Do─ču┼čtan Olan ├ľz├╝rler

2.687 okundu

 

1- Do─ču┼čtan Uzuv Eksiklikleri
Tan─▒m: Parmak, el, kol ve bacak gibi uzuvlar─▒n do─ču┼čtan k─▒smen yada tamamen olu┼čmad─▒─č─▒ durumlarda ortaya ├ž─▒kar. ├ľrne─čin dirsekten itibaren bir yoklukta, dirsekten a┼ča─č─▒da uzuv tamamen yoktur ; buna do─ču┼čtan ampute denir
Neden: Annenin hamileli─čin erken d├Âneminde (ilk ├╝├ž ay) kullan─▒lmas─▒ sak─▒ncal─▒ olan ila├žlar─▒ kullanmas─▒d─▒r. Baz─▒ olgular ise kal─▒tsal olarak ortaya ├ž─▒kar.
Tan─▒: Uzuv yokluklar─▒ bebek do─čar do─čmaz kolayl─▒kla tan─▒n─▒r. Uzuv i├žerisindeki ├žift kemiklerden birinin yoklu─ču ya da az geli┼čmesi durumunda bazen tan─▒ zor olabilir. El, ayak, dirsek veya dizde belirgin ├žarp─▒kl─▒k ve k─▒sal─▒k, kemiklerde e─črilik var ise bu durumdan ┼č├╝phelenilmelidir.
Tedavi : Erke n ya┼člardan itibaren (s─▒kl─▒kla y├╝r├╝me ya┼č─▒nda) protez yap─▒labilir. B├Âylece ├žocu─čun protez kullanma becerisi sa─članm─▒┼č olur. ├çok ileri ya┼člarda protez yap─▒l─▒rsa, protezsiz y├╝r├╝meyi ya da sakat kolu ile i┼člerini g├Ârmeyi benimseyen ├žocuk, protezi kullanmay─▒ reddedebilir. 0-2 ya┼č d├Âneminde ayak veya eldeki ├žarp─▒kl─▒klar cihaz ile d├╝zeltilecek durumda ise cihaz, de─čilse ameliyat ile d├╝zelme sa─članabilir. Bazen k─▒sa olan uzvun ameliyatla uzat─▒lmas─▒ gerekebilir . Bu durumda aile en yak─▒n tam te┼čekk├╝ll├╝ hastaneye ba┼čvurarak gerekli yard─▒m─▒ almal─▒d─▒r.
2- Do─ču┼čtan Kal├ža ├ç─▒k─▒─č─▒
Tan─▒m: Do─čum ├Âncesi, do─čumda yada do─čumdan bir m├╝ddet sonra kal├ža ekleminin yetersiz geli┼čimine ba─čl─▒ olarak eklemde ortaya ├ž─▒kan durumdur. K─▒z ├žocuklarda erkek ├žocuklara g├Âre ├žok daha s─▒k g├Âr├╝l├╝r.
Neden: Bir├žok fakt├Âr rol oynar. Bebe─čin kal├ža eklemindeki yap─▒sal bozukluklar kal├ža ekleminin kolay ├ž─▒kmas─▒na neden olur. Bebe─čin anne karn─▒nda anormal duru┼ču (yan ya da ters duru┼č) kal├ža eklemini zorlar.
Bebe─čin kundaklanmas─▒ kal├ža ├ž─▒k─▒─č─▒n─▒n en ├Ânemli nedenidir.
Tan─▒: Bebek do─čdu─čunda baca─č─▒ndaki deri ├žizgilerinin (katlant─▒lar─▒n─▒n) simetrik olmad─▒─č─▒ g├Âze ├žarpar, yani normalde bacaklardaki deri katlant─▒lar─▒ ayn─▒ seviyelerde ve say─▒da olmal─▒d─▒r. ├ç─▒k─▒k olan taraftaki bacak di─čerine g├Âre k─▒sa olabilir. Her iki bacak yanlara do─čru a├ž─▒lmaya ├žal─▒┼č─▒ld─▒─č─▒nda ├ž─▒k─▒k olan taraf─▒n yana do─čru a├ž─▒lmad─▒─č─▒ (hareket k─▒s─▒tl─▒l─▒─č─▒) g├Âr├╝l├╝r. E─čer ├ž─▒k─▒k iki tarafl─▒ ise her iki kal├žan─▒n birbirinden ayr─▒lmas─▒n─▒n s─▒n─▒rl─▒ oldu─ču farkedilir.
