Okul ├ľncesinde Dil geli┼čiminin ├ľnemi

1.145 okundu

OKUL ├ľNCES─░ GEL─░┼×─░MDE D─░L GEL─░┼×─░M─░N─░N ├ľNEM─░ Dil, insanlar─▒n d├╝┼č├╝nce, duygu, istek v.b. ya┼čant─▒lar─▒n─▒ birbirlerine aktarabilmelerini d─▒┼č d├╝nyay─▒ yorumlayarak kendi d├╝nyalar─▒na getirebilmelerini sa─člar. Dil sayesinde ge├žmi┼č ve gelecek zamandan s├Âz edebilir, bilinmeyeni ke┼čfedebilir, d├╝┼č├╝ncelerimizi yorumlar, kendi kendimizi ke┼čfedebiliriz. Ruhsal ve toplumsal ki┼čili─čimizin olu┼čmas─▒na katk─▒da bulunur, k├╝lt├╝r├╝m├╝z├╝n devam─▒n─▒ sa─člayan dil ile ba┼čkalar─▒n─▒, ├žocuklar─▒m─▒z─▒, ├Â─črencilerimizi etkiler, ├Â─čretir ya da onlar─▒ y├Ânlendirebiliriz. Dil d├╝nyaya a├ž─▒lan penceremizin biricik anahtar─▒d─▒r. T├╝m insanlar dil ├Â─črenme potansiyeli ile d├╝nyaya gelirler. Bu bir ├Âr├╝mce─čin a─č ├Ârme yetene─čine, bir ku┼čun yuva kurma yetene─čine benzetilebilir. Ancak t├╝m insanlar do─čduklar─▒ ortamda konu┼čulan dili kullan─▒rlar. S─▒n─▒rl─▒ birimlere sonsuz ifade yarat─▒labilirler. Dilin yarat─▒c─▒ ├Âzelli─či insanlar─▒n iletim ve anlat─▒m g├╝c├╝n├╝ y├╝kseltir, de─či┼čik anlamlar kurulmas─▒n─▒ sa─člar. Dil potansiyeli ile dili kullanma becerisinin i├žerikleri farkl─▒d─▒r. Ayn─▒ toplum i├žinde bireylerin birbirinden farkl─▒ dil kullan─▒mlar─▒ vard─▒r. Bireylerin ya┼ča, e─čitimlerine, ya┼čad─▒klar─▒ b├Âlgelere, ilgili alanlar─▒na g├Âre farkl─▒ dil kullan─▒mlar─▒ dilin bireysel y├Ân├╝n├╝ olu┼čturur. ├çocuklar─▒n b├╝y├╝me ver geli┼čmeleri do─čum an─▒ndan itibaren b├╝y├╝k bir ilgiyle izlenir. B├╝y├╝menin en h─▒zl─▒ oldu─ču ya┼čam─▒n ilk y─▒l─▒ ve bunu izleyen alt─▒ ya┼ča kadar olan d├Ânem olarak kabul edilmektedir. Bu d├Ânemde ├žocuklar─▒n zihinsel, dil, sosyal ve fiziksel geli┼čim alanlar─▒nda ya┼člar─▒na uygun ├Âzellikler g├Âstermeleri beklenmektedir. Ya┼čam─▒n ilk y─▒l─▒nda en h─▒zl─▒ geli┼čim fiziksel b├╝y├╝mede g├Âr├╝l├╝rken, ikinci y─▒l dilin en h─▒zl─▒ geli┼čti─či d├Ânem olarak kabul edilmektedir. ├çocu─čun dili kullanmay─▒ ├Â─črenmesi geli┼čimin en ├Ânemli g├Âstergelerinden birdir. ├ç├╝nk├╝ dil,belirli kurallara dayal─▒ semboller sistemidir. Konu┼čma ise, dili kullanarak s├Âzl├╝ ileti┼čim kurma y├Ântemidir. Her dilin s├Âzc├╝k, ses ve gramer yap─▒lar─▒ birbirinden farkl─▒d─▒r. Geli┼čimin do─čum ├Âncesinden ba┼člad─▒─č─▒ g├Âr├╝┼č├╝ne dayan─▒larak ├žocu─čun dille ilgili becerileri de bu andan itibaren ├Â─črendi─či kabul edilmektedir. ├çocu─čun dil geli┼čimi do─čumdan it itibaren izlendi─činde do─ču┼čtan getirdi─či bir ses kapasitesinin oldu─ču g├Âr├╝lmektedir. Do─čumdan sonraki ilk aylarda bebek a─člama, g├╝lme, h─▒├žk─▒rma, ba─č─▒rma gibi kendili─činden bir tak─▒m sesler ├ž─▒kar─▒rken, d─▒┼čardan i┼čitti─či sesleri de taklit etmeye ba┼člar. Ses taklitleri, hece tekrarlar─▒ ve ilk s├Âzc├╝─č├╝n s├Âylenmesi gibi dil geli┼čimindeki belirgin a┼čamalar izlenerek ├žocu─čun konu┼čulanlar─▒ anlamas─▒ ve konu┼čmaya ba┼člamas─▒ ger├žekle┼čir. ├çocuk olgunla┼čt─▒k├ža konu┼čma mekanizmas─▒ ├╝zerindeki denetimi artmaktad─▒r. ├çocu─čun biyolojik kapasitesinin yan─▒ s─▒ra ├ževrenin ve e─čitimin geli┼čim ├╝zerindeki etkinli─či de ├Ânem kazanmaktad─▒r. Bu nedenle ├žocu─čun ana dilini kazan─▒rken ge├žirdi─či a┼čamalarda e─čitimin destekleyici rol├╝nden yararlanmak gerekmektedir. ├çocu─čun ilk d├Ânemlerde konu┼čmas─▒ i├žin desteklenmesine, uygun ortamlar yarat─▒lmas─▒na ve uyar─▒c─▒lar sunulmas─▒na gereksinimi vard─▒r. Dil kullanabilmek do─ču┼čtan getirdi─čimiz bir yetenektir ama fitili ate┼člemek i├žin uyar─▒c─▒ ├ževreye ihtiya├ž vard─▒r. DarwinÔÇÖnin de dedi─či gibi t├╝r├╝n├╝n tatl─▒ melodisi anne dili ├žocu─čun ilk donan─▒m─▒d─▒r. ├çocukta dilin geli┼čmesi hem onu olgunla┼čmas─▒na hem de ├Â─črenmesine dayan─▒r. Bebeklikten sonraki y─▒llarda b├╝t├╝n normal ├žocuklar, hatta zeka d├╝zeyi normalin alt─▒nda olan b├╝y├╝k ├žocuklar ├ževrelerinde kullan─▒lan dili ├Â─črenirler. ├çocu─čun do─čduktan bir yeti┼čken oluncaya kadar ana dilini ├Â─črenme s├╝recini (dil geli┼čimi denir) ├žocuk arzu, istek ve ihtiya├žlar─▒n─▒ c├╝mlelerle dile getirir. Dil geli┼čiminin normal olmas─▒ i├žin zeka ve duyu organlar─▒n─▒ normal yap─▒da olmas─▒ gerekir. Dil geli┼čimin niteli─či ├žocu─čun zihinsel geli┼čimini belirler. Dil zihin geli┼čiminin en sa─čl─▒kl─▒ g├Âstergesidir. Dil y├Ân├╝nden kusurlu olan ├žocuklar kendilerini ifade etmekte g├╝├žl├╝k ├žekerler. Bu durumda ├žocukta bir ├žok sorun ortaya ├ž─▒kmas─▒na neden olur. Dilin sa─čl─▒kl─▒ bir ┼čekilde geli┼čmesi ├žocu─čun di─čer geli┼čimlerini de olumlu y├Ânde etkiler. Bu y├╝zden dil geli┼čimine ├Ânem verip en etkin oldu─ču ├ža─čda yani okul ├Âncesi d├Ânemde bu alanda bol bol ├žal─▒┼čmalar yap─▒lmal─▒d─▒r. Dilin ├žok ├Ânemli oldu─ču herkes taraf─▒ndan bilinmekle birlikte buna ├žok fazla ├Ânem verilmemektedir. En ├Ânemli unsur bu d├Ânemde ├žocuklar─▒n dil geli┼čimini ilerletmek ve bunu yaparken fark─▒ metotlar kullanarak dili daha da zenginle┼čtirmektir. ├çocuklara drama, oyun, tiyatro, ┼čiir, tekerleme, parmak oyunlar─▒, hikaye anlatma, tekrarlama, yorumlama gibi ├žal─▒┼čmalar yapt─▒rtarak hem dili d├╝zg├╝n kullanmay─▒ ├Â─čretebilir hem de bunu yaparken ├žocu─čun zevk almas─▒n─▒ sa─člayabiliriz. ├çocuk bundan zevk al─▒rsa bu ├žal─▒┼čmalar─▒ daha ├žok yapar bu sayada dil geli┼čim d├Ânemini ├žok iyi bir ┼čekilde ge├žirmi┼č olur. Yani daha iyi bir diksiyonu, daha bir kelime haznesi, daha etkili bir konu┼čmas─▒, bunlara ba─čl─▒ olarak da daha iyi bir sosyal ├ževresi olu┼čur.

Payla┼čmak b├╝y├╝kl├╝kt├╝r.

Bir Cevap Yaz─▒n