Category: G├Ârme Engellilerin E─čitimi

G├Ârme Engelli ├çocu─čun Geli┼čimini Etkileyen Etmenler ve ├ľnleme Yollar─▒

Erken Bebeklik D├Âneminde G├Ârme Engelli ├çocu─čun Geli┼čimini Etkileyen Etmenler ve ├ľnleme Yollar─▒

G─░R─░┼×
G├Ârme Engelli ├çocu─čun geli┼čimine etki yapan etmenleri incelemezden ├Ânce, Engelli ├çocu─ča sahip olan ailelerin yap─▒lar─▒n─▒, aile bireylerinin birbirleriyle olan etkile┼čimlerini ve engelli ├žocu─ča kar┼č─▒ tutumlar─▒n─▒ incelemek konunun ├Ânemi a├ž─▒s─▒ndan gereklidir.

Engelli ├çocu─ča sahip olan ailelere yard─▒mc─▒ olmak i├žin onlar─▒n ya┼čad─▒klar─▒ duygu yo─čunlu─čunu ├žo─čumuz anlad─▒─č─▒m─▒z─▒ ve payla┼čt─▒─č─▒m─▒z─▒ s├Âyleriz. B├Âylesi bir durumda aile bize rahatl─▒kla “sizinde ├Âz├╝rl├╝ ├žocu─čunuz mu var?” diye sorabilir. Cevab─▒m─▒z yok ama….. diye ba┼člayarak ne kadar yo─čun bi├žimde payla┼čt─▒─č─▒m─▒z─▒ ifade eden t├╝mceler bi├žiminde devam ederse etsin b├╝t├╝n bu olumlu at─▒l─▒mlara kar┼č─▒n duygulara kat─▒l─▒m olduk├ža y├╝zeysel olup, aileninkine benzer olmas─▒ da olanaks─▒zd─▒r. Hatta Engelli ├çocu─ča sahip iki ailenin, ├žocu─čun i├žinde bulundu─ču duruma tepkileri de farkl─▒d─▒r. Burnlund (1976) “sahip oldu─čumuz b├╝t├╝n bilgiler ka├ž─▒n─▒lmaz bir bi├žimde ├Âzneldir… Bireyler kendi g├Âr├╝┼člerinden hareke ederek ge├žmi┼č deneyimlerine ve de─či┼čen ama├žlar─▒na uyan bilgileri se├žerler.” demektedir. B├Âylece Engelli ├çocuklar─▒n ana-babalar─▒ ancak, birbirleriyle deneyimlerini payla┼čabilirler. Birbirlerini b├╝y├╝k ├Âl├ž├╝de anlarlar. Ancak, her birinin ├žocu─čun ├Âz├╝rl├╝l├╝─č├╝nden kaynaklanan engelli olu┼ča kar┼č─▒ g├Âsterdikleri duygu ve d├╝┼č├╝ncelerde farkl─▒l─▒klar vard─▒r. Bu farkl─▒l─▒klar sadece aileler aras─▒ de─čil aile bireyleri a├ž─▒s─▒ndan da s├Âz konusudur. ├ç├╝nk├╝ ├žocu─čun ta┼č─▒d─▒─č─▒ anlam bireyler a├ž─▒s─▒ndan de─či┼čkenlikler g├Âstermektedir.

├çocuk, Aile Bireyleri ─░├žin Ne Anlam Ta┼č─▒maktad─▒r? (Smith + J. Neisworth 1975, Sh. 181-190)

1- ├çOCUK B─░R ├ťR├ťND├ťR. ├çocuk genel anlamda tan─▒msal a├ž─▒dan kad─▒n─▒n do─čumla tek ba┼č─▒na elde etti─či ├╝r├╝n olarak ele al─▒nabilir. Annenin ki┼čisel bir ba┼čar─▒s─▒ olarak yorumlanabilir. Bu nedenle ├žocuk da herhangi bir eksiklik, annenin ki┼čisel yetersizli─činin bir yans─▒mas─▒ olarak ele al─▒nabilmekte ve t├╝m nedenlerin anneden kaynakland─▒─č─▒ varsay─▒larak, anne su├žlanabilmektedir. Annenin ├╝r├╝n├╝nde herhangi bir eksiklik yoksa, anne gururla bebe─čini hem e┼čine, hem aile b├╝y├╝klerine, hem de toplumdaki di─čer bireylere g├Âstererek “bak─▒n ben ne kadar iyiyim” demek ister. ├ťr├╝n├╝n├╝n (bebe─čin) istendik cinsten olu┼ču ve sa─čl─▒kl─▒ olu┼ču hem e┼č hem de aile taraf─▒ndan alt─▒n, kurban, hediye v.b. ile de ├Âd├╝llendirilir.

2- ├çOCUK B─░R ARMA─×ANDIR. Annenin ├╝r├╝n├╝ olan ├žocuk, annenin babaya, annenin kendisini bu rol i├žin haz─▒rlayan annesine bir arma─čan─▒d─▒r. Gen├ž k─▒z evlenip baba evinden ayr─▒l─▒rken, annesine kendisini yeti┼čtirip b├╝y├╝tt├╝─č├╝ i├žin hak etti─či bir arma─čan vermeyi ister. Bunu ger├žekle┼čtirmenin yolu olarak da annesi ve anneanne yapmaktan ge├žmektedir. Bu nedenle de anneanneler bebe─čin ilk y─▒llar─▒nda bak─▒m─▒n─▒ ├╝stlenerek, k─▒zlar─▒na yard─▒mc─▒ olarak arma─čan─▒ ne kadar kabul ettiklerini bildirirler. Ancak bebekte herhangi bir eksiklik s├Âz konusu ise, arma─čan de─čersizle┼čir. Hi├ž kimse de─čersiz arma─čan almak ya da vermek istemez.

3- ├çOCUK B─░R KANITTIR. ├çocuk kad─▒n─▒n kocas─▒na tam ve sa─čl─▒kl─▒ oldu─čunu, kocan─▒n da tam ve sa─čl─▒kl─▒ oldu─čunu kar─▒s─▒na kan─▒tlamaktad─▒r. Ayn─▒ zamanda ├žiftin sa─čl─▒kl─▒l─▒─č─▒n─▒ kendi ailelerine ve topluma da kan─▒tlar bu nedenle hamile e┼či ile y├╝r├╝y├╝┼če ├ž─▒kan bir erkek etraf─▒na gururla bakar. Kad─▒n da ayn─▒ duygular─▒ ta┼č─▒maktad─▒r.

4- ├çOCUK B─░R BA─×DIR. Evlili─či g├╝├žlendiren, e┼čleri birbirine yakla┼čt─▒ran, kad─▒n ve erkek birlikteli─čini aileye d├Ând├╝ren ├žocuktur. ─░li┼čkileri ├žok fazla dengeli gitmeyen evliliklerin ├žocuk olduktan sonra g├╝├žlenip, sa─člamla┼čt─▒─č─▒ g├Âzlenmektedir.

5- ├çOCUK TANRI’NIN B─░R L├ťTFUDUR. E─čer ├žocuk beklenildi─či gibi tam ve m├╝kemmel olursa, ki┼čiler Tanr─▒ taraf─▒ndan ├Âd├╝llendirildiklerini, ├Âz├╝rl├╝ olursa yapt─▒klar─▒ bir g├╝nah i├žin cezaland─▒r─▒ld─▒klar─▒n─▒, de─čersiz olduklar─▒n─▒, g├╝nahlar─▒n bedelini ├Âdediklerini d├╝┼č├╝n├╝rler.

6- ├çOCUK GELECEK GARANT─░S─░D─░R. ├ľncelik ve yo─čunlu─ču geleneksel toplumlarda olmak ├╝zere, ailelerin b├╝y├╝k bir b├Âl├╝m├╝ ├žocuklar─▒n kendi ya┼čl─▒l─▒klar─▒nda onlara bakacak ki┼čiler olarak alg─▒lar ve genellikle de kendilerini g├╝vencede hissetmek i├žin ├žocuklar─▒n─▒n kendilerinden daha ├╝st sosyal-ekonomik katmanda olmalar─▒n─▒ ister. Daha ├╝st ├Â─črenim g├Âr├╝p kendilerinin ger├žekle┼čtiremedikleri ├Âzlemlere ula┼čamad─▒klar─▒ i├žin, b├╝t├╝n ├žaba ve g├╝├žlerini harcar, bu davran─▒┼č─▒ kendi toplumumuzda da g├Âzlememiz olas─▒d─▒r. ├çocuk do─čar do─čmaz ana-babalar─▒n beklentileri do─črultusunda “Benim K─▒z─▒m/O─člum Doktor olacak, M├╝hendis olacak, Bilgisayar Programc─▒s─▒, Ba┼čbakan v.b.” olacak diye ├žocu─čun gelece─čine ili┼čkin planlamalar yap─▒l─▒r. Bu planlar ├žocuk geli┼čimi evrelerinin her birine ula┼čt─▒─č─▒nda devam eder. Bu evlenme karar─▒nda bile s├Âz konusudur.

├çocu─čun ailedeki ├Ânemi g├Âr├╝ld├╝─č├╝ gibi, yads─▒namayacak bi├žimde b├╝y├╝kt├╝r. ─░stendik beklentiler ve uygun (cinsiyet a├ž─▒s─▒ndan) ├žocu─ča sahip olan aileler i├žin ├žocuk do─čurduktan sonra her ┼čey planland─▒─č─▒ bi├žimde olu┼čturulmaya ba┼član─▒r. Ancak, ├žocuk herhangi bir eksiklik/zedelenme ya da ├Âz├╝rl├╝ olarak do─čacak olursa, o zaman aile de gerek ana-baba gerekse di─čer ├žocuklar a├ž─▒s─▒ndan ├žocu─ča kar┼č─▒ ├že┼čitli tepkiler g├Âzlenir. (Charles Hannam, 1988)

A─░LEDE ├ľZ├ťRL├ť ├çOCU─×A KAR┼×I G├ľSTER─░LEN TEPK─░LER
(Roger L. Kroth, 1985)
Ailelerin, ├žocu─čun ├Âz├╝rl├╝ olu┼čuna kar┼č─▒ g├Âsterdikleri tepkiler, temelde iki grupta ele al─▒nabilir. Birinci grupta, ├Âzre kar┼č─▒ ana-babalar─▒n kendi psisik yap─▒lar─▒ndaki dengeyi homeostatsis olu┼čturdu─ču baz─▒ savunma mekanizmalar─▒na dayanan psikolojik evreler yer almaktad─▒r. ├çe┼čitli ara┼čt─▒r─▒c─▒lar Sulnit ve Stark (1961) Kubler-Ross, (1981) bu evreleri geli┼čimsel basamaklar olarak vermektedir.