Bebek 1 ayl─▒kken doktor taraf─▒ndan yap─▒lan kal├ža ultrasonu ile kesin tan─▒ konabilir. Bu hastal─▒kta ne kadar erken tan─▒ konulursa tedavi ┼čans─▒ o kadar artar. ─░lk 1 ayda tan─▒ konulan bebekler en ┼čansl─▒ bebeklerdir. Baz─▒ hastalarda tan─▒ ├žocuk y├╝r├╝me ├ža─č─▒na geldikten ve hatta y├╝r├╝meye ba┼člad─▒ktan sonra konulmaktad─▒r. Bu bebekler ge├ž y├╝r├╝rler, ├ž─▒k─▒k tek tarafl─▒ ise o tarafta k─▒sal─▒k vard─▒r ve y├╝r├╝mede aksakl─▒k g├Âze ├žarpar. Bu bulgular varsa bebek vakit kaybetmeden tam te┼čekk├╝ll├╝ hastaneye g├Ât├╝r├╝lmelidir.
Tedavi: Tedavi, doktor taraf─▒ndan y├Ânlendirilmelidir. Kundaklama kesinlikle yap─▒lmamal─▒d─▒r. 0-2 ayl─▒k d├Ânemde her iki kal├žay─▒ ayr─▒k tutacak ┼čekilde kal─▒n ara bezi yada ticari olarak sat─▒lan yast─▒klar kullan─▒lmal─▒d─▒r. 2-12 ay aras─▒ bebeklerde kal├žalar─▒ uygun pozisyonda tutarak normal geli┼čimi sa─člayan ortezler verilir. 12 aydan b├╝y├╝k ├žocuklarda tan─▒ ilk kez konuluyorsa ya da o ya┼ča kadar yap─▒lan tedaviler sonu├žsuz kalm─▒┼čsa ameliyat yap─▒lmas─▒ zorunludur.
3- Çarpık Ayak
Tan─▒m: Bir ya da her iki aya─č─▒n topu─ču ile birlikte i├že d├Ân├╝k ve b├╝k├╝k olmas─▒ ┼čeklinde g├Âr├╝lmesidir. ─░ki tipi vard─▒r: Esnek ve sert ┼čekil bozuklu─ču (deformite). Esnek olan─▒ do─čumdan bir m├╝ddet sonra al├ž─▒ ve egzersiz uygulamalar─▒ ile d├╝zelirken , sert olan─▒ ameliyatla d├╝zelir.
Neden: ┼×ekil bozuklu─čunun iki tipi vard─▒r: Nedeni bilinmeyen ├žarp─▒k ayak ve di─čer baz─▒ hastal─▒klara (beyin felci, meningomyelosel gibi) ba─čl─▒ olarak ortaya ├ž─▒kan ├žarp─▒k ayak. Beyin ve omurili─či tutan hastal─▒klarda ayak ├ževresindeki kaslar─▒n kuvvet dengesizli─čine ba─čl─▒ olarak ├žarp─▒k ayak ortaya ├ž─▒kar.
Tan─▒: ├ço─čunlukla bebek do─čar do─čmaz ayaktaki ┼čekil bozuklu─ču fark edilir. Do─ču┼čtan kal├ža ├ž─▒k─▒─č─▒ olan bebeklerde daha s─▒k g├Âr├╝l├╝r. Her iki aya─č─▒n tabanlar─▒n─▒n birbirine d├Ân├╝k oldu─ču , topuklar─▒n i├že d├Ân├╝k ve ayaklar─▒n da bilekten yere do─čru b├╝k├╝k oldu─ču g├Âr├╝l├╝r.
