─▒n fark─▒na var─▒r.

3.├ľz├╝rl├╝ sesin d├╝zeltilmesi. Artik├╝lat├Âr kaslar: ├žene-dudak-dil-a─č─▒z kaslar─▒ gere─či gibi i┼člemiyorsa; ┬Ě Yeni sesin konu┼čmada kullanilir hale getirilmesi, ┬Ě Terapinin sona erdirilmesi ve vaka incelemesi, ┬Ě ├ťfleme ├žal─▒┼čmas─▒ :Kibrit ,mum, s├Ând├╝rme ,ka─č─▒t ├╝fleme pervane d├Ând├╝rme, ┬Ě Sak─▒z ├ži─čneme ├žal─▒┼čmas─▒, ┬Ě Yalama ├žal─▒┼čmas─▒: Dudaklara re├žel, bal gibi tatl─▒lar s├╝r├╝lerek yalama ├žal─▒┼čmalar─▒ ile dil, dudak a─č─▒z kaslar─▒n─▒n geli┼čmesinin sa─članmas─▒, ┬Ě Isl─▒k ├žalma ├žal─▒┼čmas─▒, ┬Ě Dil yuvarlama ├žal─▒┼čmas─▒, ┬Ě Di┼čleri birbirine vurma ├žali┼čmasi, ┬Ě Dudaklar─▒n enlemesine, uzunlamas─▒na a├ž─▒l─▒p kapanma ├žal─▒┼čmas─▒, Daha sonra sesin d├╝zeltilmesi i├žin; ┬Ě ├çocuk yanl─▒┼č ├ž─▒kard─▒─č─▒ sesin do─črusunu ├žok dinlemeli ,duymal─▒ sesin do─črusu i┼čitme merkezinde yer etmelidir, ┬Ě Sesin ├žal─▒┼čmas─▒: Ele al─▒nan yeni ses uyar─▒, taklit, fonatik de─či┼čtirme ve do─čru sesli s├Âzc├╝kleri kullanarak ├Â─čretilebilir, ┬Ě Ayna kar┼čisinda dogru sesi ├žikarma ├žali┼čmasi, ┬Ě Hece ├žal─▒┼čmas─▒, ┬Ě Kelime ├žal─▒┼čmas─▒, ┬Ě Atas├Âzleri ,deyimler gibi karma┼čik kelime ├žali┼čmalari.

4.Artik├╝lasyon ├žal─▒┼čmas─▒n─▒n sonland─▒r─▒lmas─▒. ┬Ě Bu a┼čamalar izlenerek aile, ├Âgretmen ve terapistin yardimi ile artik├╝lasyon bozuklugu olduguna karar verilen ├žocuklar konu┼čmayi daha kolay ve kisa zamanda kazanabilir. Artik├╝lasyonu olan her ├žocuk yardimla ve d├╝zenli ├žali┼čma ile konu┼čmasini d├╝zeltebilir.

Anne Babaya ├ľneriler: Sa─čl─▒kl─▒ bir ├žocu─ča sahip olmak her anne baban─▒n en ├Ânemli isteklerinden biridir. Anne babalar hamilelik d├Âneminde ├žocuklar─▒ i├žin en g├╝zel ve en bekledikleri ├Âzellikleri hayal eder, onlar─▒n toplumun ve kendilerinin de─čer verdi─či ├Ânemli g├Ârd├╝─č├╝ t├╝m ├Âzellikleri ta┼č─▒mas─▒n─▒ dilerler. Herkes sa─čl─▒kl─▒ bir bebek isterken ├žocu─čun farkl─▒ ├Âzelliklerinin olmas─▒ aileyi de─či┼čik duygulara iter. Bu duygular─▒n yerine ├žocu─čumu nas─▒l tan─▒yabilir, onu e─čitmek i├žin ne yapabilirim sorular─▒na a┼ča─č─▒daki ├Âneriler ve al─▒┼čt─▒rmalar ─▒┼č─▒k tutacakt─▒r: ┬Ě Aile ├Ânce ├žocukta yap─▒sal bir bozukluk olup olmad─▒─č─▒n─▒ bir t─▒bbi kurulu┼čtan yararlanarak ├Â─črenebilir. (├çocukta g├Âr├╝len yap─▒sal bozuklu─čun tedavisi m├╝mk├╝nse, hastanelerin cerrahi ve K.B.B ├╝nitelerinde tedavi edilebilir.) ┬Ě E─čer ├žocu─čun artik├╝lasyon bozuklu─čunun nedeni aile ortam─▒, duygusal sorunlar ise ├žocu─čun psikolojik yard─▒m almas─▒ yararl─▒ olur.

ART─░K├ťLASYON BOZUKLU─×U E─×─░T─░M─░

Aile ├žocukta artik├╝lasyon bozuklu─ču oldu─čunu d├╝┼č├╝n├╝rse; Rehberlik ve Ara┼čt─▒rma Merkezlerine ba┼čvurarak artik├╝lasyon testi yapt─▒rmal─▒ ve artik├╝lasyon ├že┼čidi, hatal─▒ seslerin say─▒s─▒ ve ba┼čta sonda ya da ortada m─▒ oldu─ču hakk─▒nda bilgi almal─▒d─▒r. ┬Ě Anne-babalar bir uzmanla diyalo─ča ge├žerek ├žocu─čun konu┼čma terapisinden faydalanmas─▒n─▒ sa─člasalar da, bununla yetinmeyip evde ├žocuklar─▒yla bireysel olarak ilgilenmelidir.

┬Ě Yap─▒sal bozukluk ve duygusal ├žat─▒┼čmaya dayal─▒ olmayan artik├╝lasyon bozukluklar─▒ ailenin ├Âzverisiyle d├╝zeltilebilir. Anne baba bu ├žal─▒┼čma esnas─▒nda sevecen ve sab─▒rl─▒ olmal─▒ hatal─▒ seslerin birden d├╝zelece─čini d├╝┼č├╝nmemelidir.

┬Ě ─░lk ├žal─▒┼čma olarak aile ├žocu─čun a─č─▒z, dudak, dil v.b artik├╝lat├Âr organlar─▒ndaki kaslar─▒ ├žal─▒┼čt─▒rma al─▒┼čt─▒rmas─▒ yapt─▒rmal─▒d─▒r. Bunun i├žin ├žocuk sak─▒z ├ži─čneyebilir, dudak kaslar─▒n─▒ ├žal─▒┼čt─▒rmak i├žin ├╝fleme ├žal─▒┼čmas─▒, dudaklara bal s├╝rerek dudak yalama ├žal─▒┼č─▒lmas─▒, a-o harfleriyle a─č─▒z yuvarlama hareketleri, di┼č tak─▒rdatma hareketleri yapabilir.

┬Ě Aile ├žocu─čun hatal─▒ ├ž─▒kard─▒─č─▒ sesleri tespit ederek i├žinde bu seslerin bulundu─ču kelimelerden olu┼čan bir listeyi ├žocukla beraber haz─▒rlayarak ├žocu─čun listedeki kelimelerden haberdar olmas─▒ sa─članabilir. Bu listeyi bazen yanl─▒┼č bazen do─čru telaffuz ederek okumal─▒ ve her yanl─▒┼č okunan telaffuzu bir i┼čaretle belli etmesi istenir, daha sonra b├╝t├╝n kelime do─čru telaffuz edilerek okunur ve ├žocu─čun dikkati do─čru sese ├žekilir. ├çocukla beraber, hatal─▒ ├ž─▒kar─▒lan seslerden ve kelimelerden olu┼čan bir hikaye haz─▒rlan─▒r, ├Ânce ├žocuk okur sonra aile do─črusunu okur, ├žocuk tekrar okuyarak kendi yanl─▒┼člar─▒n─▒ i┼čaretler. Burada ama├ž ├žocu─čun do─čru sese dikkatini ├žekmek ve do─čru telaffuz etmesini sa─člamakt─▒r.

┬Ě ├çocuk ve aile ayna kar┼čisina ge├žerler, ├Ânce aile ├žocukla beraber hazirlanan kelime listesinin dogrusunu okur, sonra ├žocuktan okumasini ister, ├žocuk ebeveyninin agiz hareketlerine (agzinin hatali sesi ├žikarirken aldigi ┼čekle dikkat ederek) bakarak dogrusunu ├žikarmaya ├žali┼čir, hem dogrusunu hem yanli┼čini telaffuz eder, ├žocuk hem dogru sesin hem yanli┼č sesin farkini g├Âr├╝r. ┬Ě ├çocuk okula gidiyorsa T├╝rk├že, Matematik, Fen, Sosyal Bilgiler gibi derslerden okuma ├žal─▒┼čmas─▒ yapt─▒r─▒labilir. Aile, ├žocu─čun yanl─▒┼č ├ž─▒kard─▒─č─▒ seslere ilgisini ├žekerek, ├žocuktan yanl─▒┼č okudu─ču seslerin alt─▒n─▒ ├žizmesini isteyebilir. Bu ├Âdevleri birde anne baba yanl─▒┼č okuyarak, her yanl─▒┼čta ├žocu─čun parma─č─▒yla masaya vurmas─▒ isteyebilir, sonra do─čru telaffuz etme ├žal─▒┼čmas─▒na ge├žilebilir. ┬Ě ├çocukla beraber olu┼čturduklari kelime listesiyle ilgili resimleri beraberce toplayarak bir dosya olu┼čturulur. Aile bu resimlerle dogru sesi ├žikarma ├žali┼čmasi yaptirabilir. Bu ├žali┼čmalar yapilirken ├žocuk dogru ├žikardigi sesler i├žin ├Âd├╝llendirilir. ├çali┼čmanin son a┼čamalarinda ├Âd├╝l azaltilarak uygun bir bi├žimde kesilmelidir.