Birinci Basamak ─░NKAR
Herhangi bir travmatik durum ortaya ├ž─▒kt─▒─č─▒nda ki┼čiler ┼čoka dayanan bir inkar ya┼čarlar. Bunu ├Âzellikle trafik kazas─▒, bo┼čanma, sevilen ki┼činin ├Âl├╝m├╝ ya da ├žocu─ča do─čumda veya sonradan ├Âz├╝rl├╝ damgas─▒ kondu─čunda g├Âzlenebilir. ├çocuklar ilgili ilk tan─▒ konuldu─čunda ailenin ilk tepkisi duymazdan gelmektir. Yani “E─čer Ben Bunu Duymazsam, bu durum yok olabilir.” anlam─▒n─▒ ta┼č─▒maktad─▒r. Alan Uzmanlar─▒, hem ana-babalar─▒ hem de bu konuda ├žal─▒┼čan ki┼čiler i├žin en ├žok bunal─▒m ve s─▒k─▒nt─▒ yaratan─▒n bu basamak oldu─čunu belirtmektedir.

─░kinci Basamak PAZARLIK
Bu basamakta ana-baba ├Âyle ya da b├Âyle ├žocuk hakk─▒nda konulmu┼č olan tan─▒y─▒ kabul eder ancak, bu tan─▒n─▒n geli┼čim seyri ile ilgili g├Âr├╝┼čleri benimsemez. Bunun anlam─▒n─▒ b├Âylece a├ž─▒klayabiliriz. Ana-babalar “Evet Bizim ├çocu─čumuz da Bir ├ľz├╝r Var, E─čer ├çok ├çabalarsam ├çocu─čum ─░yi Olacak” g├Âr├╝┼č├╝ndedirler. Bunu ger├žekle┼čtirmek i├žin, doktorlar dola┼č─▒l─▒r, ├že┼čitli tedavi y├Ântemleri uygulanabilir. Okuldan ├Âb├╝r okula ├žocuk gezdirir, ana-babalar─▒n ├žo─ču kendilerini a┼č─▒r─▒ bi├žimde ├že┼čitli yo─čun etkinlikler i├žeren ├Ârg├╝tlenmelere sokarlar. (Dernekler, g├Ân├╝ll├╝ kurulu┼člar) Bunlar da do─čal olarak ├žocu─čun durumunda bir de─či┼čikli─če neden olmaz, ancak ana-baban─▒n bunal─▒m─▒n─▒ denetlemede ve kendini ├╝retici hissetmesine yard─▒mc─▒ olabilir. Ayr─▒ca ├Âz├╝rl├╝ ├žocuklar i├žin g├Ân├╝ll├╝ kurulu┼člar─▒n ├Ârg├╝tlenmesinde katk─▒lar─▒ olabilir.

├ť├ž├╝nc├╝ Basamak ├ľFKE
├ľfke ├že┼čitleri bi├žimlerde olabilece─či gibi ├že┼čitli hedeflerde de olabilir. Engelli ├çocu─ča ├Âfkeli olma toplum taraf─▒ndan kabul edilemeyece─či i├žin, ki┼či ├Âfkesini bir ba┼čkas─▒na y├Âneltir. Bu a┼čamada anne-baba ile muhtemelen her ikisi ailedeki di─čer ├žocuklarla kap─▒┼čma halindedir. Karde┼čler, engelli karde┼člerine kar┼č─▒ b├╝y├╝k bir ├Âfkeden kaynaklanan infial i├žindedirler. Bu duygular onlara su├žluluk hissi vermektedir.

D├Ârd├╝nc├╝ Basamak ├ç├ľK├ťNT├ť (Depresyon) A┼čamas─▒d─▒r.
Ya┼čanan travmatik duruma uygun olmayan tepkiler ve ailenin i├žine d├╝┼čt├╝─č├╝ su├žluluk duygusu, ki┼čiyi depresyona g├Ât├╝r├╝r. Engellilik durumu ne t├╝r tepki g├Âsterirse g├Âstersin devam etmektedir. Hangi t├╝r Doktora g├Ât├╝r├╝l├╝rse g├Ât├╝r├╝ls├╝n ya da hangi programa verilirse verilsin ├žocuk hala engellidir. Bu durum ailede bir ├ž├Âk├╝nt├╝ye neden olmaktad─▒r.

Alan uzmanlar─▒m─▒z─▒n aileye en zor yard─▒m edebildikleri a┼čama bu a┼čamad─▒r. Ana-baba kendilerini hem umutsuz hem de hi├ž kimsenin yard─▒m edemeyece─či bir durumda hisseder.

Son a┼čama kabul ya da engellilik durumuyla ba┼č etme evresidir. ├çe┼čitli ara┼čt─▒r─▒c─▒lar (Feathestone, 1980, Moses + Kmedler, 1981) bu son evreye kabulden ├žok ├žocu─čun engelli olu┼čuyla ilgili durumla ba┼č etme, kontrol alt─▒nda tutma olarak benimsemektedirler.

Bunu ┼č├Âylece ifade ederek a├ž─▒klamaya ├žal─▒┼čmaktalar. “├ľlen Bir Ki┼činin Arkas─▒ndan A─č─▒t Yakma ya da Yas Tutma ile Engelli Bir ├çocu─ča Sahip Olunca A─č─▒t Yakma A┼čamas─▒ndaki tek fark” s├Âz konusu ├žocu─čun hala ya┼č─▒yor olu┼čudur. ├ľl├╝m├╝ ya┼čam i├žinde gerekli olan her ┼čeyin sonland─▒─č─▒ and─▒r. Ancak, ├Âz├╝rl├╝l├╝k, ya┼čamak i├žin bir ├žok yeni gereksinme ve g├Ârevler gerektirir.

Her ana-baban─▒n bu basamaklar─▒ ge├ži┼či farkl─▒d─▒r. Kimi ana-baba hi├žbir zaman ├žocukta bir engellilik oldu─čunu kabul etmez. Kimi ana-baba da ├žocu─čun geli┼čim evreleri i├žinde her basama─ča ula┼čmas─▒nda bu vreleri tekrar tekrar ya┼čar. ├ľrne─čin ─░lkokuldan Ortaokula ya da Liseye ge├ži┼člerinde. Bu konudaki ikinci Psikolojik kuram s├╝re─čen keder g├Âr├╝┼č├╝d├╝r. Bu g├Âr├╝┼č bir tebli─č konusu de─čildir. Bu genel giri┼čten sonra, G├Ârme Engelli ├çocu─čun erken bebeklik d├Âneminde geli┼čimini etkileyen etmenleri ve ├Ânleme yollar─▒n─▒ tart─▒┼čal─▒m.

Erken bebeklik, do─čumu izleyen ya┼čam─▒n ilk iki y─▒l─▒n─▒ kapsayan d├Âneme denilmektedir. Bu d├Ânem normal olarak ├žocu─čun bir ├žok alanda kapsaml─▒ bir bi├žimde geli┼čmesinin olu┼čtu─ču d├Ânemdir. ─░ki ya┼č─▒nda ├žocu─ču olan t├╝m ana-babalar bu ya┼č─▒n s─▒n─▒rl─▒l─▒klar─▒n─▒ rahatl─▒kla s├Âyleyebilirler. ├çocuk ├ževresindeki t├╝m uyaranlara istenildi─či bi├žimde tepki veremese de davran─▒┼člar─▒n─▒ kendi istekleri ├žer├ževesinde de─či┼čtirerek ortaya koyar. Dil geli┼čimi toplumsal etkile┼čimi sa─člayacak temel bir yap─▒ya ula┼č─▒r. Alg─▒sal becerileri duyuru uyaranlar─▒n─▒n geli┼čmesine paralel olarak de─či┼čir. ─░ki ya┼č─▒ tamamlay─▒ncaya kadar ├žocuk kendisini ├ževreleyen fiziki ortam─▒n temel kurallar─▒n─▒ ├Â─črenir. Bedensel geli┼čim iki ya┼č sonunda ├Âzellikle b├╝y├╝k motor alan─▒nda (y├╝r├╝me, ko┼čma v.b.) olduk├ža geli┼čmi┼č durumdad─▒r. K├╝├ž├╝k motor (el becerileri) geli┼čiminde ise h─▒zla ilerleme g├Âr├╝lmektedir. Motor geli┼čiminde ortaya ├ž─▒kan d├╝zey, di─čer alanlardaki geli┼čim d├╝zeyleri ile s─▒k─▒ s─▒k─▒ya ba─čl─▒d─▒r.

Bu genel de─čerlendirme ├žer├ževesinde, G├Ârme Engelli ├çocu─čun geli┼čimi nas─▒l olmakta ve geli┼čimi neler etkilemektedir.

├ľzellikle do─ču┼čtan g├Ârme engelli olan ├žocuklar i├žin 0-2 ya┼č aras─▒ olan erken bebeklik d├Ânemindeki geli┼čim ├žok ├Ânemlidir.