Tedavi: ┼×ekil bozuklu─ču fark edilir edilmez, yani bebek do─čdu─čunda tedavi de ba┼člar. D├╝zeltici hareketler konu ile ilgili uzman ki┼čiler taraf─▒ndan ebeveynlere ├Â─čretilerek bebe─če yapt─▒rmalar─▒ sa─član─▒r. Ebeveynlerin sorumlulu─ču fazlad─▒r. Genellikle ilk 10-14 g├╝n bu egzersizlerle ge├žildikten sonra ortopedi uzman─▒ taraf─▒ndan al├ž─▒ tedavisi ba┼člat─▒l─▒r. Haftal─▒k al├ž─▒ uygulamalar─▒yla ayak tedrici olarak d├╝zeltilir. Tedavinin de─či┼čik a┼čamalar─▒nda ve ├Âzellikle ├žok ciddi bozukluklarda bir ya da birden daha ├žok cerrahi m├╝dahale gerekebilir. Tedaviye ge├ž ba┼član─▒lan hastalarda (├Âzellikle 6 aydan sonra ) ameliyat mutlaka gereklidir. Ameliyattan sonra egzersiz, ortez ve uygun ayakkab─▒ ile ├žocuk eri┼čkin ya┼ča gelene kadar d├╝zenli t─▒bbi takip yap─▒lmal─▒d─▒r.
4- Do─ču┼čtan Kol Felci
Tan─▒m: Do─čum s─▒ras─▒nda kola giden sinirlerin zedelenmesine ba─čl─▒ olarak ortaya ├ž─▒kan fel├ž tablosudur. Tek tarafl─▒d─▒r. Etkilenen kolda tamamen bir fel├ž tablosu olabilece─či gibi, a─č─▒rl─▒kl─▒ olarak elde yada omuz ├ževresindeki kaslar─▒n zay─▒fl─▒─č─▒ ile de seyredebilir.
Genellikle g├Âr├╝len tipinde omuz ├ževresi tutulur, elde kuvvet normal iken omuz eklemi ve kolun hareketleri k─▒s─▒tl─▒ ve zay─▒ft─▒r.
Neden: Bebe─čin kilosunun fazla olmas─▒, anne karn─▒nda ters duru┼ču, do─čum eyleminin uzamas─▒ gibi nedenlerden kaynaklanan zor do─čumlarda bebek do─čurtulurken yap─▒lan manevralar bebe─čin kolunda ve o kola giden sinirlerde gerilmeye neden olur. Kal─▒c─▒ sinir hasar─▒ ve fel├ž meydana gelir.
Tan─▒: Tan─▒y─▒ koymak kolayd─▒r. Bebe─čin etkilenen omuz ve kolunu hareket ettiremedi─či ve kolun i├že d├Ân├╝k durdu─ču fark edilir. E─čer eldeki fel├ž ┼čiddetli ise , elin bilekten b├╝k├╝k, kolun i├že d├Ân├╝k oldu─ču ve elini kald─▒ramad─▒─č─▒ g├Âr├╝l├╝r. En a─č─▒r tipinde ise kolda ve elde hi├ž kuvvet yoktur.
Tedavi: Hafif zedelenmi┼č sinirlerin tama yak─▒n iyile┼čmesi m├╝mk├╝nken baz─▒ ├žocuklarda hi├ž iyile┼čme olmaz yada k─▒smi iyile┼čme olur. ─░yile┼čme kendili─činden olacaksa genellikle ilk 3 ay i├žerisinde kolda hareket g├Âzlenir. Hareket geli┼čmiyor ise sinir onar─▒m─▒na y├Ânelik ameliyatlar erken d├Ânemde yap─▒lmal─▒d─▒r. ─░leri d├Ânemde (5 ya┼č ve ├╝zeri) e─čer sinir iyile┼čmez ve kol veya elde ┼čekil bozuklu─ču kal─▒rsa bu ┼čekil bozukluklar─▒n─▒ d├╝zeltmeye ve fonksiyon kazand─▒rmaya y├Ânelik (sinir onar─▒m─▒na y├Ânelik de─čil) ameliyatlar yap─▒labilir. Egzersiz tedavisi son derece ├Ânemlidir. Aileler ├žocuklar─▒ i├žin gereken egzersizleri ├Â─črenmek ├╝zere, ├žocu─ču takip eden doktorun y├Ânlendirmesiyle konu ile ilgili ├žal─▒┼čan bir fizyoterapiste ba┼čvurmal─▒d─▒r.