┬Ě Aile ├žocu─ča evdeki rutin i┼člerde de g├Ârev vererek, bu i┼čleri yaparken ├žocu─čun hatal─▒ ├ž─▒kard─▒─č─▒ sese dikkati ├žekilebilir.

┬Ě Al─▒┼čt─▒rmaya ├Ânce ses ile ba┼član─▒r, ├žocuk sesi do─čru telaffuz ettikten sonra basit hecelere ge├žilir, en son kelimeye ge├žilir. C├╝mle ├Ânce k─▒sa basit sonra atas├Âzleri bilmeceler, tekerlemelere ge├žilebilir. Al─▒┼čt─▒rmalar ├žocu─čun anlayabilece─či gibi tane tane ve normal ses d├╝zeyinde olmal─▒d─▒r

┬Ě Bu ├žal─▒┼čmalar yap─▒l─▒rken ├žocu─ču s─▒kmamak, onun ho┼čuna gidecek ortamlar yaratmak ve ├žocu─ču ├Âd├╝llendirmek ├žok ├Ânemlidir. Bu mesafe iyi ayarlanmazsa ├žocuk ├žal─▒┼čmadan s─▒k─▒l─▒p hi├ž konu┼čmama yolunu da se├žebilir. Aile ├žocu─ča sab─▒rla yakla┼čmal─▒, ├žal─▒┼čmalarda aceleci olmamal─▒ ve hemen sonu├ž bekleme gayretine girmemelidir. ┬Ě ├çocuktan ayn─▒ ┼čeyi defalarca tekrarlamas─▒n─▒ istemek ├žocu─ču s─▒kar, konu┼čmaya ilgisini azalt─▒r ve ├žocuk sorulan sorulara cevap vermez. Ba┼čar─▒ya ula┼čmak i├žin her s├Âz├╝ tam de─čeri ile seslendirmeye ve acele etmemeye ├Âzen g├Âsterilmelidir.

┬Ě ├çocuk do─čru sesi kelime i├žinde de ├ž─▒karmaya ba┼člad─▒─č─▒nda hemen al─▒┼čt─▒rmalar sona erdirilmemeli ve ├žocuk takip edilmelidir. ├ľ─čretmene ├ľneriler: ┬Ě Artik├╝lasyon bozuklu─ču olan ├žocuk okula gidiyorsa s─▒n─▒f ├Â─čretmenini ve bran┼č ├Â─čretmenlerini bir yana b─▒rakan bir terapi veya konu┼čma geli┼čtirme ├žal─▒┼čmas─▒ d├╝┼č├╝nmek m├╝mk├╝n de─čildir.

┬Ě ├ľ─čretmen ├žocu─čun artik├╝lasyon bozuklu─ču olup olmad─▒─č─▒n─▒ ve hatal─▒ ├ž─▒kard─▒─č─▒ sesleri anlamas─▒ i├žin ├Ânce Rehberlik ve Ara┼čt─▒rma Merkezlerinden yararlanarak artik├╝lasyon testi yapt─▒rmal─▒ ve artik├╝lasyon ├že┼čidi, hatal─▒ seslerin adedi ve hatal─▒ sesin ba┼čta sonda ya da ortada m─▒ oldu─ču hakk─▒nda bilgi almal─▒d─▒r.

├çocuk terapiye devam ediyorsa: ├çocuk yetkili bir kurumda veya bu konuda yeti┼čmi┼č bir uzman tarafindan terapiye tabi tutuluyorsa , sinif ├Âgretmeninin yardimi iki ayri y├Ânde olabilir. ┬Ě Birinci gruptaki yard─▒m ├žocu─ča ait gerekli bilgileri toplamak ve ilgiliye vermektir. ├çocu─ču, iyi bir ┼čekilde g├Âzleme f─▒rsat─▒na sahip olan ├Â─čretmen, inceleme veya tan─▒ma fi┼čleri diye adland─▒r─▒lan fi┼člere yazaca─č─▒ bilgilerde ├Â─črencileri konu┼čma ├Âzellikleri y├Ân├╝nden de de─čerlendirmeye ├žal─▒┼čmal─▒d─▒r. ┬Ě S─▒n─▒f ├Â─čretmeninin ikinci gruptaki yard─▒m─▒, terapi s├╝resince ├žocu─ča verilen ├Âdevlerin yerine getirilmesinde, s─▒n─▒fta gereken kolayl─▒─č─▒ sa─člamakt─▒r. Uzmanla i┼čbirli─či yaparak onun tavsiyelerini yerine getirmek ve uygulamalar─▒n sonucundan uzman─▒ haberdar etmek, s─▒n─▒f ├Â─čretmeninin en ├žok yard─▒m edece─či konulardan biridir.

├çocuk terapiye devam etmiyorsa: ┬Ě Bug├╝n i├žin yurdumuzda konu┼čma ├Âz├╝r├╝n├╝n d├╝zeltilmesinde ├žali┼čabilecek yeterli sayida eleman yoktur. Ama artik├╝lasyon bozuklugu olan ├žocuk vardir. Bunlardan okul ├žaginda olanlar ├žogunlukla siniflara bu ├Âz├╝rleri ile devam etmektedir. Siniflarinda artik├╝lasyon bozuklugu olan ├žocuklar tamamen sinif ├Âgretmeninin anlayi┼č, yeterlilik ve ├žabasina kalmaktadir. Bu sinif ├Âgretmeni artik├╝lasyon bozukluklarini d├╝zeltme ├žali┼čmasi yapsin mi demektir? Bazi belirli vakalar i├žin evet. Fakat bu hi├žbir zaman sinif ├Âgretmeni konu┼čma uzmaninin yerini tutar demek degildir. Sinif ├Âgretmeni terapistin yerini tutacak fonksiyona sahip olmadigi gibi terapiyi s├╝rd├╝rmek i├žin yeterli zamana da sahip degildir.

┬Ě ├ľ─čretmen ├žocu─ča kar┼č─▒ sevecen, sab─▒rl─▒, ve ├Âzverili olmal─▒d─▒r. ├çocu─čun hatal─▒ ├ž─▒kard─▒─č─▒ sesi hemen do─čru olarak kazanamayaca─č─▒ i├žin aceleci davranmamal─▒d─▒r.

┬Ě ├ľnce ├žocu─čun artik├╝lasyonunun ├že┼čidini ve ├ž─▒kard─▒─č─▒ hatal─▒ seslerin bilinmesi gerekmektedir. Bu nedenle ├žal─▒┼čmaya hatal─▒ sesin do─čru olarak ├ž─▒kar─▒lmas─▒ ile ba┼člay─▒p, do─čru ├ž─▒karmaya ba┼člad─▒─č─▒ sesi kelime i├žinde kullanmas─▒ sa─članabilir. ┬Ě ├ľ─čretmen T├╝rk├že dersinde artik├╝lasyonu olan ├žocuklara daha fazla s├Âz vermelidir. Par├žan─▒n okunu┼čunda her ├ž─▒kard─▒─č─▒ hatal─▒ sese ├žocu─čun dikkatini ├žekmeli ve ├Â─čretmen taraf─▒ndan do─čru telafuz edilerek ├žocu─čun tekrarlamas─▒ istenmelidir. Ayn─▒ uygulama anlat─▒m ├žal─▒┼čmalar─▒, matematik dersinde problemin okunmas─▒ gibi durumlarda da tekrarlanabilir. ┬Ě ├ľ─čretmen artik├╝lasyon bozuklu─ču olan ├žocuklarda hatal─▒ ├ž─▒kard─▒─č─▒ seslerden olu┼čan isteklerde bulunur. ├ľrne─čin ┬« harfinde artik├╝lasyon bozuklu─ču olan bir ├žocu─ča ÔÇťGit ┬«asim Beyden tebe┼čir iste yoksa T├╝┬«kan han─▒mdan iste gibi ÔÇť├žocu─čun bu kelimeyi tekrar etmesi ve iste─či yerine getirmesi istenebilir. ┬Ě ├çocuklara ├Â─čretmen aras─▒ra ┼čark─▒, masal, ├Âyk├╝, kasetleri dinlettirilerek ├žocu─čun ├ž─▒kard─▒─č─▒ hatal─▒ sesin do─črusunu ├Â─črenmesi, anlamas─▒ ve dikkatinin ├žekilmesi sa─članabilir.