T├╝m geli┼čim boyutlar─▒nda, Alg─▒sal Geli┼čim ├Âzellikle hi├žbir g├Ârsel alg─▒s─▒ olmayan k├Âr bebekler i├žin ├Ânemlidir. G├Ârme, g├Âren ├žocuklara renk, ─▒┼č─▒k, uzakl─▒k, b├╝y├╝kl├╝k, k├╝├ž├╝kl├╝k, nesnelerin uzaydaki konumlar─▒na ili┼čkin zengin, devaml─▒, g├╝venilir bilgiler sa─člar. Bu bilgilere dayanarak ├žocuk ki┼čileri, nesneleri tan─▒mlar. Onlara g├Âre kendi davran─▒┼člar─▒n─▒ d├╝zenler ve kendini y├Ânlendirir. Bu nedenle, g├Ârme alg─▒s─▒ olmayan k├Âr bebekler bu a├ž─▒klanan duyum boyutlar─▒ndan yoksundur. G├Ârme alg─▒s─▒ olmayan k├Âr bebekler i├žin erken duyusal uyar─▒mlar─▒n verilmesi hayati ├Ânem ta┼č─▒r. Bu konuda 1940’lardan bu yana ├Âzellikle karanl─▒kta b├╝y├╝t├╝len hayvan denekler ├╝zerinde yap─▒lan ├žal─▒┼čmalar, k├Âr ├žocuklar i├žin baz─▒ sonu├žlar─▒n dikkate al─▒nabilece─čini g├Âstermektedir. 1971’de FREEDMAN g├Ârme alg─▒s─▒ndan yoksun olman─▒n geli┼čimsel a├ž─▒dan k├Âr bebeklerde g├Âzlenen gerilikte do─črudan etkin olmad─▒─č─▒n─▒ vurgulamaktad─▒r.

─░┼×─░TME
G├Ârme Engellinin i┼čitme ve konu┼čma (sesin niteli─či, i┼čitilebilirli─či, y├╝ksekli─či) a├ž─▒s─▒ndan bir ├Âz├╝r yaratt─▒─č─▒na ili┼čkin herhangi bir ara┼čt─▒rma sonucu bulunmamaktad─▒r. Ya┼čam─▒n ilk bir ka├ž ay─▒nda bebekler anne-babalar─▒n─▒n sesine g├╝l├╝mser (Freedman, 1964) 6. Ayda saatin gonguna do─čru y├Ânelir. 6-8 ay aras─▒nda elleri ile tepkiye ba┼člar. Eline konulan objelere tepki verir. Sadece sesli olan uyaranlara eli ile tepki verme ortaya ├ž─▒kmaz. 7 ayl─▒kken el ├ž─▒rpmaya dikkatin y├Âneldi─či g├Âzlenir. 8. ayda yabanc─▒ seslere kar┼č─▒ antipatik (isteksiz) tepki g├Âzlenebilir. 9-11 aylar aras─▒nda i┼čitme ve dokunman─▒n e┼čg├╝d├╝m i├žinde ├žal─▒┼čmaya ba┼člad─▒─č─▒ g├Âzlenir. Y├╝r├╝tece konan bebe─čin sese do─čru y├Âneldi─či g├Âr├╝l├╝r. Bu a├ž─▒klamalardan da anla┼č─▒laca─č─▒ gibi ses k├Âr bebekler i├žin geli┼čimlerinde olduk├ža ├Ânemli bir uyaran olmas─▒na ra─čmen g├Âren bebekler kadar erken sese y├Ânelme, k├Âr bebeklerde yoktur. Murphy (1968)’de belirtti─či gibi, k├Âr bebeklerde sese y├Ânelmede 4 ayl─▒k bir gerilik s├Âz konusudur. Yani 2 ayl─▒k g├Âren bebek ba┼č─▒n─▒ ses kayna─č─▒na ├ževirirken ancak 7 ayl─▒k k├Âr bebeklerde bu g├Âzlenmektedir. Ancak bu her k├Âr bebek i├žin genellenemez. 14 haftal─▒k iken sese y├Ânelen k├Âr bebeklere literat├╝r de rastlanmaktad─▒r.

MOTOR GEL─░┼×─░M
Ya┼čam─▒n ilk aylar─▒nda do─ču┼čtan k├Âr olan bebeklerin geli┼čimlerinin g├Âren bebeklerden farkl─▒ olmad─▒─č─▒n─▒ belirten kaynaklar bulunmaktad─▒r. Yeni do─čan k├Âr bebekler ayn─▒ g├Âren bebekler gibi el ve kol hareketi yaparken, destekle oturma, yuvarlanma, kendi kendine oturma, ellerinden tutuldu─čunda ad─▒m atma ve ayakta desteksiz durma becerilerinde g├Ârenlere k─▒yasla daha geri durumdad─▒rlar. ─░ki eli koordineli bir bi├žimde kullanmada gerili─či vard─▒r.

G├Âren bebekler aya─ča kalkt─▒klar─▒nda dizler b├╝k├╝k a─č─▒rl─▒k topuktad─▒r. G├Ârerek k─▒sa s├╝rede dizlerini toplay─▒p a─č─▒rl─▒─č─▒ taban ortas─▒na do─čru kayd─▒r─▒rlar. Ancak k├Âr bebekler de bu olmad─▒─č─▒ i├žin a─č─▒rl─▒k topuklarda uzun s├╝re kal─▒r ve d├╝z tabanl─▒k vakalar─▒n daha ├žok g├Âzlenmesine neden olmaktad─▒r. Bu durumda ├žocu─čun ola─čan geli┼čimi i├žin ne yap─▒labilir.

Dokunma duyusunu geli┼čtirici ├Âzel oyunlar yoksa da ├žocu─čun di─čer sa─člam kalan duyular─▒yla kat─▒ld─▒─č─▒ oyun etkinliklerinde bu duyunun g├╝├žlendirilmesi olas─▒d─▒r. Ana, baba g├Ârme ├Âz├╝rl├╝ ├žocuklar─▒n─▒n hangi etkinliklere ne t├╝r tepkiler yapt─▒klar─▒n─▒ g├Âzleyerek, ilgi alanlar─▒n─▒ saptayabilirler. Ayr─▒ca ilk ├žocukluk d├Âneminde yakalama ve dokunmay─▒ ├Â─čretecek ├Âzel ara├žlar, oyuncaklar sa─članmal─▒, ├Âzellikle anne, g├╝nde bir ka├ž kez di─čer ev i┼člerine bakmaks─▒z─▒n sadece ├žocu─ču ile ilgilenmelidir. Bu etkinlik i├žin ├žocu─čun dinlenmi┼č olmas─▒, herhangi bir huysuzluk g├Âstermemesi gerekir. Anne bir oyun se├žerek ├žocu─čun dokunma duyusunu geli┼čtirici ve dinlenme becerilerini artt─▒r─▒c─▒ d├╝zenlemeler yapmak zorundad─▒r. ├ľrne─čin : ├çocu─čun ya┼č─▒na g├Âre ya ellerinden ya da kollar─▒ndan tutarak kar┼č─▒l─▒kl─▒ oturup “F─▒┼č F─▒┼č Kay─▒k├ž─▒” t├╝r├╝ ┼čark─▒l─▒ bir oyun oynayabilir. B├Âylece ├žocuk hem etkinlikte bulunmu┼č olacak, hem de etkinli─če e┼člik eden ┼čark─▒y─▒ dinleyerek dikkatli dinleme becerisini geli┼čtirebilecektir. ├ľte taraftan her oyuncak ├žocu─čun eline verilerek anlat─▒lmal─▒d─▒r. ├çocu─čun oyuncaklar─▒n─▒ f─▒rlatarak, atarak, ├╝zerine basarak, sallayarak ├ž─▒kartt─▒─č─▒ seslerdeki farkl─▒l─▒─č─▒ ay─▒rt etmeyi ├Â─črenmesi de s├Âz konusudur. Bu etkinliklerde bulunurken dinleme becerisi de artacakt─▒r. Bu d├Ânemlerde, dokunma ve dinleme becerilerini geli┼čtirme a├ž─▒s─▒ndan ana-babalar ├žocuklar─▒ndaki ├ževrelerini tan─▒ma merak ve heveslerini uyar─▒c─▒ etkinlikler d├╝zenlemelidirler. Bu amaca uygun olarak hemen hemen her evde bulunan materyaller yararl─▒ olabilir. Bunlardan baz─▒lar─▒n─▒ ┼č├Âylece belirleyebiliriz. Kadife, y├╝nl├╝, pazen, pamuklu kuma┼č par├žalar─▒, tahta ya da plastik iplik makaralar─▒, kam─▒┼č ya da tahta tabaklar, perde halkalar─▒, lastik musluk contalar─▒, deri ya da s├╝et kemerler, her ├že┼čit kutular, ├že┼čitli cinste sicim ve ipler. B├╝t├╝n bu materyalleri kullanarak dokunma duyusunun daha duyarl─▒ olarak geli┼čece─či hat─▒rdan ├ž─▒kart─▒lmamal─▒d─▒r ve olas─▒ yaralanmalardan da korkmamal─▒d─▒r. ├ç├╝nk├╝, ├žocu─čun kazanaca─č─▒ deneyim ve uyar─▒mlar bu duygulardan ├žok daha ├Ânemlidir.

├çocu─čun dokunma duyusunu geli┼čtirici, sa─člam kalan duyular─▒n─▒ uyar─▒c─▒ ve dinleme becerilerini artt─▒r─▒c─▒ oyunlar, g├Ârenlerle birlikte oynanabilir. ├ľrne─čin : G├Ârme ├Âz├╝rl├╝ ├žocuk, bir k├╝me kom┼ču ya da akraba ├žocuklar─▒ ile birlikte bir masaya oturtulur, g├Ârenlerin g├Âzleri ba─član─▒r ve hepsine s─▒ras─▒ ile ├že┼čitli dokuma ├Âzellikleri olan kuma┼č par├žalar─▒ verilerek, “elinizin alt─▒ndaki kuma┼č─▒n cinsi nedir?” le ba┼člayan oyun, hem g├Ârme ├Âz├╝rl├╝ ├žocu─čun dokunma duyusunun geli┼čmesine yard─▒m eder, hem de g├Âren ├žocuklar─▒n k├Âr arkada┼člar─▒n─▒ daha iyi anlamalar─▒n─▒ sa─člar.