5- Do─ču┼čtan Omurili─čin Kese ┼×eklinde D─▒┼ča Do─čru ├ç─▒kmas─▒ (Meningomyelosel )
Tan─▒m: Bebe─čin bel yada s─▒rt b├Âlgesinde omurili─čin ve omurilik s─▒v─▒s─▒n─▒n d─▒┼čar─▒ya do─čru kese ┼čeklinde f─▒t─▒kla┼čt─▒─č─▒ ve hastan─▒n bacaklar─▒nda tek yada ├žift tarafl─▒ de─či┼čen derecelerde fel├žlere neden olan bir hastal─▒kt─▒r. Baz─▒ hastalarda beyin omurilik s─▒v─▒s─▒n─▒n dola┼č─▒m─▒n─▒n engellenerek beyin i├žinde kapal─▒ kalmas─▒ sonucu beyinde birikmesi ve buna ba─čl─▒ ba┼č─▒n b├╝y├╝d├╝─č├╝ (hidrosefali) g├Âr├╝lebilir. Beyin geli┼čimini ciddi olarak engelleyebilecek bir durumdur.
Neden: Baz─▒ hastalarda kal─▒tsal olarak ortaya ├ž─▒kt─▒─č─▒ g├Âsterilmi┼čtir. Yine hamilelik d├Âneminde yetersiz B12 vitamini (folik asit) alan annelerin bebeklerinde daha fazla g├Âr├╝lmektedir.
Tan─▒: Hastal─▒─č─▒n, kan testi ve ultrason incelemesi ile 16 – 18. gebelik haftalar─▒nda fark edilmesi m├╝mk├╝nd├╝r. Amnion s─▒v─▒s─▒ (rahim i├žindeki gebelik s─▒v─▒s─▒) al─▒narak yap─▒lan tetkiklerle de erken tan─▒ konulabilir. Bu durum hamileli─čin ilk ├╝├ž ay─▒nda tespit edilirse ailenin iste─či ile gebelik sonland─▒r─▒labilir. Omurilik etkilendi─či i├žin omurga, kal├ža, diz, ayak bile─či-ayakta sert d├╝zelmesi kolay olmayan ┼čekil bozukluklar─▒ ve baz─▒ hastalarda idrar─▒n─▒, d─▒┼čk─▒s─▒n─▒ tutamama durumu ile beraber g├Âr├╝l├╝r. Hafif tutulumlarda (omurili─čin en alt seviyeleri) ├žocuklar herhangi bir cihaz deste─či olmadan y├╝r├╝yebilirler. Orta dereceli omurilik hasar─▒nda ise ├žocuk yard─▒mc─▒ cihazlarla (y├╝r├╝te├ž, koltuk de─čne─či, ortez) y├╝r├╝yebilir. Ayakta ├žarp─▒k ayak, d─▒┼ča d├Ân├╝kl├╝k, ark y├╝ksekli─či, dizde tutulan kaslara ba─čl─▒ olarak dizi b├╝kememe, ÔÇťX bacakÔÇŁ, ÔÇťO bacakÔÇŁ, kal├žada ├že┼čitli sertlikler (kal├žan─▒n d─▒┼ča d├Ân├╝k ya da b├╝k├╝k kalmas─▒ gibi), kal├žan─▒n yar─▒ ├ž─▒k─▒k yada ├ž─▒k─▒klar─▒, omurgada e─črilikler ile ortaya ├ž─▒kabilir. ├çocu─čun bacaklar─▒ndaki duyu kayb─▒, kuvvet azl─▒─č─▒ ya da fel├ž ile beraber ayak, diz ve kal├ža ┼čekil bozukluklar─▒n─▒n varl─▒─č─▒ tan─▒y─▒ koydurur.