┬Ě S─▒n─▒fta mani, tekerleme, ┼čark─▒ s├Âylenerek ├žocu─čun hatal─▒ ├ž─▒kard─▒─č─▒ sesler tekrar ettirilebilir. ┬Ě ├ľ─čretmen bir par├ža okurken bilin├žli hatalar yaparak ├žocu─čun bunlar─▒ kaydetmesini ve do─črular─▒n─▒ kendisinin telaffuz etmesini sa─člayabilir. ┬Ě ├ľ─čretmen bir par├žay─▒ okur ├žocuk ├ž─▒karmakta g├╝├žl├╝k ├žekti─či sesi i┼čaretler. ┬Ě S─▒n─▒fta ba┼čka artik├╝lasyonu olan ├žocuklar birbirlerini dinleyip yanl─▒┼člar─▒ not edip, kendi aralar─▒nda do─čru sesi telaffuz etmeye ├žal─▒┼čabilir.

┬Ě ├çocu─ča s─▒n─▒f i├ži rutin i┼člerde g├Ârevler verilerek ├žocu─čun g├╝nl├╝k konu┼čmalar─▒na dikkat ederek yanl─▒┼č ├ž─▒kard─▒─č─▒ sesler ├╝zerine yo─čunla┼čmal─▒d─▒r.Artik├╝lasyon bozuklu─ču e─čitiminde s─▒k g├Âr├╝len sorunlardan bir tanesi de; ├Â─črenciye destek olmak amac─▒yla s├╝rece kat─▒lan ├Â─čretmenlerin ilk anda ├žok fazla ├žaba harcayarak b─▒kk─▒nl─▒─ča u─čramalar─▒ yada ba┼čar─▒ seviyelerini y├╝ksek tutmak istemeleri dolay─▒s─▒yla istenen h─▒zda ilerleme sa─člayamamalar─▒d─▒r. B├╝t├╝n bunlar ├Â─čretmeni etkiledi─či kadar ├Â─črenciyi de etkiler. ├ç├╝nk├╝ bu gibi durumlarda ├Â─črenci kendini bask─▒ alt─▒nda hissedebilir. Panik, engellenmi┼člik ve ├Â─črenilmi┼č ├žaresizlik ya┼čayarak, psikolojik a├ž─▒dan sorununu ├ž├Âzebilecek hale bir t├╝rl├╝ gelemeyebilir.

Nas─▒l dil ├Â─čretilir

D─░L ├ľ─×RENME
Di─čer insanlarla ileti┼čim kurma ihtiyac─▒ , insan─▒n en temel ihtiya├žlar─▒ndan biridir. Her anne-baba ileti┼čimin ├žocu─ču i├žin ne kadar ├Ânemli oldu─čunu bilir. ├ľz├╝rl├╝ ├žocuk i├žin, ihtiya├žlar─▒n─▒ ve isteklerini dile getirme becerisi kazanmas─▒ yard─▒m gerektirir ve bir├žok kap─▒ a├žar. Bu beceri ├žocu─ča, ├ževresini kontrol etme ve bu ├ževreden ÔÇť├Â─črenmekÔÇŁ f─▒rsat─▒n─▒ verir.
├ľneminin bilinmesine ra─čmen, e─čitimcilerin ileti┼čim becerilerini ├Â─črenme yollar─▒ bulmalar─▒ di─čer beceri alanlar─▒na k─▒yasla daha yava┼č oldu. Sebebi a├ž─▒k; ├žocu─čun elinden tutarak ona ka┼č─▒k tutmay─▒ veya yuvarlak ├žizmeyi ├Â─čretebilirsiniz, fakat ona konu┼čmas─▒ i├žin fiziksel olarak yard─▒m edemezsiniz. Baz─▒ yap─▒land─▒r─▒lm─▒┼č davran─▒┼č teknikleri, ├žocuklara ders saatleri s├╝resince kelime s├Âyletebilmi┼č, fakat ├žocuklara g├╝nl├╝k ya┼čant─▒lar─▒nda etkin olarak ileti┼čim kurmay─▒ ├Â─čretememi┼čtir.
Son y─▒llarda ├žocu─čun ileti┼čime olan ihtiyac─▒ i├žin ├ževresindeki insan ve e┼čyalarla ili┼čkisini hesaba katan teknikler geli┼čtirildi. Bug├╝n biliyoruz ki, dil ├Â─črenimi hayat─▒n ilk haftalar─▒ndan ba┼člayarak g├╝nl├╝k hayat─▒n bir par├žas─▒ olmal─▒. ─░leti┼čimin ne oldu─ču konusunda bilin├žli, ├žocu─čun ├Ân├╝ndeki basamaklar i├žin haz─▒r olan anne ve babalar─▒n ├žocu─čun dil kazan─▒m─▒nda ├žok fazla ├Ânemi oldu─čunu biliyoruz. E─čitimciler bu anlay─▒┼ča, bebekleriyle ileti┼čim halinde olan anne babalar─▒ g├Âzleyerek geldiler.

D─░L ├ľ─×RENME VE ├ľ─×RETME NEY─░ KAPSAR ?

Dil (veya ileti┼čim) sadece konu┼čmaktan daha ├žok ┼čey kapsar. Konu┼čamayan ama ├žok etkin bir ileti┼čim sa─člayan bir├žok insan vard─▒r (├ľrne─čin i┼čaret diliyle). Ayn─▒ zamanda konu┼čabilen ama ileti┼čim kuramayan insanlar da vard─▒r.

Konu┼čmayla birlikte dil;
* Dinleme ve anlama.
* Di─čer ki┼čilerin dillerine cevap verme.
* ─░leti┼čim i├žinde ÔÇťs─▒raÔÇŁ ile konu┼čmay─▒ da i├žerir.

Bu beceriler, konu┼čmak i├žin daha zaman─▒ olan bebekler i├žin de ge├žerlidir. Dil geli┼čtik├že ├žocuklar ┼čunlar─▒ kazan─▒rlar :
* T├╝rl├╝ ihtiya├žlar─▒n kar┼č─▒lanmas─▒ (sosyal, duygusal ve maddi).
* Ba┼čta i┼čaretler sonra s├Âzc├╝kler ve daha sonra s├Âzc├╝klerin birle┼čmesiyle, de─či┼čik anlamlar ifade etme yetene─či.
* Dil bilgisi formlar─▒n─▒ kullanmak yoluyla, daha detayl─▒ anlamlar ifade etme becerisi, d├╝zg├╝n s├Âzc├╝k s─▒ras─▒ (├žo─čullar, zamanlar gibi).
* T├╝rl├╝ sesler ├ž─▒karma becerisi.
* Bir konu┼čmay─▒ ba┼člatabilme ve izleyebilme becerisi.
Bu beceriler dinleme, anlama, cevap verme ve s─▒ra alma gibi yukar─▒da ad─▒ ge├žen yetenekleri i├žerir.
Belki b├╝t├╝n bunlar biraz karma┼č─▒k g├Âz├╝k├╝yor. Asl─▒nda karma┼č─▒k da…├çocuklar ├žo─ču dilin karma┼č─▒kl─▒─č─▒n─▒ ├ž├Âzebiliyorlar; ama bu otomatik olarak halledilmiyor. ├ľnemli olan ÔÇťplanlamakt─▒rÔÇŁ. Ama├žlar─▒n se├žimi ve hangi tekniklerin kullan─▒laca─č─▒n─▒ planlamak vaktinizin ├žo─čunu alacakt─▒r.

ÇOCUKTAN CEVAP BEKLEYİN

├çocuk, y├╝z├╝n├╝ze bakmay─▒ ├Â─črenen bir bebek de olsa, c├╝mle kuran okul ├Âncesi bir ├žocuk da olsa, tav─▒rlar─▒n─▒zla, her zaman onun cevap verece─čini umdu─čunuzu g├Âsterin, ona zaman tan─▒y─▒n. E─čer dikkati ba┼čka yerlerde de─čilse, cevap vermesini ÔÇťbekleyinÔÇŁ.
Ona ileti┼čimi ba┼člatma f─▒rsat─▒ ve zaman─▒ da verin. E─čer her zaman siz konu┼čuyor, insiyatifi her zaman siz al─▒yorsan─▒z, ├žocuk ileti┼čim s├╝recindeki rol├╝n├╝ ke┼čfetme f─▒rsat─▒ bulamayacakt─▒r.
├çocukla konu┼čmak ├žok ├Ânemlidir; fakat ├žocuk bak─▒p dinliyorsa bile iki y├Ânl├╝ bir ileti┼čime kat─▒l─▒rcas─▒na konu┼čun. Cevaplar─▒ sezmek anlamak i├žin susun, bekleyin. Ona zaman tan─▒y─▒n, size kat─▒laca─č─▒n─▒ umun; kat─▒lacakt─▒r.