B├╝y├╝kl├╝k s─▒ras─▒na g├Âre tahta halkalar─▒ bir ├žubu─ča takma, k├╝plerden kule yapma, b├╝y├╝k kutular i├žine saklanm─▒┼č olan k├╝├ž├╝k kutular─▒ bulma, dokunma duyusunu psikomotor yetene─či geli┼čtiren oyunlard─▒r. Ayn─▒ zamanda etkinlik s─▒ras─▒nda olu┼čabilecek sesler i┼čitmeyi de geli┼čtirir. Oyun an─▒nda “ne duyuyorsun?” yada “bunun yap─▒ld─▒─č─▒ madde nedir?” t├╝r├╝ sorularla ├žocu─čun dikkati y├Ânlendirilerek dokunma, dinleme ve di─čer sa─člam kalan duyular─▒n e─čitilmesi sa─članm─▒┼č olur. Yukar─▒da s─▒ralanan materyallerin t├╝m├╝ne ├žocuk al─▒┼čk─▒n olmal─▒d─▒r. Ana-baban─▒n her bir nesnenin di─čerleri ile olan benzerlik ve farkl─▒l─▒klar─▒n─▒, ├žocu─ča dokundurarak tan─▒tmas─▒ ve i┼člevlerini anlatmas─▒ da ├Ânemli bir noktad─▒r. Ayr─▒ca okul ├Âncesi d├Ânemde okula haz─▒rl─▒k olarak Braille ile yaz─▒lm─▒┼č kitap ve benzerine de ├žocu─ču a┼čina k─▒lmak, okula haz─▒rlamak a├ž─▒s─▒ndan ├Ânemlidir. ├çe┼čitli nesneleri b├╝y├╝kl├╝klerine, bi├žimlerine, yap─▒lar─▒na g├Âre ay─▒rma da dokunma duyusunu geli┼čtirici yararl─▒ ve e─členceli oyunlard─▒r bunlar i├žin evde bulunan ├že┼čitli malzemelerden yararlan─▒la bilinir. D├╝─čme, fasulye, ceviz, f─▒nd─▒k, eski anahtarlar, eski elektrik priz ve fi┼čleri v.b. Boyalar─▒n kullan─▒lmas─▒, sulu ve pastel boyalar─▒n, ├Âzellikle g├Ârme art─▒─č─▒ olan yada az g├Âren ├žocuklar i├žin olduk├ža e─člendirici olmaktad─▒r. Az g├Âren ├žocuklara sa─članacak olan oyuncaklar─▒n z─▒t, parlak renkli olanlardan se├žilmesi hem ├žocu─ča g├Ârme art─▒─č─▒n─▒ kullanmas─▒n─▒ ├Â─čreticek hem de kendine olan g├╝veni art─▒racakt─▒r. ├çe┼čitli do─ča sesleri ve g├╝r├╝lt├╝n├╝n kaydedildi─či bant ve plaklar─▒n i┼čitme duyusunu art─▒r─▒c─▒ etkinlikler d├╝zenlenirken dikkate al─▒nmas─▒ gerekece─či unutulmamal─▒d─▒r. Bu konuda ├ťlkemizde radyofonik oyunlar i├žin d├╝zenlenmi┼č kay─▒tlar─▒n oldu─čunu hat─▒rlatmakta yarar vard─▒r. ├ľrne─čin g├Âk g├╝r├╝lt├╝s├╝, kap─▒ g─▒c─▒rt─▒s─▒, ┼čim┼ček, ├že┼čitli hayvan sesleri trafikteki motorlu ta┼č─▒t sesleri. Bu t├╝r bant ve plak kay─▒tlar─▒n─▒ kullanarak sesler aras─▒ ayr─▒m─▒ ├Â─čretecek oyunlar d├╝zenlenebilir. Ya─čmur sesi dinletip “bu duydu─čunuz ne sesidir?” diye sorularak hem g├Âren hem de g├Ârme ├Âz├╝rl├╝ ├žocuklar─▒n ├že┼čitli tahminlerde bulunaca─č─▒ bir oyun d├╝zenlemek olas─▒d─▒r. B├Âylesi bir oyunla her iki grubunda dinleme becerileri geli┼čece─či gibi do─čru yan─▒tlar─▒n ├Âd├╝llendirilmesi ile peki┼čtirmede sa─članacak, ├žocu─čun i┼čitme duyusunu do─čru olarak kullanmas─▒ ├Â─čretilmi┼č olacakt─▒r.

HAREKET ├ľZG├ťRL├ť─×├ťN├ť GEL─░┼×T─░R─░C─░ ETK─░NL─░K VE OYUNLAR
S├╝t ├ža─č─▒ ├žocuklar─▒ i├žin devinim ve oyun ayn─▒ etkinliklerdir. ├çocuk, elini aya─č─▒n─▒ oynat─▒rken yada bir taraftan ├Âteki tarafa devinimde bulunurken hem hareket etmi┼č olur, hem de belli bir doygunluk sa─člayarak oyun etkinli─čini de yerine getirmi┼č olur. Bu nedenle ├žocu─čun ya┼čam─▒nda devinim olarak oynaman─▒n ├Ânemi ├žok fazlad─▒r. (Zeuthen, 1978) bu d├Ânemde k├Âr bebeklerin annelerine g├Ârenlerinkinden daha fazla y├╝k ve g├Ârev d├╝┼čmektedir. G├Ârme ├Âz├╝rl├╝ ├žocuklar g├Ârsel uyar─▒mlardan yoksun olduklar─▒ i├žin hareketsiz kalmaktad─▒rlar. Bu nedenle ├žocu─čun ├ževresi bedensel geli┼čimini sa─člayacak bi├žimde d├╝zenlenerek hareket ├Âzg├╝rl├╝─č├╝n├╝n ├žok erken ya┼člardan itibaren kazand─▒r─▒lmas─▒na ├žal─▒┼č─▒lmas─▒ gerekmektedir. G├Ârmeyen ├žocuk, yakalama, ba┼č─▒n─▒ ├ževirme ve yatt─▒─č─▒ yerden do─črulma gibi devinimleri yapmak i├žin sesli uyaranlarla uygun bi├žimde uyar─▒lmal─▒ ve bu al─▒┼čt─▒rmalar s─▒k s─▒k yinelenerek devinimlerin s├╝reklilik kazanmas─▒na ├žal─▒┼č─▒lmal─▒d─▒r. Anne ├žocu─čun oturmas─▒na yard─▒m etmeli ancak yard─▒m─▒n dozunu gittik├že azaltarak ├žocu─čun kendili─činden oturmas─▒n─▒ sa─člamal─▒d─▒r.

├çocu─ča elleri ile nas─▒l oynayaca─č─▒ da ├Â─čretilmelidir. ├ç├╝nk├╝ g├Ârmeyen bebekler genellikle ellerini 6-7 ayl─▒k oluncaya kullanamaz ve omuz hizas─▒nda yumruk yaparak tutma e─čilimindedirler. ├çocu─čun elleri ile g├Ârece─či yani ├ževreyi elleri ile dokunarak ├Â─črenece─či ger├že─či g├Âz ard─▒ edilmeksizin ├žocu─čun ellerini kullanabilece─či b├╝t├╝n etkinliklere kat─▒lmas─▒ sa─članmal─▒d─▒r. ├ľrne─čin : beslenirken biberonu, ka┼č─▒─č─▒, taba─č─▒ tutarak beslenme i┼čine kat─▒lmas─▒ sa─članmal─▒d─▒r. Bu bi├žimde bir e─čitim ├žocukta kendi kendine yeme iste─čini daha ├žabuk geli┼čtirir.

G├Ârme ├Âz├╝rl├╝ ├žocuklar g├Ârsel uyaran eksikli─či nedeniyle y├╝z├╝st├╝ yatmaktan, emeklemekten, s├╝r├╝nmekten ve yuvarlanmaktan ho┼članmazlar ve ka├ž─▒n─▒rlar. Oysa, bu devinimler bedensel geli┼čim i├žin gereklidir, ├žocuk bu devinimleri yapmaya oyunlar vas─▒tas─▒yla te┼čvik edilmelidir. G├Ârme ├Âz├╝rl├╝ ├žocuklar─▒n hareket ├Âzg├╝rl├╝─č├╝n├╝ kazan─▒rken g├╝├žl├╝kle kar┼č─▒la┼čt─▒klar─▒ baz─▒ durumlar vard─▒r. Bunlar y├Ânlere ili┼čkin olan kavramlar─▒n kullan─▒lmas─▒d─▒r. ├ľn, arka, ├╝st, alt, sa─č, sol gibi kavramlar─▒ kar─▒┼čt─▒rma e─čilimindedirler. Bu d├╝zenlenecek oyunlarda mutlaka verilmelidir, ├Ârne─čin : g├Ârenlerle birlikte oynanan masa alt─▒na ya da benzeri bir yere saklanm─▒┼č olan nesneleri, ├že┼čitli y├Ân bildiren komutlarla bulma oyunu.

A├ž─▒k havada oynanan oyunlar ├žocu─čun hareket ├Âzg├╝rl├╝─č├╝n├╝ art─▒ran etkinliklerdir. Ayn─▒ zamanda ├žocu─ča b├╝y├╝k doygunluk sa─člar, ├Âzellikle g├Âren akranlar ya da ana-babayla birlikte oynand─▒─č─▒nda. ├ľrne─čin: ” ├çember” oyunu a├ž─▒k hava g├Âren akranla oynanan bir oyundur. G├Âren ├žocuk b├╝y├╝k bir ├žember i├žine girerek ” At ” olur. K├Âr ├žocukta ├žemberi d─▒┼čtan tutup s├╝r├╝c├╝ olur. Bu oyun ├žocu─čun hareket ├Âzg├╝rl├╝─č├╝n├╝ kazanmas─▒na hem de g├Ârenlerle kayna┼čmas─▒na yard─▒mc─▒ olur. ├ť├ž tekerlekli bisiklet, kayd─▒rak, ├žit t─▒rmanma v.b. a├ž─▒k havada oynanan oyunlar ├žocu─ča bedenini istedi─či bi├žimde kullanma becerisini kazand─▒rarak hareket ├Âzg├╝rl├╝─č├╝n├╝ geli┼čtiren etkinliklerdir.
Kaynaklar
Prof. Dr. Ay┼čeg├╝l Ataman

G├Ârme Engelller E─čitimi ve Yap─▒lan ├çal─▒┼čmalar

G├Ârme engeli; hayat─▒n ├že┼čitli d├Ânemlerinde ge├žirilen hastal─▒k, kaza vb. sebepler ile veya do─ču┼čtan getirilen ├Âzellikler ile olabildi─či gibi do─čum an─▒ndaki komplikasyonlar sonucu da olabilmektedir. B├Âylece, do─čum ├Âncesi, do─čum an─▒ ve do─čum sonras─▒ olarak meydana gelen g├Ârme engellilerin e─čitimleri; program, personel, e─čitim ortamlar─▒ ve ara├ž-gere├ž y├Ân├╝nden genel e─čitimden farkl─▒l─▒klar g├Âstermektedir. ├ľzellikle Braille (kabartma) yaz─▒l─▒ materyallerin okunmas─▒ g├Ârme engellilerin e─čitim-├Â─čretim ├žal─▒┼čmalar─▒nda ├Ânemli bir yer tutmaktad─▒r.