Tedavi: Do─čum sonras─▒ ilk 24 saatte keseye y├Ânelik ameliyat acilen yap─▒lmal─▒d─▒r. Ba─č─▒ms─▒z y├╝r├╝meyi kazand─▒rmak en ├Ânemli ama├žlardan biri olmal─▒d─▒r. Ciddi durumlarda ayakta dengede durmay─▒ sa─člayabilmek ya da y├╝r├╝yemeyecekse oturma dengesini sa─člamak ama├ž olmal─▒d─▒r. Myelomeningosel olan ├žocuklar─▒n yakla┼č─▒k %40′─▒ eri┼čkin ├ža─čda y├╝r├╝yememektedir. ┼×ekil bozukluklar─▒n─▒n ilerlemesini durdurmak ve y├╝r├╝me yard─▒m─▒ i├žin omurga ya da uzuvlara ortez uygulamas─▒ yap─▒labilir. ÔÇśAyak-ayak bile─či’ ya da ÔÇśayak-ayak bile─či-diz ortezleri’, koltuk de─čnekleri, y├╝r├╝te├žler tedavide olduk├ža yard─▒mc─▒d─▒r. Cerrahi tedaviden yarar g├Ârece─či d├╝┼č├╝n├╝len hastalarda ayak-ayak bile─či, diz, kal├ža ve g├Âvde bozukluklar─▒n─▒ d├╝zeltmek i├žin ameliyat yap─▒labilir.
6- Yap─▒┼č─▒k Parmak
Tan─▒m: Do─ču┼čtan el ya da ayak parmaklar─▒ndan iki ya da daha fazlas─▒n─▒n birbirinden ayr─▒lamama kusuru nedeniyle biti┼čik kalmas─▒ ┼čeklinde ortaya ├ž─▒kar. Basit tipte sadece cilt ortak iken, karma┼č─▒k tipte kemik de ortakt─▒r.
Neden: Hastalar─▒n % 15-40′─▒nda ailede ba┼čka bireylerde de yap─▒┼č─▒k parmak bulunur. Dolay─▒s─▒yla bu ┼čekil bozuklu─čunun ortaya ├ž─▒kmas─▒nda kal─▒tsal ge├ži┼č ├Ânemli bir yer tutmaktad─▒r.
Tan─▒: Bebek do─čdu─čunda tan─▒y─▒ koymak olduk├ža kolayd─▒r. R├Ântgen filmi ├žekilerek basit-karma┼č─▒k ayr─▒m─▒ yap─▒l─▒r.
Tedavi: Cerrahi giri┼čim acil de─čildir. Ebeveynler ├žocuk b├╝y├╝rken ileride yap─▒lacak ameliyat─▒ kolayla┼čt─▒rmak i├žin yap─▒┼č─▒k parmaklara masaj yapmal─▒, aradaki cildi germelidirler. Ameliyat, boylar─▒ birbirine yak─▒n parmaklarda (2,3,4) daha ge├ž yap─▒labilir. Ancak okul ├ža─č─▒ndan ├Ânce ger├žekle┼čtirilmelidir. 4. ve 5. parmaklar ile 1. ve 2. parmaklar aras─▒ndaki yap─▒┼č─▒kl─▒klarda ise uzun olan parmaklarda (2. ve 4.) zaman i├žinde ┼čekil bozukluklar─▒ geli┼čece─činden ameliyat tercihen 3 ya┼č─▒ndan ├Ânce yap─▒lmal─▒d─▒r.
7- Do─ču┼čtan Kas Hastal─▒klar─▒ (Kas Erimesi)
Tan─▒m: ─░skelet kaslar─▒n─▒n yap─▒s─▒ndaki bozulma ve buna ba─čl─▒ ilerleyici kas g├╝├žs├╝zl├╝─č├╝ ile seyreden, do─čumdan itibaren ortaya ├ž─▒kan bir grup hastal─▒kt─▒r. Kas g├╝├žs├╝zl├╝─č├╝n├╝n yan─▒ s─▒ra eklem sertlikleri, ┼čekil bozukluklar─▒ ve ilerleyici sakatl─▒k meydana gelebilir.
Neden: Kal─▒tsal ge├ži┼čli hastal─▒klard─▒r. Akraba evliliklerine ba─čl─▒ olarak g├Âr├╝lme s─▒kl─▒─č─▒ artar. Kaslarda ilerleyici erime s├Âz konusudur.