├çOCU─×U ─░LG─░LEND─░REN ┼×EYLER HAKKINDA KONU┼×UN

Canl─▒ bir bebekle a┼ča─č─▒ yukar─▒ her┼čey hakk─▒nda konu┼čabilirsiniz. Cevap vermeyen, sessiz bir bebekle konu┼čmay─▒ zor bulan anne babalar vard─▒r. ÔÇťSizinÔÇŁ ne yapt─▒─č─▒n─▒zla ilgili konu┼čmak iyi bir ba┼člang─▒├žt─▒r; ├ž├╝nk├╝ her┼čeye ra─čmen siz en ├Ânde gelen ilgi kayna─č─▒s─▒n─▒z.
├çocuk dikkatini objelere ve etraf─▒nda geli┼čen hareketlere vermeye ba┼člad─▒─č─▒nda, ipu├žlar─▒n─▒ onun oyuncak se├žiminden ve neye g├╝l├╝msedi─činden al─▒n. Daha aktif ve oyuncu oldu─čunda, se├žebildi─činiz konular artacakt─▒r. Tercihleri ne ile ilgili konu┼čmak istedi─čini g├Âsterecektir. Konu┼čmuyorsa ona sevdi─či ┼čeylerin isimlerini ├Â─čretin. Sevdi─či ┼čeyler kelime ├Â─črenmek i├žin harika bir kaynak sa─člar. Kendinizi isimler hakk─▒nda konu┼čma ile s─▒n─▒rlamay─▒n. Hareketler, renkler ve sesler hakk─▒nda da konu┼čun.

AKT─░F ├çOCU─×A D─░KKAT─░N─░ YO─×UNLA┼×TIRMASINDA YARDIMCI OLMAK

K├╝├ž├╝k ├žocu─čun dikkati, bir ┼čeyden ba┼čka bir ┼čeye kolayca kayabilir. Sadece onun dikkat etti─či ┼čeyleri izlerseniz, ├Â─črenmesi gereken ┼čeylerin anlamlar─▒na dikkatini toplamas─▒ g├╝├ž olur. Di─čer yandan dil ├Â─čretimi i├žin dikkatini ├žekmek istiyorsunuzdur. Bu problemi, ├žocukla oynamaya ay─▒rd─▒─č─▒n─▒z zaman─▒, s─▒n─▒rl─▒ say─▒da oyuncak ve aktiviteleri bulundu─ču, daha ├Ânceden haz─▒rlad─▒─č─▒n─▒z bir ortamda ge├žirmekle ├ž├Âzebilirsiniz. Onun sevdi─čini bildi─činiz oyuncak ve aktiviteleri se├žin ama dikkat da─č─▒t─▒c─▒ ┼čeyleri uzak tutun. Ayn─▒ amaca ├že┼čitli yollardan ula┼čabilirsiniz. Diyelim ki ÔÇťtopÔÇŁ kelimesini ├Â─črenmesini istiyorsunuz, bah├žede ├že┼čitli renkte toplar─▒ koydu─čunuz bir kutu ile oturabilirsiniz. Bu toplar─▒, yuvarlayarak, atarak, sakla bul oynayarak kullanabilirsiniz. ├çocuk hangi topu se├žece─čine ve bununla nas─▒l oynayaca─č─▒na kendi karar verebilir; ama ayn─▒ zamanda siz, onun dikkatini, amac─▒n─▒za y├Ânelik tutmay─▒ ba┼čar─▒rs─▒n─▒z.

DO─×AL B─░R CESARETLEND─░RME D─░L─░ KULLANIN

ÔÇť─░yi ├žocukÔÇŁ veya ÔÇťiyi konu┼čmaÔÇŁ gibi ifadelerden ka├ž─▒n─▒n. Biz konu┼čurken kimse bize b├Âyle ┼čeyler s├Âylemez. Bunun yerine ├žocu─ča onu anlad─▒─č─▒n─▒z─▒ ve kabul ederek cevap verin. E─čer size, ├žok rastlan─▒r bir ileti┼čim yolu olarak, oyunca─č─▒n─▒ uzat─▒rsa, al─▒n ve onunla oynay─▒n. Sizden bir ┼čey istedi─činde e─čer bu verebilece─činiz bir ┼čeyse, ona verin; ama veremeyece─činiz bir ┼čeyse, en az─▒ndan anlad─▒─č─▒n─▒z─▒ g├Âsterin.

KONU┼×AB─░LEN ├çOCUK ─░├ç─░N

Yukar─▒da anlat─▒lan alanlar, konu┼čmay─▒ ├Â─črenen ├žocuk i├žin ├Ânemini s├╝rd├╝r├╝r. Yeni kelimeler ├Â─črenmede taklit ├žok ├Ânemli bir yoldur. ├çocuk yava┼č yava┼č istek ve ihtiya├žlar─▒n─▒ belirtmek i├žin, kelimeleri kullanmay─▒ ├Â─črenir.
Bu a┼čamada ayr─▒ca ┼ču alanlar ├Ânem kazan─▒r :

DE─×─░┼×─░K T├ťRDE ANLAMLARI ─░FADE ETMEK

├çocuk, geni┼č bir kelime bilgisinden daha ├žok ┼čeye ihtiya├ž duyar. Tabi ki bir├žok kelime ├Â─črenmesini isteriz; fakat ├Â─črendiklerinin ona de─či┼čik ┼čeyler hakk─▒nda konu┼čma f─▒rsat─▒ vermesi gerekir. ├ľrne─čin, bir ├žocuk 50 kelime biliyor olabilir, ama bu kelimeler sadece obje isimleriyle (araba, top gibi), bu objelerin ne yapt─▒klar─▒ hakk─▒nda konu┼čamayacakt─▒r, veya neye benzediklerini s├Âyleyemeyecektir.

D─░LB─░LG─░S─░ KALIPLARINI KULLANMAK

├çocuk, bir noktaya kadar dilbigisi a├ž─▒s─▒ndan do─čru olmasada , kendini ifade edebilir. Yani, bir s├╝re dilbilgisi hatalar─▒ ├╝zerinde durman─▒za gerek yok; fakat ileride daha ince ayr─▒nt─▒lar ├╝zerinde konu┼čaca─č─▒ zaman, bu kurallar─▒ ├Â─črenmek zorunda kalacakt─▒r.

A─×IZ HAREKETLER─░ VE S├ľZC├ťKLER─░ TELAFFUZ ETMEK

Bu alan, di─čer ileti┼čim becerilerini ├Â─črenmi┼č olsalar bile bir├žok ├Âz├╝rl├╝ ├žocuk i├žin g├╝├žl├╝k yarat─▒r.

KONU┼×MAYI BA┼×LATMAK VE DEVAM ETT─░RMEK

Olgunla┼čm─▒┼č bir konu┼čma becerisi, konu┼čma ba┼člatma ve di─čer ki┼čilerin konu┼čtuklar─▒na cevap verme aras─▒nda bir denge i├žerir. S─▒ra alma becerileri iyi geli┼čmi┼č ├žocuklar, bu dengeyi ├Âzel bir e─čitim almadan ba┼čar─▒rlar; fakat bazen b├Âyle bir denge do─čal olarak geli┼čmez. Baz─▒ ├žocuklar vard─▒r, ilgilerini ├žeken konular hakk─▒nda uzun s├╝re gevezelik edebilirler; ama di─čer insanlar─▒n s├Âylediklerine dikkat etmezler, dinlemezler. Ayr─▒ca sadece onlarla konu┼čuldu─čunda konu┼čan ve ├žok nadir olarak kendi ba┼člar─▒na konu┼čma ba┼člatan ├žocuklar da vard─▒r. ─░ki u├ž da etkin bir ileti┼čime izin vermez. Bu vakalarda bir denge bulmay─▒ ├Â─čretmek ├Ânemli bir aland─▒r.

D─░L ├ľ─×RETMEK ─░├ç─░N TEMEL PRENS─░PLER

* ├çocu─ča, cevap vermek i├žin s├╝re tan─▒y─▒n, dinleyin, bekleyin,
* ├çocukla onu ilgilendiren ┼čeyler hakk─▒nda konu┼čun,
* Planlanm─▒┼č aktiviteler e┼čli─činde, ├žocu─čun dikkatini belli ama├žlara y├Âneltin,
* ├çocu─ču do─čal bir bi├žimde te┼čvik edin.

NASIL ├ľ─×RETMEL─░ ?

ÔÇťNe ├Â─čretmeli?ÔÇŁ listesi size ├žok uzun geliyorsa, bu becerilerin ayn─▒ anda ├Â─čretebilece─čini bilmek, tam olarak neyi ama├žlad─▒─č─▒n─▒z─▒ akl─▒n─▒zdan ├ž─▒karmad─▒─č─▒n─▒z s├╝rece sizi rahatlatacakt─▒r. Dahas─▒, dil ├Â─čretmenin b├╝y├╝k bir k─▒sm─▒, g├╝nl├╝k aktivitelerin bir par├žas─▒d─▒r ve ├Âyle olmal─▒d─▒r. Bu ├žocukla oynanan oyunlar─▒n ve ona verilen bak─▒m─▒n do─čal bir uzant─▒s─▒ olmal─▒d─▒r. ├çocu─čun geli┼čiminin baz─▒ d├Ânemlerinde, belli ama├žlara ve aktivitelere y├Ânelip, bunlara ayr─▒ bir ├Ânem vermek gerekir.