G├Ârme engelli bireylerin ├ževrelerini alg─▒lamalar─▒ ve bilgi toplamalar─▒ sa─člam kalan duyular─▒na dayal─▒ olmaktad─▒r. G├Ârme engelli bireyler dokunma duyular─▒ndan geni┼č ├Âl├ž├╝de yararlanmaktad─▒rlar. Bu duyunun kullan─▒lmas─▒ ise bu bireylere uygun ├Âzel e─čitim y├Ântemlerine dayal─▒ olarak kazand─▒r─▒lmas─▒ gerekmektedir. G├Ârme engelli bireylerin ├ževreyi ve ├ževredeki uyaranlar─▒ alg─▒lamada ├Ânemli olan bir di─čer duyum organlar─▒ i┼čitmedir. ─░┼čitme duyusu bu bireylerin sosyal ili┼čkilerini s├╝rd├╝rmede ├Ânemlidir. Ancak ├ževrede s├╝rekli olarak sesli uyaranlar─▒ bulmak her zaman m├╝mk├╝n de─čildir. O halde g├Ârme engelli bireylere g├Ât├╝r├╝lecek ya┼čant─▒larda sesli uyaranlara da yer vermek gerekmektedir. ─░nsanlarla ileti┼čim kurmada kullan─▒lan konu┼čma becerisine sahip olmalar─▒ da g├Ârme engelliler i├žin bir avantaj gibi g├Âr├╝lebilir.

G├Ârme engelli bireyler, t├╝m di─čer engellilerde oldu─ču gibi bazen engellerinden bazen de toplumun anlay─▒┼čs─▒z tavr─▒ndan dolay─▒ engellerini daha fazla hissetmekte ve olumsuz y├Ânde etkilenmektedir. Bu olumsuz etkilenmeyi en aza indirgemek veya bunlarla ba┼čedebilme becerisini kazand─▒rmak i├žin k├╝├ž├╝k ya┼čtan itibaren e─čitime al─▒nmalar─▒ geli┼čimleri a├ž─▒s─▒ndan ├Ânemlidir.

G├Ârme engeli do─čal olarak ba─č─▒ms─▒z hareketi k─▒s─▒tlamaktad─▒r. Bunun g├Âz├Ân├╝nde tutularak, e─čitim programlar─▒nda yo─čun olarak i┼členmesi ve m├╝mk├╝n oldu─čunca erken ya┼člarda ba┼članmas─▒ gerekmektedir.

* Kavramsal geli┼čimde ya da bili┼čsel yeteneklerde gecikme g├Âzlenebilir.
* ├ľzellikle soyut d├╝┼č├╝nmeyi gerektiren becerilerde daha ba┼čar─▒s─▒z olabilirler.
* Alan kavram─▒n─▒ vermek g├╝├žt├╝r. Alana ili┼čkin bilgiler daha ├žok dokunma duyumu arac─▒l─▒─č─▒yla kazan─▒lmaktad─▒r.
* G├Ârme yetersizli─činden kaynaklanan eksiklikleri di─čer duyu organlar─▒n─▒ kullanarak telafi etmeye ├žal─▒┼č─▒rlar.
* Dikkat yo─čunla┼čt─▒rma, ince ayr─▒nt─▒lar─▒ fark etme yetenekleri geli┼čmi┼čtir.
* Sosyal faaliyetlere ilgilidirler.
* M├╝zikle yak─▒ndan ilgilenirler.
* Bedensel ve zihinsel geli┼čimlerinde farkl─▒l─▒k yoktur.
* Ba─č─▒ms─▒z hareket edebilme becerileri s─▒n─▒rl─▒d─▒r.

G├ľRME ENGELL─░LER─░N E─×─░T─░MLER─░

Bakanl─▒─č─▒m─▒za ba─čl─▒ ilk├Â─čretim okullar─▒nda g├Ârme engelli ├Â─črencilere okul ├Âncesinden ba┼člayarak e─čitim hizmeti verilmektedir.

Okullar yat─▒l─▒ olmakla birlikte g├╝nd├╝zl├╝ olarak da devam edilebilmektedir. Genel ilk├Â─čretim okullar─▒nda da ├Âzel s─▒n─▒f ve kayna┼čt─▒rma uygulamalar─▒ da bulunmaktad─▒r.
G├Ârme engelliler ilk├Â─čretim okullar─▒nda genel ilk├Â─čretim programlar─▒ uygulanmakta olup Resim-─░┼č Dersi ÔÇô Modelaj-─░┼č, Beden E─čitimi de Beden E─čitimi ve Ba─č─▒ms─▒z Hareket Dersi olarak uygulanmaktad─▒r.

G├ľRME ENGELL─░LER ─░LK├ľ─×RET─░M OKULu

 

HAFTALIK DERS ÇİZELGESİ

DERSLER SINIFLAR

1

2

3

4

5

6

7

8

T├╝rk├že

12

12

12

6

6

6

5

5

Matematik

5

5

5

4

4

4

4

4

Hayat Bilgisi

5

5

5

Fen Bilgisi

3

3

4

4

4

Sosyal Bilgiler

3

3

3

3

Vatanda┼čl─▒k ve ─░nsan Haklar─▒ E─čitimi

1

1

T.C. ─░nk─▒lap Tarihi ve Atat├╝rk├ž├╝l├╝k

2

Yabanc─▒ Dil

2

2

4

4

4

Din K├╝lt├╝r├╝ ve Ahlak Bilgisi

2

2

2

2

2

Modelaj-─░┼č

2

2

2

2

2

2

2

2

M├╝zik

2

2

2

1

1

1

1

1

Beden E─čitimi ve Ba─č─▒ms─▒z Hareket

2

2

2

2

2

2

2

2

─░┼č ve Sanat E─čitimi

2

2

2

2

2

Trafik ve ─░lk Yard─▒m E─čitimi

1

1

Bireysel ve Toplu Etkinlik

2

2

2

Daktilo

1

1

1

Se├žmeli Dersler

3

3

3

4

4

TOPLAM

30

30

30

30

30

35

35

35

Rehberlik ve E─čitici ├çal─▒┼čmalar

3

3

3

AÇIKLAMALAR:

1. Rehberlik ve e─čitici ├žal─▒┼čmalar kapsam─▒ndaki ├Â─črenci ki┼čilik hizmetleri, haftal─▒k ders saatleri d─▒┼č─▒nda y├╝r├╝t├╝l├╝r. Rehberlik ve e─čitici ├žal─▒┼čmalar ile ilgili faaliyetleri y├╝r├╝ten ├Â─čretmenler, bu g├Ârevlerine kar┼č─▒l─▒k haftada 3 saat ├╝zerinden ├╝cretli ekders g├Ârevi yapm─▒┼č say─▒l─▒rlar. Bu g├Ârev, haftal─▒k zorunlu ekders g├Ârevi i├žinde verilir ve ├╝cret ├Âdenir.

2. Bireysel ve toplu etkinlik saatlerinde; ├Â─črencilerin ├Âz├╝r ve ├Âzellikleri dikkate al─▒narak ├Âzellikle ki┼čisel idare ve ba─č─▒ms─▒z hareketlerini geli┼čtirici faaliyetlere yer verilir. Ayr─▒ca k├╝lt├╝rel ve e─čitici ├žal─▒┼čmalar, folklor, m├╝samere, m├╝zik, d├╝zg├╝n konu┼čma ve yazma, gezi, incelemeler, insan ili┼čkileri, bildiklerini, duyduklar─▒n─▒ ve d├╝┼č├╝nd├╝klerini anlatma, bah├že etkinlikleri vb. faaliyetler de yap─▒l─▒r. Bireysel ve toplu etkinlik notla de─čerlendirilmez.

3. Beden e─čitimi ve ba─č─▒ms─▒z hareket dersi, varsa ├Âzel olarak yeti┼čmi┼č ├Â─čretmenler taraf─▒ndan, yoksa beden e─čitimi ├Â─čretmeni taraf─▒ndan verilir.

4. Beden e─čitimi ve ba─č─▒ms─▒z hareket dersinde ├Âzellikle ├Â─črencinin okul i├žinde ve d─▒┼č─▒nda istedi─či yere gidebilme becerisini kazanabilmesi i├žin ba─č─▒ms─▒z hareket tekniklerinin ├Â─čretilmesi ve uygulanmas─▒ ├žal─▒┼čmalar─▒na yer verilir.

5. Okul y├Ânetimince; ├Â─čretim y─▒l─▒ ba┼č─▒nda okul ve ├ževrenin ┼čartlar─▒ ├Â─črencilerin engel ve ├Âzellikleri dikkate al─▒narak ÔÇť├ľzel E─čitim Okullar─▒ Se├žmeli Dersler ListesiÔÇŁnden okutulacak se├žmeli dersler belirlenir.

6. 1997-1998 ├Â─čretim y─▒l─▒nda 4. ve 5. s─▒n─▒flarda yabanc─▒ dil dersinin okutulmas─▒n─▒n m├╝mk├╝n olmad─▒─č─▒ ilk├Â─čretim okullar─▒nca bu derse ayr─▒lan saatler T├╝rk├že veya se├žmeli dersler kapsam─▒nda de─čerlendirilir.

7. 1997-1998 ├Â─čretim y─▒l─▒nda 6. ve 7. s─▒n─▒f sosyal bilgiler dersinde 6. ve 7. s─▒n─▒f mill├« tarih ve mill├« co─črafya dersi programlar─▒ uygulan─▒r.