Tan─▒: Bebek do─čumda normal g├Âr├╝n├╝mde olabilir. Ancak ilerleyen aylarda ve y─▒llarda hastal─▒k daha belirgin bir ┼čekilde ortaya ├ž─▒kacak ve git gide a─č─▒rla┼čacakt─▒r. Kas erimesi %30-50′ye ula┼čt─▒─č─▒nda kol ve bacak kaslar─▒ndaki zay─▒fl─▒k dikkati ├žeker. Bu ├žocuklar genellikle ge├ž y├╝r├╝rler. Y├╝r├╝me ya┼č─▒ genellikle 18 ay─▒ ge├žer. ├çocuk 3-5 ya┼č─▒na geldi─činde y├╝r├╝mede hantall─▒k, merdiven ├ž─▒kmada zorluk, oturdu─ču yerden aya─ča kalkmada ya da yatt─▒─č─▒ yerden oturur duruma ge├žmede belirgin bir zorlanmas─▒n─▒n oldu─ču hatta , bazen bunlar─▒ ba┼čaramad─▒─č─▒ g├Âr├╝l├╝r. En erken boyun, kal├ža ve omuz kaslar─▒ tutulur. Omuz ve kal├žadan ba┼člayan kas g├╝├žs├╝zl├╝─č├╝ giderek yay─▒l─▒r. ├çocuk zay─▒f kaslar─▒ nedeniyle d├╝┼čmemek i├žin belini a┼č─▒r─▒ derecede ├Âne do─čru ├ž─▒kartarak, her iki yana sal─▒na sal─▒na (├Ârdek gibi) kal├ža ve dizler hafif b├╝k├╝k ve parmak ucunda y├╝r├╝r.
Tedavi: ├ľnceleri y├╝r├╝yebilen ├žocuk y─▒llar i├žinde giderek tekerlekli sandalyeye ba─č─▒ml─▒ hale gelir. Hastal─▒k te┼čhis edildi─či andan itibaren ├žocuk yo─čun fizyoterapi program─▒ ile takip edilmeli ve aile e─čitim program─▒na al─▒nmal─▒d─▒r. Ortopedik tedavinin amac─▒, eklem sertliklerini ve ┼čekil bozukluklar─▒n─▒ ├Ânlemek geli┼čen kas ve eklem sertliklerini gerekirse gev┼četmek b├Âylece ├žocu─čun ayakta kalabilme ve y├╝r├╝yebilmesine yard─▒mc─▒ olmaya ├žal─▒┼čmakt─▒r. Genellikle gev┼četme ameliyatlar─▒ndan sonra ortez uygulamas─▒ gerekir. Ayakta durabilen ve y├╝r├╝yebilen ├žocuklarda genellikle skolyoz (omurgada yanlara do─čru olan e─črilik ve beraberinde d├Ânme ile g├Âr├╝len ┼čekil bozuklu─ču) geli┼čmedi─činden m├╝mk├╝n oldu─ču s├╝rece ├žocu─ču ayakta tutabilmek i├žin elden gelen gayret g├Âsterilir. Skolyoz olu┼čmaya ba┼člad─▒ktan sonra genellikle h─▒zl─▒ ilerler ve ├žocu─čun oturma dengesini bozacak d├╝zeye ula┼č─▒r, hatta solunum fonksiyonunu bozar.
Aile, ├žocu─čun omurga dengesini sa─člamaya y├Ânelik olarak korse kullan─▒lmas─▒ gerekti─či konusunda bilin├žli olmal─▒d─▒r. Ayr─▒ca aile d├╝zenli olarak ortezin kontrol├╝, r├Ântgen filmlerinin d├╝zenli takibi, ├žocu─čun omurgas─▒ndaki e─črili─čin art─▒┼č─▒n─▒n izlenmesi ve e─črili─čin di─čer sistemlere olan etkilerinin takibi a├ž─▒s─▒ndan d├╝zenli kontrollerini aksatmamal─▒d─▒r.

Payla┼čmak b├╝y├╝kl├╝kt├╝r.

Bir Cevap Yaz─▒n