NE ├ľ─×RET─░LECEK ?

HEN├ťZ KONU┼×MAYAN ├çOCUK

* Dinleme ve oyun becerileri : Bebekler kelimeleri kullanabilmeden ├žok ├Ânce, konu┼čmalara kat─▒labilirler. Bunu yapmak i├žin, di─čer ki┼čilerin ne yapt─▒─č─▒na dikkat etmeli ve oyundaki objelere dikkat etmeliler. Bebekler b├╝y├╝d├╝k├že ├ževrelerini tan─▒mak i├žin oyun becerilerini kullan─▒r ve b├Âylece ileti┼čim kurmak istedikleri ┼čeyleri ke┼čfederler.

*S─▒ra almak : ─░leti┼čim iki y├Ânl├╝ bir s├╝re├žtir ve konu┼čmayla birlikte, dinleme ve beklemeyi de i├žerir. Bebeklik ├ža─č─▒, sesler, hareketler veya basit oyunlar ile ÔÇťs─▒ra almay─▒ÔÇŁ ├Â─črenmek i├žin ideal ├ža─čd─▒r. Konu┼čamayan daha b├╝y├╝k ├žocuklar da ÔÇťs─▒ra almaÔÇŁ ├žal─▒┼čmalar─▒ndan yararlanabilirler.

* Taklit etmek : Taklit, yeni sesler ├Â─črenmede b├╝y├╝k rol oynar (ileride kelime ├╝retmede kullan─▒lacak olan sesler). Bebeklerin pek ├žo─ču taklit etmekten ho┼član─▒rlar. Birka├ž g├╝nl├╝k bebeklerin bile, annelerinin y├╝z ifadelerini taklit ettikleri g├Âzlemlenmi┼čtir. Taklit sadece seslerle k─▒s─▒tlanmamal─▒d─▒r, hareketler de taklit edilebilir.

* Sesleri ve jestleri de─či┼čik ama├žlarla kullanmak : ├çocuklar, ├ž─▒kard─▒klar─▒ seslerin ve yapt─▒klar─▒ hareketlerin, ├ževrelerindeki insanlar─▒n hareketlerini etkiledi─čini ve bulunduklar─▒ ortam─▒ kontrol etti─čini ├Â─črenmelidirler. Sesler ve jestler istenmeyen bir yiyece─či, oyunca─č─▒ reddetmek i├žin yard─▒m istemek i├žin veya ÔÇťmerhabaÔÇŁ demek i├žin kullan─▒labilir.

*Anlamak : Hen├╝z konu┼čamayan ├žocuklar ki┼čileri, objeleri, olaylar─▒ betimleyen kelimeleri anlamay─▒ ├Â─črenebilirler.
├çocu─čun ├Âz├╝r├╝, ileti┼čim becerilerini ├Â─črenmesini engelliyorsa, anne-baban─▒n ve e─čitmenin, bu konuda daha duyarl─▒ olmas─▒ gerekir. ├ľzellikle, ├žocu─čun ileti┼čimine y├Ânlendirecek oyun ├že┼čitlerinden ve bu t├╝r durumlardan haberdar olmalar─▒ gerekir. Kendi konu┼čmalar─▒n─▒n, dinleme ve cevap vermelerinin, ├žocu─čun dil ├Â─črenmesinde ne kadar ├Ânemli oldu─čunu g├Âz ├Ân├╝nde bulundurmal─▒d─▒r. Ak─▒lda tutacak ve d├╝┼č├╝necek ├žok ┼čey var gibi g├Âz├╝k├╝yor ama MacquarieÔÇÖde ├žal─▒┼čan anne babalar, b├╝t├╝n bu d├╝┼č├╝nce tarz─▒n─▒n do─čal gelmeye ba┼člad─▒─č─▒n─▒ s├Âyl├╝yorlar. Dil ├Â─čretme teknikleri, anne babalar─▒n ├žocuklar─▒yla ileti┼čim kuru┼č ┼čekilleri ├╝zerine kuruludur. Bu konuda okuyacaklar─▒n─▒z asl─▒nda bize yabanc─▒ olmayan, sa─čduyuyla bulunabilecek ┼čeyler.

BU ├çOCUK KONU┼×MAYI ├ľ─×RENEB─░L─░R M─░ ?

A─č─▒r derecede ├Âz├╝rl├╝ ├žocuklar dahil, ├žocuklar─▒n bir├žo─ču konu┼čmay─▒ ├Â─črenebilir. ├ľ─črenilmedi─či nadir vakalarda , konu┼čman─▒n yerine i┼čaret dili ├Â─čretilebilir.
├çocuk daha k├╝├ž├╝kse (bebekse) hareket veya i┼čaret dilinde mi daha rahat olaca─č─▒na karar vermek i├žin ├žok zaman─▒n─▒z var demektir. 2. konuda sunulan erken dil ├Â─črenimi yakla┼č─▒m─▒ size yard─▒mc─▒ olacakt─▒r.