8. 1997-1998 ├ľ─čretim Y─▒l─▒ÔÇÖna mahsus olmak ├╝zere; ilk├Â─čretim 1, 2 ve 3. s─▒n─▒f hayat bilgisi derslerinin 1ÔÇÖer saati ile 4. ve 5. s─▒n─▒flardaki 3 saatlik se├žmeli derslerin 1ÔÇÖer saatinde; ├ževre, sa─čl─▒k, trafik ve okuma dersi ders programlar─▒ d├Ân├╝┼č├╝ml├╝ olarak uygulan─▒r ve 01.05.1997 tarih ve 2476 say─▒l─▒ Tebli─čler Dergisinde duyurulan ilk├Â─čretim ├ževre, sa─čl─▒k, trafik ve okuma ders kitaplar─▒ okutulur.

G├ľRME ENGELL─░LER─░N E─×─░T─░MLER─░ KONUSUNDA YAPILAN VE DEVAM ETMEKTE OLAN ├çALI┼×MALAR

Matematik, Fen Dersleri ve Co─črafya gibi derslerdeki g├Ârmeden yap─▒lmas─▒ m├╝mk├╝n olmayan konulardan sorumlu olmayacaklar─▒ ├ľzel E─čitim Hizmetleri Y├Ânetmeli─činde yer almaktad─▒r.

Beden E─čitimi ve Ba─č─▒ms─▒z Hareket Dersi, Modelaj-─░┼č Dersi Programlar─▒ Talim ve Terbiye Kurulu Ba┼čkanl─▒─č─▒ÔÇÖn─▒n onay─▒ ile y├╝r├╝rl├╝ktedir.

Modelaj-─░┼č Dersi ├ľ─čretmen El Kitab─▒ ├žal─▒┼čmalar─▒ devam etmektedir.

G├Ârme Engelliler ─░lk├Â─čretim Okulu Matematik Dersi ├ľ─čretim Program─▒ bas├Żm├Ż tamamlanm├Ż├ż ve uygulamaya konulmu├żtur.

Okullar─▒m─▒zda kullan─▒lan e─čitim ara├ž-gere├žlerinin bir├žo─ču Ders Aletleri Yap─▒m Merkezinde ├╝retilmektedir.

─░lk├Â─čretim ve orta├Â─čretim ders kitaplar─▒ da Braille (kabartma) olarak Ankara-Alt─▒nda─č G├Ârme Engelliler Bas─▒mevi ve Ak┼čam Sanat OkuluÔÇÖnda bas─▒lmakta ve ve da├░├Żt├Żm├Ż yap─▒lmaktad─▒r.

Kayna┼čt─▒rman─▒n okul ├Âncesi e─čitimden itibaren ba┼člat─▒lmas─▒ esas olmakla birlikte kaynak oda ve gezici ├Â─čretmenlik uygulamalar─▒ gere─či gibi yap─▒lamad─▒─č─▒ndan, temel ya┼čam becerileri ile temel e─čitimde Braille yaz─▒, matematik ve m├╝zik sistemi ile Braille ─░ngilizce k─▒saltmalar─▒ gibi gerekli bilgi ve becerileri g├Ârme engelliler okullar─▒nda ald─▒ktan sonra orta├Â─čretimlerini tamamen kayna┼čt─▒rma uygulamalar─▒ olarak s├╝rd├╝rmeleri esas al─▒nmaktad─▒r.

AZ G├ľREN B─░REYLER─░N E─×─░T─░M─░ PROJES─░ KAPSAMINDA Y├ťR├ťT├ťLEN ├çALI┼×MALAR

Az g├Âren ├Â─črencilerin de hi├ž g├Ârmeyen ├Â─črencilerle birlikte g├Ârme engelliler okullar─▒nda ayn─▒ y├Ântem-teknik ve ara├žlarla e─čitim g├Ârmekteydiler.

├ľzel E─čitim Rehberlik ve Dan─▒┼čma Hizmetleri Genel M├╝d├╝rl├╝─č├╝ÔÇÖnce, 1996 y─▒l─▒nda ba┼člat─▒lan ├žal─▒┼čma ile okullar─▒m─▒zdan; hi├ž g├Ârmeyen, ─▒┼č─▒k g├Âren, nesne g├Âren, m├╝rekkep bask─▒l─▒ yaz─▒y─▒ zorlanarak okuyabilen gibi kabaca bir de─čerlendirme yapmalar─▒ istenmi┼čtir. Elde edilen verilere g├Âre %50 civar─▒nda g├Ârme duyular─▒n─▒ kullanabilecek ├Â─črenci oldu─ču g├Âr├╝lm├╝┼čt├╝r.

Say─▒n─▒n olduk├ža fazla olmas─▒ bir an evvel bu konuya e─čilmeyi gerektiriyordu. Ancak ├Âncelikle az g├Âren ├Â─črencilerin t─▒bb├« y├Ânden tespiti yap─▒lmal─▒yd─▒. Bu grubun olduk├ža heterojen bir grup oldu─ču ve bunlar─▒n tam olarak te┼čhis edilip edilemeyece─či bilinmiyordu. Nitekim ara┼čt─▒rmalar─▒m─▒z esnas─▒nda bunun tam anlam─▒yla yap─▒lamad─▒─č─▒n─▒ ├Â─črendik. Ancak Sa─čl─▒k Bakanl─▒─č─▒ ile yapaca─č─▒m─▒z bir protokolle Numune Hastanesi 3.G├Âz Kilini─čiÔÇÖnde bu donan─▒m─▒n sa─članabilece─čini ve bize ├Â─črencilerimizin g├Ârme durumlar─▒n─▒ g├Âsterir raporlar verilebilece─čini ├Â─črenmek, ba┼člamak i├žin bize ┼čevk vermi┼čtir. Bu konuda Klinik ┼×efi Op.Dr.Hikmet HASIR─░P─░ ve Op.Dr.Ay┼če TURANÔÇÖ─▒n ├Ânemli katk─▒lar─▒ olmu┼čtur.

Yeni bir e─čitim modelinin ba┼člat─▒lmas─▒ elbette ki bu i┼čin e─čitimini veren Gazi ├ťniversitesi ├ľzel E─čitim Ana Bilim Dal─▒ ile y├╝r├╝t├╝lebilecekti. G├Âr├╝┼čmelerimizde Say─▒n Prof.Dr.Mehmet ├ľZY├ťREK, Prof.Dr.Ay┼čeg├╝l ATAMAN ve Yrd.Do├ž.Dr.Tuba TUNCER ve arkada┼člar─▒n─▒n bu deste─či verebileceklerini s├Âylemeleri bizleri son derece mutlu etmi┼čti. Zira bu konuda donan─▒mlar─▒n─▒n var oldu─ču ve ├Â─čretmen adaylar─▒n─▒ bu konuda yeti┼čtirdikleri bilgilerini ├Â─črenmi┼č olduk.

1997 y─▒l─▒nda Gazi ├ťniversitesi ve Sa─čl─▒k Bakanl─▒─č─▒ ile Milli E─čitim Bakanl─▒─č─▒ aras─▒nda imzalanan protokoller ve bir g├Ân├╝ll├╝ kurulu┼čun Mitat En├ž G├Ârme Engelliler ─░lk├Â─čretim Okulunda donat─▒m─▒n─▒ yapt─▒─č─▒ bir s─▒n─▒fta 1997-1998 ├Â─čretim y─▒l─▒nda 7 ├Â─črenci ile az g├Ârenlerin e─čitimine ba┼članm─▒┼č oldu.

Az g├Âren ├Â─črencilerin e─čitimlerinin kayna┼čt─▒rma ile olmas─▒ en idealidir. Ancak gerekli e─čitim materyallerinin pahal─▒ olmas─▒ ve yeni bir uygulama olmas─▒ sebebi ile g├Ârme engelliler okullar─▒nda ba┼člat─▒lmas─▒ uygun g├Âr├╝lm├╝┼čt├╝r.

22.06.1998-03.07.1998 tarihleri aras─▒nda projede g├Ârevli doktor ve ├╝niversite ├Â─čretim ├╝ye ve g├Ârevlilerinin bilgilendirilmede bulundu─ču 12 g├╝nl├╝k hizmeti├ži e─čitim kursu d├╝zenlenmi┼čtir.

Az g├Âren bireylerin e─čitimi konusunda ABDÔÇÖlerindeki geli┼čmeler konusunda bilgi edinebilmek amac─▒yla ABD Ankara B├╝y├╝kel├žili─či ile i┼čbirli─či sa─članm─▒┼čt─▒r. K├╝lt├╝r Ata┼če Yard─▒mc─▒s─▒ Victoria SILVERMAN ve K├╝lt├╝r Sekreteri Say─▒n Zeynep EN├ç SINKILÔÇÖ─▒n destek ve katk─▒lar─▒ ile ABDÔÇÖden bir uzman─▒n 5 g├╝nl├╝k bir seminer i├žin T├╝rkiyeÔÇÖye gelmesi sa─članm─▒┼čt─▒r.

29.01.2001 ile 02.02.2001 tarihleri aras─▒nda 09.00-12.00/13.00-16.00 saatleri aras─▒nda yap─▒lan seminerin; her an─▒ olduk├ža verimli ge├žmi┼č, ├╝lkemizdeki ├žal─▒┼čmalar─▒m─▒za uyarlayabilece─čimiz pratik ├Âneriler/yap─▒labilecek etkinlikler konusunda ├Ânemli katk─▒lar─▒ olmu┼čtur.

Ayr─▒ca Say─▒n Mary Ann S─░LLERÔÇÖin verdi─či bilgilerden ┼čimdiye kadar yap─▒lan uygulamalar─▒n yanl─▒┼č olmad─▒─č─▒n─▒, ancak telafisi m├╝mk├╝n eksikliklerin oldu─ču g├Âr├╝lm├╝┼čt├╝r.

Az g├Âren ├Â─črencinin tan─▒m─▒, g├Ârme kayb─▒n─▒n ├Â─črenmeyi nas─▒l etkileyece─či, sim├╝lasyon ve t─▒bbi de─čerlendirme konular─▒nda Dr.turcoÔÇÖdan edinilen bilgilerin tekrar─▒ ve 4-6 Eyl├╝l 2000 tarihindeki seminere kat─▒lamayan Ankara d─▒┼č─▒ndaki 9 g├Ârme engelliler okulundan kat─▒lan 24 ├Â─čretmenimiz i├žin de yeni ve ├Ânemli katk─▒lar sa─članm─▒┼čt─▒r.

Seminerde, s─▒n─▒f, okul ve ├ževre d├╝zenlemeleri konular─▒nda da ├Ânemli bilgiler edinilmi┼čtir.

├ľzellikle e─čitim-├Â─čretim ├žal─▒┼čmalar─▒nda bilinmesi ┼čart olan i┼člevsel g├Ârmenin de─čerlendirilmesi, yak─▒n-uzak g├Ârmenin de─čerlendirilmesi konular─▒nda verilen bilgilerin y├╝r├╝t├╝len e─čitim-├Â─čretim ├žal─▒┼čmalar─▒na ├Ânemli katk─▒lar─▒ olmu┼čtur.

Genellikle yanl─▒┼č olarak bilinenin aksine, g├Ârme yetisinin kullan─▒larak azalmayaca─č─▒, i┼člerlik kazanaca─č─▒ ve gerekti─činde Braille yaz─▒ ├Â─črenmenin az g├Ârenler i├žin de gerekti─či belirtilmi┼čtir.

Halen 6 s─▒n─▒f ve 46 ├Â─črenci ile e─čitimin devam etti─či Mitat En├ž G├Ârme Engelliler ─░lk├Â─čretim OkuluÔÇÖna yine bir g├Ân├╝ll├╝ kurulu┼čun deste─či ile az g├Ârenler s─▒n─▒f donat─▒m─▒ sa─članm─▒┼čt─▒r.

2002-2003 ├Â─čretim y─▒l─▒ndan itibaren ─░stanbul T├╝rkan sabanc─▒ G├Ârme Engelliler ─░lk├Â─čretim Okulu ile Kahramanmara┼č G├Ârme Engelliler ─░lk├Â─čretim Okulunda da az g├Âren ├Â─črenciler i├žin d├╝zenlemeler yap─▒lmas─▒ planlanmaktad─▒r.

Bu ama├žla her iki okul ziyaret edilmi┼čtir. Bu okullar├Żn donat├Żm├Ż ile ilgili ├žal├Ż├żmalar devam etmektedir.

 

G├Ârme Engelli Ailesine ├ľneriler

├çocuk hi├ž g├Âremiyorsa ona becerileri s├Âzel olarak a├ž─▒klayarak ve birlikte
yaparak kazand─▒r─▒n─▒z. ├çocuk sizi dinlerken yapm─▒┼č oldu─ču beceriyi de parmaklar─▒yla yoklamas─▒na her defas─▒nda izin ve f─▒rsat veriniz.
*

├çocuk az g├Âr├╝yorsa g├Ârmesinden yararlanarak becerileri kazand─▒r─▒n─▒z
*

Ba─č─▒ms─▒z olarak yapabildi─či beceriler varsa nas─▒l yapabildi─čine bak─▒n─▒z.
*

Bundan sonra yapaca─č─▒ becerileri ├Â─čretirken bunlardan yararlanabilirsiniz.
*

Ba─č─▒ms─▒z olarak becerileri yapmas─▒n─▒ te┼čvik ediniz, zaman ve f─▒rsat veriniz.
*

Beceri yada i┼či ne kadar yapabildi─čini belirleyerek ba─č─▒ms─▒z olarak
yapamad─▒─č─▒ yerlerde sadece yard─▒m edin.
*

├çocu─ča sadece her defas─▒nda bir beceri yada bu becerinin bir b├Âl├╝m├╝n├╝
├Â─čretmeyi deneyiniz. ├ľnceki beceri yada becerinin kolay bir b├Âl├╝m├╝ tamamen ├Â─črenildi─činde becerinin izleyen g├╝├ž b├Âl├╝m├╝n├╝ ├Â─čretmeye ├žal─▒┼č─▒n─▒z.
*

Becerileri tamamlad─▒─č─▒nda mutlaka ├Âd├╝llendirin. (Aferin, ├žok g├╝zel v.b.)
*

G├Ârme engelli bir ├žocu─čun t├╝m g├╝n evde bulunmas─▒, evden d─▒┼čar─▒ya
├ž─▒kmamas─▒ onu topluma haz─▒rlamaz. G├Ârme engelli ├žocu─čun okula gitmesi ya┼čad─▒─č─▒ toplumla daha fazla b├╝t├╝nle┼čmesini sa─člayacakt─▒r.
*

G├Ârme engelli ├žocu─čun tak─▒laca─č─▒, yada ├žarpabilece─či e┼čyalar─▒n ve engellerin
ayak alt─▒ndan kald─▒r─▒lmas─▒ gerekir. ├çocu─čun kolayca e┼čyalar─▒n yerlerini bulmas─▒na yard─▒m edecek d├╝zenlemeler yap─▒lmal─▒d─▒r.
*

Yerleri sabit olan e┼čyalar─▒n d─▒┼č─▒nda yapt─▒─č─▒m─▒z de─či┼čiklikleri her defas─▒nda
g├Âstermeli ve yerlerini ├Â─čretmelisiniz.
*

G├Ârme g├╝├žl├╝─č├╝ ne kadar erken te┼čhis edilirse, ├žocu─ča o kadar fazla yard─▒m edilir. (├ľrn.. erken ameliyat yada ila├žla tedaviyle ├žocu─ča ├žok fazla ┼čey kazand─▒rmak m├╝mk├╝n olabilir. Yani g├Ârmesi tan─▒ olmasa hile daha iyi g├Ârebilir duruma gelebilir.)

G├Ârme Engelliler ├ľ─čretmenlerine ├ľneriler

├ľ─čretmenlerin yapaca─č─▒ aile ziyaretleri ile, ├Âzellikle g├Ârme engelli ├žocukla
ilgilendi─činizi s├Âyleyerek ve ├žocuklar─▒n─▒ kabul ederek onlar─▒nda ├žocuklar─▒n─▒ kabul etmelerine yard─▒m etmi┼č olursunuz.
*

G├Ârme g├╝├žl├╝─č├╝ olan ├žocu─ča t─▒bbi, ├ževresel ve e─čitsel a├ž─▒dan yard─▒m edilebilir.
*

G├Ârme yetersizli─či olan ├žocuklarda ba─č─▒ms─▒zl─▒k duygusunu geli┼čtirme
├žabalar─▒n─▒n bir b├Âl├╝m├╝ olarak bu ├žocuklar─▒n kendi e─čitim kitaplar─▒ndan ve ara├žlar─▒ndan sorumlu olmas─▒ istenmelidir.
*

S─▒n─▒ftaki g├Âren ├žocuk zaman zaman g├Ârme yetersizli─či olan ├žocu─ča rehberlik
yapabilir. Ancak g├Ârme yetersizli─či olan ├žocu─čun ├žok fazla ba─č─▒ml─▒ olmamas─▒na da dikkat edilmelidir.
*

G├Ârme Yetersizli─či olan ├žocuklar─▒nda s─▒n─▒ftaki her etkinli─če kat─▒lmas─▒
cesaretlendirilmelidir. E─čer onlar─▒n s─▒n─▒ftaki faaliyetlere kat─▒lmalar─▒ m├╝mk├╝n olmuyorsa ek etkinlikler d├╝zenlenmelidir.
*

├ľ─čretmenin tahtaya bir ┼čey yazarken yazd─▒klar─▒n─▒ y├╝ksek sesle s├Âylemesi her
zaman g├Ârme engelli ├žocuk i├žin yararl─▒ olur
*

Matematik ├Â─čretiminde g├Âr├╝len problemlere ek olarak Fen Bilimleri ve┬á Co─črafyan─▒n ├žok fazla g├Ârsel uyaranlara dayal─▒ olmas─▒ nedeniyle ek d├╝zenlemelere ihtiya├ž olabilir Bu nedenle g├Ârme engelliler okullar─▒ndan materyal ve bilgi al─▒nmal─▒d─▒r.
*

G├Ârme yetersizli─či olan ├žocu─čun ├Âdevini tamamlayabilmesi i├žin ek zaman
verilmesi uygun olabilir.
*

G├Ârenlerle, g├Ârme yetersizli─či olan ├žocuklar aras─▒nda sosyal ili┼čkiler
cesaretlendirilmelidir.

G├Ârme engelliler Temel e─čitimler

Ba─čimsiz Hareket (Beyaz Baston) E─čitimi
G├Ârme engellilere en az yard─▒mla yada yard─▒ms─▒z olarak y├Ân bulma ve hareket edebilme kabiliyeti kazand─▒ran tekniklerin b├╝t├╝n├╝ne “ba─č─▒ms─▒z hareket” denir. Bu e─čitimin amac─▒ g├Ârme engellilerin toplum ve ├ževresine uyumunu sa─člamak, kendisini tehlikelere kar┼č─▒ koruyabilmelerini ├Â─čretmek, zihinsel haritas─▒n─▒ geli┼čtirmek, evde ve trafikte hareket edebilme kabiliyeti kazand─▒rmak, bulundu─ču noktadan gitmek istedi─či noktaya kolay ve tehlikesiz bir ┼čekilde ula┼čmas─▒n─▒ sa─člamak, bastonlu – bastonsuz bina i├ži ve d─▒┼č─▒ serbest├že dola┼čabilme yetene─čini geli┼čtirmektir.

Ki┼čisel ─░dare E─čitimi
G├╝nl├╝k hayatta kar┼č─▒la┼čt─▒klar─▒ ki┼čisel ihtiya├žlar─▒n─▒n kar┼č─▒lanmas─▒na y├Ânelik tekniklerin ├Â─čretilmesidir. Yemek yeme teknikleri ve yatak yap─▒m─▒ gibi basit konulardan ba┼člay─▒p meyve soyma, ├╝t├╝ yapma, d├╝─čme dikme, ayakkab─▒ boyama, temizlik, santral, tra┼č olma, zaman tayini ve son olarak yemek yapma tekniklerini g├Âstermek bu e─čitimin ba┼čl─▒ca konular─▒n─▒ te┼čkil etmektedir.

Modelaj E─čitimi
G├Ârmezlerin el kaslar─▒n─▒n geli┼čtirilmesi, parmak duyarl─▒l─▒klar─▒n─▒n artmas─▒, yarat─▒c─▒l─▒klar─▒n─▒n geli┼čmesi i├žin kil ile ├žal─▒┼čmalar yapt─▒r─▒l─▒r. B├╝y├╝k-k├╝├ž├╝k, uzun-k─▒sa gibi baz─▒ kavramlar─▒n geli┼čmesi sa─član─▒r.