Okul ├ľncesinde Dil geli┼čiminin ├ľnemi

OKUL ├ľNCES─░ GEL─░┼×─░MDE D─░L GEL─░┼×─░M─░N─░N ├ľNEM─░ Dil, insanlar─▒n d├╝┼č├╝nce, duygu, istek v.b. ya┼čant─▒lar─▒n─▒ birbirlerine aktarabilmelerini d─▒┼č d├╝nyay─▒ yorumlayarak kendi d├╝nyalar─▒na getirebilmelerini sa─člar. Dil sayesinde ge├žmi┼č ve gelecek zamandan s├Âz edebilir, bilinmeyeni ke┼čfedebilir, d├╝┼č├╝ncelerimizi yorumlar, kendi kendimizi ke┼čfedebiliriz. Ruhsal ve toplumsal ki┼čili─čimizin olu┼čmas─▒na katk─▒da bulunur, k├╝lt├╝r├╝m├╝z├╝n devam─▒n─▒ sa─člayan dil ile ba┼čkalar─▒n─▒, ├žocuklar─▒m─▒z─▒, ├Â─črencilerimizi etkiler, ├Â─čretir ya da onlar─▒ y├Ânlendirebiliriz. Dil d├╝nyaya a├ž─▒lan penceremizin biricik anahtar─▒d─▒r. T├╝m insanlar dil ├Â─črenme potansiyeli ile d├╝nyaya gelirler. Bu bir ├Âr├╝mce─čin a─č ├Ârme yetene─čine, bir ku┼čun yuva kurma yetene─čine benzetilebilir. Ancak t├╝m insanlar do─čduklar─▒ ortamda konu┼čulan dili kullan─▒rlar. S─▒n─▒rl─▒ birimlere sonsuz ifade yarat─▒labilirler. Dilin yarat─▒c─▒ ├Âzelli─či insanlar─▒n iletim ve anlat─▒m g├╝c├╝n├╝ y├╝kseltir, de─či┼čik anlamlar kurulmas─▒n─▒ sa─člar. Dil potansiyeli ile dili kullanma becerisinin i├žerikleri farkl─▒d─▒r. Ayn─▒ toplum i├žinde bireylerin birbirinden farkl─▒ dil kullan─▒mlar─▒ vard─▒r. Bireylerin ya┼ča, e─čitimlerine, ya┼čad─▒klar─▒ b├Âlgelere, ilgili alanlar─▒na g├Âre farkl─▒ dil kullan─▒mlar─▒ dilin bireysel y├Ân├╝n├╝ olu┼čturur. ├çocuklar─▒n b├╝y├╝me ver geli┼čmeleri do─čum an─▒ndan itibaren b├╝y├╝k bir ilgiyle izlenir. B├╝y├╝menin en h─▒zl─▒ oldu─ču ya┼čam─▒n ilk y─▒l─▒ ve bunu izleyen alt─▒ ya┼ča kadar olan d├Ânem olarak kabul edilmektedir. Bu d├Ânemde ├žocuklar─▒n zihinsel, dil, sosyal ve fiziksel geli┼čim alanlar─▒nda ya┼člar─▒na uygun ├Âzellikler g├Âstermeleri beklenmektedir. Ya┼čam─▒n ilk y─▒l─▒nda en h─▒zl─▒ geli┼čim fiziksel b├╝y├╝mede g├Âr├╝l├╝rken, ikinci y─▒l dilin en h─▒zl─▒ geli┼čti─či d├Ânem olarak kabul edilmektedir. ├çocu─čun dili kullanmay─▒ ├Â─črenmesi geli┼čimin en ├Ânemli g├Âstergelerinden birdir. ├ç├╝nk├╝ dil,belirli kurallara dayal─▒ semboller sistemidir. Konu┼čma ise, dili kullanarak s├Âzl├╝ ileti┼čim kurma y├Ântemidir. Her dilin s├Âzc├╝k, ses ve gramer yap─▒lar─▒ birbirinden farkl─▒d─▒r. Geli┼čimin do─čum ├Âncesinden ba┼člad─▒─č─▒ g├Âr├╝┼č├╝ne dayan─▒larak ├žocu─čun dille ilgili becerileri de bu andan itibaren ├Â─črendi─či kabul edilmektedir. ├çocu─čun dil geli┼čimi do─čumdan it itibaren izlendi─činde do─ču┼čtan getirdi─či bir ses kapasitesinin oldu─ču g├Âr├╝lmektedir. Do─čumdan sonraki ilk aylarda bebek a─člama, g├╝lme, h─▒├žk─▒rma, ba─č─▒rma gibi kendili─činden bir tak─▒m sesler ├ž─▒kar─▒rken, d─▒┼čardan i┼čitti─či sesleri de taklit etmeye ba┼člar. Ses taklitleri, hece tekrarlar─▒ ve ilk s├Âzc├╝─č├╝n s├Âylenmesi gibi dil geli┼čimindeki belirgin a┼čamalar izlenerek ├žocu─čun konu┼čulanlar─▒ anlamas─▒ ve konu┼čmaya ba┼člamas─▒ ger├žekle┼čir. ├çocuk olgunla┼čt─▒k├ža konu┼čma mekanizmas─▒ ├╝zerindeki denetimi artmaktad─▒r. ├çocu─čun biyolojik kapasitesinin yan─▒ s─▒ra ├ževrenin ve e─čitimin geli┼čim ├╝zerindeki etkinli─či de ├Ânem kazanmaktad─▒r. Bu nedenle ├žocu─čun ana dilini kazan─▒rken ge├žirdi─či a┼čamalarda e─čitimin destekleyici rol├╝nden yararlanmak gerekmektedir. ├çocu─čun ilk d├Ânemlerde konu┼čmas─▒ i├žin desteklenmesine, uygun ortamlar yarat─▒lmas─▒na ve uyar─▒c─▒lar sunulmas─▒na gereksinimi vard─▒r. Dil kullanabilmek do─ču┼čtan getirdi─čimiz bir yetenektir ama fitili ate┼člemek i├žin uyar─▒c─▒ ├ževreye ihtiya├ž vard─▒r. DarwinÔÇÖnin de dedi─či gibi t├╝r├╝n├╝n tatl─▒ melodisi anne dili ├žocu─čun ilk donan─▒m─▒d─▒r. ├çocukta dilin geli┼čmesi hem onu olgunla┼čmas─▒na hem de ├Â─črenmesine dayan─▒r. Bebeklikten sonraki y─▒llarda b├╝t├╝n normal ├žocuklar, hatta zeka d├╝zeyi normalin alt─▒nda olan b├╝y├╝k ├žocuklar ├ževrelerinde kullan─▒lan dili ├Â─črenirler. ├çocu─čun do─čduktan bir yeti┼čken oluncaya kadar ana dilini ├Â─črenme s├╝recini (dil geli┼čimi denir) ├žocuk arzu, istek ve ihtiya├žlar─▒n─▒ c├╝mlelerle dile getirir. Dil geli┼čiminin normal olmas─▒ i├žin zeka ve duyu organlar─▒n─▒ normal yap─▒da olmas─▒ gerekir. Dil geli┼čimin niteli─či ├žocu─čun zihinsel geli┼čimini belirler. Dil zihin geli┼čiminin en sa─čl─▒kl─▒ g├Âstergesidir. Dil y├Ân├╝nden kusurlu olan ├žocuklar kendilerini ifade etmekte g├╝├žl├╝k ├žekerler. Bu durumda ├žocukta bir ├žok sorun ortaya ├ž─▒kmas─▒na neden olur. Dilin sa─čl─▒kl─▒ bir ┼čekilde geli┼čmesi ├žocu─čun di─čer geli┼čimlerini de olumlu y├Ânde etkiler. Bu y├╝zden dil geli┼čimine ├Ânem verip en etkin oldu─ču ├ža─čda yani okul ├Âncesi d├Ânemde bu alanda bol bol ├žal─▒┼čmalar yap─▒lmal─▒d─▒r. Dilin ├žok ├Ânemli oldu─ču herkes taraf─▒ndan bilinmekle birlikte buna ├žok fazla ├Ânem verilmemektedir. En ├Ânemli unsur bu d├Ânemde ├žocuklar─▒n dil geli┼čimini ilerletmek ve bunu yaparken fark─▒ metotlar kullanarak dili daha da zenginle┼čtirmektir. ├çocuklara drama, oyun, tiyatro, ┼čiir, tekerleme, parmak oyunlar─▒, hikaye anlatma, tekrarlama, yorumlama gibi ├žal─▒┼čmalar yapt─▒rtarak hem dili d├╝zg├╝n kullanmay─▒ ├Â─čretebilir hem de bunu yaparken ├žocu─čun zevk almas─▒n─▒ sa─člayabiliriz. ├çocuk bundan zevk al─▒rsa bu ├žal─▒┼čmalar─▒ daha ├žok yapar bu sayada dil geli┼čim d├Ânemini ├žok iyi bir ┼čekilde ge├žirmi┼č olur. Yani daha iyi bir diksiyonu, daha bir kelime haznesi, daha etkili bir konu┼čmas─▒, bunlara ba─čl─▒ olarak da daha iyi bir sosyal ├ževresi olu┼čur.

Jest ve mimikler

´ü« Jestler ve mimikler di─čer ki┼čilere g├Ârsel sinyaller g├Ânderen hareketlerdir
´ü« Bir jestten s├Âz edebilmemiz i├žin yap─▒lan hareketin g├Âr├╝lmesi ve ya┼čad─▒─č─▒m─▒z duygu ve d├╝┼č├╝nceyle ilgili bir bilgilin kar┼č─▒m─▒zdaki ki┼čiye iletilmesi laz─▒md─▒r..
´ü« Her bir jest d├╝┼č├╝nce ve duygu ├╝r├╝n├╝ oldu─ču i├žin asl─▒nda i├žin de do─čal olarak bu ├Âzelikleri bar─▒nd─▒r─▒r
´ü« Y├╝z kaslar─▒n─▒n anlat─▒m ama├žl─▒ kullan─▒lmas─▒ mimikleri;ba┼č,el,kol,ayak ,bacak,ve bedenin kullan─▒m─▒ da jestleri olu┼čturur..
´ü« Jest ve mimikler
´ü« Esas ve ikincil olarak
ayr─▒l─▒rlar
´ü« Esas jest ve mimikler d├╝┼č├╝nce ve duygular─▒m─▒z─▒ destekleyen,onlar─▒ somutla┼čt─▒ran hareketlerimizdir
´ü« ├Ârne─čin,
Sohbet esnas─▒nda g├Âz k─▒rpma,ba┼č salama,
Kollar─▒ a├žma gibi i┼čaret ve hareketlerle iletmek istedi─čimiz ve programlad─▒─č─▒m─▒z bir mesaj─▒ i├žeren bir jesttirÔÇŽ
´ü« ├ľte yandan kendili─činden gelen ve hi├ž beklemedi─čimiz bir anda bizi yakalayan esne hap┼č─▒rma gibi durumlarda bile jestler s├Âz konusudurÔÇŽ
´ü« Esas olarak anlat─▒ma bir katk─▒da bulunmayan ve kendili─činden refleks olarak ortaya ├ž─▒kan bu hareketlere ikincil jest ve mimikler denilir
´ü« Bu i├ž tepkilerle ortaya ├ž─▒kan bu ikincil jestler ortam─▒n ├Âzeli─čine g├Âre giydirilmeye ve ┼čiddetlendirilmeye ba┼člarsa esas jestlere d├Ân├╝┼čmesi ortama ki┼činin i├žinde bulundu─ču ve birlikte oldu─ču ki┼čilere kar┼č─▒ tak─▒nmak istedi─či tavra ba─čl─▒d─▒rÔÇŽ
BA┼×ARI VE BA┼×ARISIZLIK
JEST VE M─░M─░KLER─░
´ü« Bu jestlerin baz─▒lar─▒n─▒ bast─▒rmak baz─▒lar─▒n─▒ da en a├ž─▒k bir ┼čekilde ortaya koyma e─čilimi vard─▒r..hap┼č─▒rma gibi( s─▒n─▒fta ve evde farkl─▒ hap┼č─▒rma)

´ü« Ba┼č ile selam verme veya el salama gibi hareketlere as─▒l jestler denir..esas jestler ba┼člang─▒c─▒ndan bitimine kadar ileti┼čimin bir par├žas─▒d─▒rÔÇŽ
─░K─░NC─░L JESTLER
´ü« ─░kincil jestlerin pek ├žo─ču sosyal de─čildir.├ž├╝nk├╝ bunlar bedenin rahat─▒yla temizli─či ve ka┼č─▒nmayla ilgili dir.
´ü« V├╝c├╝t bak─▒m─▒m─▒z─▒ ve rahatl─▒─č─▒m─▒z─▒ ovarak,silerek,ka┼č─▒yarak yapar─▒z
´ü« bir beden duru┼čunu sa─člamak i├žin kollar─▒m─▒z─▒ birle┼čtiririz,bacak bacak ├╝zerine atar─▒z dik veya yan otururuz..
´ü« Bu yapm─▒┼č oldu─čumuz jestler hangi duygusal durumda oldu─čumuzu ve bizimle ilgili bilgileri kar┼č─▒m─▒zdaki ki┼čilere vermektedir..
´ü« Duygusal durumumuzu belirten jestler ve mim─▒kler a├ž─▒k ve belirgin bir ┼čekilde ba┼čkalar─▒na sinyal vermektedir
´ü« Jestler ki┼čiyle ilgili duygular─▒n bir aktar─▒m─▒d─▒r
SOSYAL OLMAYAN JESTLER
´ü« Bu jestler y├╝z,ba┼č,el,kol,ayak,baca ve bedenin bir konuya a├ž─▒kl─▒k kazand─▒rmak i├žin yapt─▒─č─▒ hareketlerdir..
´ü« Esas jetler anlat─▒m jestleri,sosyal jestler ve mimik jestler dir.
´ü« Bu jestler insan─▒n di─čer
hayvanlarla ortak olan biyolojik k├Âkenli jestlerdir. Anlat─▒m jestleri ├Âzellikle y├╝z ifadelerinde ortaya ├ž─▒kar ve insan─▒n varl─▒─č─▒n─▒ korumaya d├Ân├╝k eylemlerinden kaynaklan─▒r ..
´ü« g├╝lme insan─▒n ho┼čnut oldu─čunu, i├ž demgesinin ya┼čam─▒ s├╝rd├╝rmeye uygun bir uyum i├žerisinde bulundu─čunu ortaya koyan ve kar┼č─▒s─▒nda bulunanlar─▒ bu mutlulu─ča ortak olmaya davet eden bir jest ve mimiktir.
´ü« Oldu─čumuzdan daha mutlu veya hisseti─čimizden daha ├╝z├╝nt├╝l├╝ y├╝z ifademiz bir sosyal mimiktir.
´ü« Di─čer insanlar─▒ menmun edecek jestlerin taklit edilmesi insan─▒n bir anlamda rol├╝n├╝ oynamas─▒ d─▒r..
´ü« Ki┼činin bir topluluk kar┼č─▒s─▒nda el ve kollar─▒n─▒ anlat─▒m─▒ daha etkili k─▒lmak i├žin kullanmas─▒ da sosyal jest ve mimiklerdir.
´ü« Bu jestler taklit ve tan─▒mlama jestleri dir.bir objeyi veya hareketi kusursuz olarak taklit amac─▒yla yap─▒lan jestlerdir.
´ü« Bunlar tiyatroya ├Âzg├╝ jestler,taklit jestler,┼čematik jestler,teknik kod ve jestlerdir..
´ü« Oyuncular─▒n kulland─▒klar─▒ jest ve mimiklerdir.taetral mimiklerde denmektedir..
´ü« bu jestlerde esas olan akt├Âr rol├╝n├╝ yapaca─č─▒ ki┼čiyi izler ve onun hareket ve ifadelerini taklit ederÔÇŽ
´ü« Ve ki┼činin o duygu durumunu yakalar yans─▒taca─č─▒ duygusal tonu girer ve bu duygudaki insan─▒n davran─▒┼č─▒n─▒ kendili─činden ortaya koyar..
´ü« E─×ER JEST VE M─░M─░KLER YETER─░NCE A├çIK VE NET OLURSA ├çOCUK TAKL─░T EDEB─░L─░R VE ONA B─░R MESAJ VER─░LEB─░L─░R
´ü« Bir insan─▒n olmad─▒─č─▒ veya olamayaca─č─▒ bir
Durumu taklit etmesi.
r├╝zgar─▒n veya k├Âpe─čin sesini taklit gibi.bu jestlerde genelde eller etkin kullan─▒l─▒r..
┼×EMAT─░K JESTLER
´ü« K─▒saltma ve ├Âzetleme ile ilgili taklitler olup mimik jestlerin bir ba┼čka t├╝r├╝d├╝r..
Bir nesne veya durumu ifade etmek i├žin kullan─▒l─▒r.
´ü« Su olmayan bardaktan su i├žme hareketi yapmak gibiÔÇŽ
´ü« Belirli bir meslek grubunun kendi aralar─▒nda kulland─▒klar─▒ jestlerdir..teknik jestler
´ü« Kod jestler ise dilsizler alfabesi ellerle kodlanmas─▒ ve ellerle yaz─▒lmas─▒ gibi bilgiyi sistemli bir ┼čekilde kodlayan jestledir..
├ľZEL E─×─░T─░MDE JEST VE M─░M─░KLER─░N ├ľNEM─░
├žocuklar i├žin ├Ânemi
´ü« Jestler dil geli┼čimine yard─▒mc─▒ olmaktad─▒r, dilin ├Ânc├╝s├╝ oldu─ču tart─▒┼čmal─▒d─▒r.
´ü« Ancak, ├žal─▒┼čmalarda jest
´ü« kullan─▒m─▒ iyi olanlar─▒n s├Âzc├╝k da─čarc─▒─č─▒n─▒n da fazla oldu─ču g├Âsterilmi┼čtir.
´ü« Sa─čl─▒kl─▒ bireylerde s├Âzcelerin yakla┼č─▒k %15ÔÇÖi jestlerle desteklenir.
´ü« B├╝y├╝k oranda yeti┼čkinden model al─▒narak ├Â─črenilir.
´ü« ─░┼čaret etme yakla┼č─▒k 10ÔÇÖuncu ay civar─▒nda ba┼člar. ─░┼čaret etme jestleri, konu┼čma geli┼čimi yolunda giden bebeklerin 16-20ÔÇÖnci aylar─▒nda jest repertuvar─▒n─▒n ├Ânemli bir k─▒sm─▒n─▒ olu┼čturmaktad─▒r.
´ü« Representational jestler konu┼čman─▒n ilk formalar─▒n─▒ destekleyicidirler ve ikinci y─▒lda ge├ži┼čsel g├Ârev g├Âr├╝rler.
´ü« 12 ile 18 aylar aras─▒nda jestler ve konu┼čulan s├Âzc├╝kler genellikle birbirine ├╝st├╝nl├╝k g├Âsterirken, sonunda s├Âzc├╝kler jestlerin yerini almaya ba┼člarlar (tersi olmaz). 20ÔÇÖnci aya kadar konu┼čulan s├Âzc├╝kler gittik├že artar.
´ü« Otizmli bireylerin konu┼čmalar─▒nda g├╝├žl├╝k olmas─▒na kar┼č─▒n, alternatif ileti┼čim yolu olan jestleri nadiren kullan─▒rlar.
´ü« Jestler g├Âzlem ve taklit yoluyla ├Â─črenilir, otizmli bireylerde bu nedenle jestlerin ├Â─črenilmesinde g├╝├žl├╝k olur.
´ü« Jestleri kullan─▒lmas─▒ ve ba┼čkalar─▒n─▒n jestlerini anlamas─▒ azd─▒r.

D─░L ├ľ─×RENME

Di─čer insanlarla ileti┼čim kurma ihtiyac─▒ , insan─▒n en temel ihtiya├žlar─▒ndan biridir. Her anne-baba ileti┼čimin ├žocu─ču i├žin ne kadar ├Ânemli oldu─čunu bilir. ├ľz├╝rl├╝ ├žocuk i├žin, ihtiya├žlar─▒n─▒ ve isteklerini dile getirme becerisi kazanmas─▒ yard─▒m gerektirir ve bir├žok kap─▒ a├žar. Bu beceri ├žocu─ča, ├ževresini kontrol etme ve bu ├ževreden ÔÇť├Â─črenmekÔÇŁ f─▒rsat─▒n─▒ verir.
├ľneminin bilinmesine ra─čmen, e─čitimcilerin ileti┼čim becerilerini ├Â─črenme yollar─▒ bulmalar─▒ di─čer beceri alanlar─▒na k─▒yasla daha yava┼č oldu. Sebebi a├ž─▒k; ├žocu─čun elinden tutarak ona ka┼č─▒k tutmay─▒ veya yuvarlak ├žizmeyi ├Â─čretebilirsiniz, fakat ona konu┼čmas─▒ i├žin fiziksel olarak yard─▒m edemezsiniz. Baz─▒ yap─▒land─▒r─▒lm─▒┼č davran─▒┼č teknikleri, ├žocuklara ders saatleri s├╝resince kelime s├Âyletebilmi┼č, fakat ├žocuklara g├╝nl├╝k ya┼čant─▒lar─▒nda etkin olarak ileti┼čim kurmay─▒ ├Â─čretememi┼čtir.
Son y─▒llarda ├žocu─čun ileti┼čime olan ihtiyac─▒ i├žin ├ževresindeki insan ve e┼čyalarla ili┼čkisini hesaba katan teknikler geli┼čtirildi. Bug├╝n biliyoruz ki, dil ├Â─črenimi hayat─▒n ilk haftalar─▒ndan ba┼člayarak g├╝nl├╝k hayat─▒n bir par├žas─▒ olmal─▒. ─░leti┼čimin ne oldu─ču konusunda bilin├žli, ├žocu─čun ├Ân├╝ndeki basamaklar i├žin haz─▒r olan anne ve babalar─▒n ├žocu─čun dil kazan─▒m─▒nda ├žok fazla ├Ânemi oldu─čunu biliyoruz. E─čitimciler bu anlay─▒┼ča, bebekleriyle ileti┼čim halinde olan anne babalar─▒ g├Âzleyerek geldiler.

D─░L ├ľ─×RENME VE ├ľ─×RETME NEY─░ KAPSAR ?

Dil (veya ileti┼čim) sadece konu┼čmaktan daha ├žok ┼čey kapsar. Konu┼čamayan ama ├žok etkin bir ileti┼čim sa─člayan bir├žok insan vard─▒r (├ľrne─čin i┼čaret diliyle). Ayn─▒ zamanda konu┼čabilen ama ileti┼čim kuramayan insanlar da vard─▒r.

Konu┼čmayla birlikte dil;
* Dinleme ve anlama.
* Di─čer ki┼čilerin dillerine cevap verme.
* ─░leti┼čim i├žinde ÔÇťs─▒raÔÇŁ ile konu┼čmay─▒ da i├žerir.

Bu beceriler, konu┼čmak i├žin daha zaman─▒ olan bebekler i├žin de ge├žerlidir. Dil geli┼čtik├že ├žocuklar ┼čunlar─▒ kazan─▒rlar :
* T├╝rl├╝ ihtiya├žlar─▒n kar┼č─▒lanmas─▒ (sosyal, duygusal ve maddi).
* Ba┼čta i┼čaretler sonra s├Âzc├╝kler ve daha sonra s├Âzc├╝klerin birle┼čmesiyle, de─či┼čik anlamlar ifade etme yetene─či.
* Dil bilgisi formlar─▒n─▒ kullanmak yoluyla, daha detayl─▒ anlamlar ifade etme becerisi, d├╝zg├╝n s├Âzc├╝k s─▒ras─▒ (├žo─čullar, zamanlar gibi).
* T├╝rl├╝ sesler ├ž─▒karma becerisi.
* Bir konu┼čmay─▒ ba┼člatabilme ve izleyebilme becerisi.
Bu beceriler dinleme, anlama, cevap verme ve s─▒ra alma gibi yukar─▒da ad─▒ ge├žen yetenekleri i├žerir.
Belki b├╝t├╝n bunlar biraz karma┼č─▒k g├Âz├╝k├╝yor. Asl─▒nda karma┼č─▒k da…├çocuklar ├žo─ču dilin karma┼č─▒kl─▒─č─▒n─▒ ├ž├Âzebiliyorlar; ama bu otomatik olarak halledilmiyor. ├ľnemli olan ÔÇťplanlamakt─▒rÔÇŁ. Ama├žlar─▒n se├žimi ve hangi tekniklerin kullan─▒laca─č─▒n─▒ planlamak vaktinizin ├žo─čunu alacakt─▒r.

ÇOCUKTAN CEVAP BEKLEYİN

├çocuk, y├╝z├╝n├╝ze bakmay─▒ ├Â─črenen bir bebek de olsa, c├╝mle kuran okul ├Âncesi bir ├žocuk da olsa, tav─▒rlar─▒n─▒zla, her zaman onun cevap verece─čini umdu─čunuzu g├Âsterin, ona zaman tan─▒y─▒n. E─čer dikkati ba┼čka yerlerde de─čilse, cevap vermesini ÔÇťbekleyinÔÇŁ.
Ona ileti┼čimi ba┼člatma f─▒rsat─▒ ve zaman─▒ da verin. E─čer her zaman siz konu┼čuyor, insiyatifi her zaman siz al─▒yorsan─▒z, ├žocuk ileti┼čim s├╝recindeki rol├╝n├╝ ke┼čfetme f─▒rsat─▒ bulamayacakt─▒r.
├çocukla konu┼čmak ├žok ├Ânemlidir; fakat ├žocuk bak─▒p dinliyorsa bile iki y├Ânl├╝ bir ileti┼čime kat─▒l─▒rcas─▒na konu┼čun. Cevaplar─▒ sezmek anlamak i├žin susun, bekleyin. Ona zaman tan─▒y─▒n, size kat─▒laca─č─▒n─▒ umun; kat─▒lacakt─▒r.

├çOCU─×U ─░LG─░LEND─░REN ┼×EYLER HAKKINDA KONU┼×UN

Canl─▒ bir bebekle a┼ča─č─▒ yukar─▒ her┼čey hakk─▒nda konu┼čabilirsiniz. Cevap vermeyen, sessiz bir bebekle konu┼čmay─▒ zor bulan anne babalar vard─▒r. ÔÇťSizinÔÇŁ ne yapt─▒─č─▒n─▒zla ilgili konu┼čmak iyi bir ba┼člang─▒├žt─▒r; ├ž├╝nk├╝ her┼čeye ra─čmen siz en ├Ânde gelen ilgi kayna─č─▒s─▒n─▒z.
├çocuk dikkatini objelere ve etraf─▒nda geli┼čen hareketlere vermeye ba┼člad─▒─č─▒nda, ipu├žlar─▒n─▒ onun oyuncak se├žiminden ve neye g├╝l├╝msedi─činden al─▒n. Daha aktif ve oyuncu oldu─čunda, se├žebildi─činiz konular artacakt─▒r. Tercihleri ne ile ilgili konu┼čmak istedi─čini g├Âsterecektir. Konu┼čmuyorsa ona sevdi─či ┼čeylerin isimlerini ├Â─čretin. Sevdi─či ┼čeyler kelime ├Â─črenmek i├žin harika bir kaynak sa─člar. Kendinizi isimler hakk─▒nda konu┼čma ile s─▒n─▒rlamay─▒n. Hareketler, renkler ve sesler hakk─▒nda da konu┼čun.

AKT─░F ├çOCU─×A D─░KKAT─░N─░ YO─×UNLA┼×TIRMASINDA YARDIMCI OLMAK

K├╝├ž├╝k ├žocu─čun dikkati, bir ┼čeyden ba┼čka bir ┼čeye kolayca kayabilir. Sadece onun dikkat etti─či ┼čeyleri izlerseniz, ├Â─črenmesi gereken ┼čeylerin anlamlar─▒na dikkatini toplamas─▒ g├╝├ž olur. Di─čer yandan dil ├Â─čretimi i├žin dikkatini ├žekmek istiyorsunuzdur. Bu problemi, ├žocukla oynamaya ay─▒rd─▒─č─▒n─▒z zaman─▒, s─▒n─▒rl─▒ say─▒da oyuncak ve aktiviteleri bulundu─ču, daha ├Ânceden haz─▒rlad─▒─č─▒n─▒z bir ortamda ge├žirmekle ├ž├Âzebilirsiniz. Onun sevdi─čini bildi─činiz oyuncak ve aktiviteleri se├žin ama dikkat da─č─▒t─▒c─▒ ┼čeyleri uzak tutun. Ayn─▒ amaca ├že┼čitli yollardan ula┼čabilirsiniz. Diyelim ki ÔÇťtopÔÇŁ kelimesini ├Â─črenmesini istiyorsunuz, bah├žede ├že┼čitli renkte toplar─▒ koydu─čunuz bir kutu ile oturabilirsiniz. Bu toplar─▒, yuvarlayarak, atarak, sakla bul oynayarak kullanabilirsiniz. ├çocuk hangi topu se├žece─čine ve bununla nas─▒l oynayaca─č─▒na kendi karar verebilir; ama ayn─▒ zamanda siz, onun dikkatini, amac─▒n─▒za y├Ânelik tutmay─▒ ba┼čar─▒rs─▒n─▒z.

DO─×AL B─░R CESARETLEND─░RME D─░L─░ KULLANIN

ÔÇť─░yi ├žocukÔÇŁ veya ÔÇťiyi konu┼čmaÔÇŁ gibi ifadelerden ka├ž─▒n─▒n. Biz konu┼čurken kimse bize b├Âyle ┼čeyler s├Âylemez. Bunun yerine ├žocu─ča onu anlad─▒─č─▒n─▒z─▒ ve kabul ederek cevap verin. E─čer size, ├žok rastlan─▒r bir ileti┼čim yolu olarak, oyunca─č─▒n─▒ uzat─▒rsa, al─▒n ve onunla oynay─▒n. Sizden bir ┼čey istedi─činde e─čer bu verebilece─činiz bir ┼čeyse, ona verin; ama veremeyece─činiz bir ┼čeyse, en az─▒ndan anlad─▒─č─▒n─▒z─▒ g├Âsterin.