Kabartma Yaz─▒ E─čitimi
G├Ârmezlere Braille Alfabesi ile okuma-yazma ├Â─čretilir. ├çevresiyle ileti┼čimi geli┼čtirilir. Braille Alfabe ile g├Ârmezler duygu ve d├╝┼č├╝ncelerini yaz─▒yla ka─č─▒da d├Âkerek, ifade ├Âzg├╝rl├╝─č├╝ kazanman─▒n yan─▒ s─▒ra okuyarak kendilerini geli┼čtirmektedirler.

K├Ârler Alfabesi (Braille) alt─▒ noktadan meydana gelmektedir. Bu “Kabartma Yaz─▒ Sistemini” 1825 Y─▒l─▒nda Frans─▒z Luis Braille bulmu┼čtur.

├ťlkemizde; ─░lk├Â─čretim Ders Kitaplar─▒n─▒n, roman t├╝r├╝ kitaplar─▒n bas─▒ld─▒─č─▒ 2 tane G├Ârmezlere y├Ânelik “Kabartma (Braille) Matbaa” bulunmaktad─▒r. Ancak kabartma kitaplar─▒n say─▒s─▒ yetersizdir.

Vakf─▒m─▒z; “Digital MP3 K├╝t├╝phane”mizde; ders ve di─čer konularda ki CD / kitaplar ile ├╝lkemizde ki t├╝m g├Ârmezlere hizmet vermektedir.

Rehabilitasyon E─čitimi alan ├╝yelerimizden Av.Dr. Selim Alt─▒nok anlat─▒yor.

Abak├╝s (Matematik) E─čitimi
Bu e─čitimde ba┼čl─▒ca ama├ž say─▒, uzunluk, a─č─▒rl─▒k, hacim ve geometrik ┼čekil kavramlar─▒n─▒ geli┼čtirmektir. G├Ârmezlerin g├╝nl├╝k hayatta kar┼č─▒la┼čt─▒─č─▒ basit matematiksel problemleri ├ž├Âzmede belirli tekniklerle abak├╝sle parmaklar─▒n─▒ kullanmas─▒n─▒ ├Â─čreterek, do─čru kesin ve belirli bir h─▒zla sonucu ula┼čmas─▒n─▒ sa─člamakt─▒r. Kazan─▒lan parmak marifeti ile beyin aras─▒nda ili┼čki kurularak beyin geli┼čimi desteklenerek, dikkat kazand─▒r─▒larak, ama├ž di─čer temel ve mesleki uygulamalara katk─▒da bulunmak ve zemin haz─▒rlamakt─▒r. Yani; g├Ârmezin ya┼čam s├╝resince kar┼č─▒la┼čaca─č─▒ say─▒sal sorunlar─▒ ├ž├Âzebilmesi i├žin abak├╝s kullanarak basit matematik ├Â─čretilmektedir.

Abak├╝s ├Â─črenimi, ayn─▒ zamanda g├Ârmezin somut d├╝┼č├╝nceden, soyut d├╝┼č├╝nceye ge├žmesini sa─člayan bir e─čitimdir.

Her k├Âr mutlaka e─čitilmelidir!

E─čitilmi┼č g├Ârmez art─▒k k├Âr de─čildir! kaynak 6nokta,org

 

G├Ârme Engelliler Mesleki E─čitm

─░┼č At├Âlyesi E─čitimi
At├Âlye derslerinde uygun i┼č kollar─▒nda el yeteneklerini geli┼čtirici, d├╝┼č├╝nce ve parmak koordinasyonunu sa─člay─▒c─▒ ├žal─▒┼čmalar yapt─▒r─▒l─▒r.

─░┼č ya┼čam─▒nda ├╝retici konumuna getirilebilmeleri i├žin; paketleme, montaj, anahtar yap─▒m─▒, su tesisat─▒ ├žal─▒┼čmalar─▒ ve makrame ├Ârg├╝ gibi el becerileri kazand─▒r─▒l─▒r. Bu ├žal─▒┼čmalar s─▒ras─▒nda kursiyerlerin ilgi yetenek ve ihtiya├žlar─▒ dikkate al─▒nmaktad─▒r.

Makreme ├Ârg├╝ uygulamalar─▒nda kursiyerlere nazarl─▒k, ├ži├žeklik, gazetelik, ├žanta, abajur, hamak, kemer, tabure ve sandalye ├Ârg├╝s├╝ ├žal─▒┼čmalar─▒ yapt─▒r─▒lmaktad─▒r.

Bilgisayar E─čitimi
Bilgisayar e─čitiminde ama├ž; h─▒zla geli┼čen teknolojiden k├Ârlerinde yaralanmas─▒n─▒ sa─člamak, bilgisayar kullanmay─▒ ├Â─čreterek meslek hayatlar─▒nda daha ba┼čar─▒l─▒ olmalar─▒ i├žin yol a├žmak, meslek elemanlar─▒n─▒n kendi mesleki ├žal─▒┼čmalar─▒n─▒ ba┼čkalar─▒na ihtiya├ž duymadan geli┼čtirmelerine olanak tan─▒mak ve bilgi kaynaklar─▒na kolayca ula┼čmalar─▒na yard─▒mc─▒ olmakt─▒r. Ekran Okuyucu Program yard─▒m─▒yla kursiyerlere bilgisayar e─čitimi verilmektedir.

Rehabilitasyon Merkezinde verilen bilgisayar e─čitimiyle k├Ârler bilgi kaynaklar─▒na ula┼čma ├Âzg├╝rl├╝─č├╝ne sahip olurlar, ayr─▒ca internet arac─▒l─▒─č─▒yla da herkes ile ileti┼čim kurabilmektedirler.

Telefon Santral Operat├Ârl├╝─č├╝
Digital ve manuel telefon santrallerinin kullan─▒mlar─▒ ile birlikte kursiyerlere do─čru ileti┼čim kurman─▒n kurallar─▒ ├Â─čretilmektedir. Yak─▒n bir gelecekte g├Ârmezlerin telefon operat├Ârl├╝─č├╝ ile bilgisayar e─čitimini birle┼čtirerek 21. y├╝zy─▒l─▒n hizmet sekt├Âr├╝ olan CALL CENTER M├ť┼×TER─░ TEMS─░LC─░L─░─×─░ e─čitimi vermeye haz─▒rlan─▒lmaktad─▒r.

Mas├Ârl├╝k E─čitimi
T├╝rkiye’de k├Ârlere mas├Ârl├╝k e─čitimi veren ilk kurum Alt─▒ Nokta K├Ârler Vakf─▒ ve Rehabilitasyon Merkezi’dir. 5,5 ayl─▒k temel e─čitimden sonra, e─čitmenler taraf─▒ndan uygun g├Âr├╝lerek se├žilen g├Ârmezler 1 y─▒l Mas├Ârl├╝k e─čitimi almaktad─▒rlar. Yakla┼č─▒k 1000 saatlik, teori ve prati─či i├žeren bir e─čitim program─▒d─▒r bu.

“Zeki Akk├Âk Masaj E─čitim B├Âl├╝m├╝” 1998 y─▒l─▒nda hizmete ba┼člam─▒┼čt─▒r. E─čitimini ba┼čar─▒yla tamamlayan g├Ârmezlere SH├çEK / M─░LL─░ E─×─░T─░M BAKANLI─×I taraf─▒ndan onayl─▒ Sertifikalar verilmektedir.

Masaj daha zinde olabilmenin, iyi bir sa─čl─▒k seviyesine ula┼čman─▒n ve bunu koruman─▒n en kolay yollar─▒ndan biridir. Do─ču┼čtan beri i├žimizde varolan davran─▒┼člardan biri de, a─čr─▒yan omuzumuzu ovmak veya kas─▒lm─▒┼č ┼čaka─č─▒m─▒z─▒ ok┼čayarak gev┼četmektir. Ba┼ča─čr─▒s─▒ , uykusuzluk, gerginlik, stres, a─čr─▒ ve s─▒z─▒lar─▒m─▒z─▒n t├╝m├╝n├╝ teskin etmek i├žin ├žo─ču zaman bir basit araca ihtiya├ž vard─▒r; Ellerimiz.

Masaj─▒n temeli dokunman─▒n, son derece de─čerli oldu─čunu g├Âsteren t─▒bbi kan─▒tlar─▒n say─▒s─▒ da artmaktad─▒r.

Tensel temas ihtiyac─▒m─▒z ├žocukluk ├ža─člar─▒yla s─▒n─▒rl─▒ de─čildir. T├╝m ya┼čam─▒m─▒zda sevgi, s─▒cakl─▒k ve g├╝ven hissi ├žo─ču zaman dokunma ihtiyac─▒ ile beraberdir.

Alt─▒ Nokta K├Ârler Vakf─▒ Masaj E─čitim Program─▒ ile ama├žlanan;

G├Ârme ├Âz├╝rl├╝ gen├žlere, kendilerine uygun ve ba┼čaracaklar─▒, yeterli e─čitim vermek, bir meslek kazand─▒rmak.
Gelece─čini ve ge├žimlerini sa─člamak
Ya┼čam g├╝venlerini peki┼čtirmek, toplum i├žinde hak ettikleri yerlerini almalar─▒na yard─▒mc─▒ olmak. Ya┼čam ortamlar─▒n─▒ zenginle┼čtirmek.
─░nsanlara hizmetle “YARDIMIN, KEND─░NE YARDIM” oldu─ču duygu ve g├Âr├╝┼č├╝n├╝ ├Â─čretmek.
Uygulamal─▒ masaj e─čitiminin yan─▒s─▒ra fizyoloji, ilkyard─▒m, meslek ahlak─▒ bilgilerini edindirmek, insan v├╝cudunu tan─▒tmak ve dolay─▒s─▒yla ya┼čam kalitelerini y├╝kseltmektir.
Masaj E─čitim Program─▒nda teorik ve uygulamal─▒ metodlar kullan─▒lmaktad─▒r. ├ľncelikle insan anatomisi tan─▒t─▒l─▒p, iskelet ├╝zerinde dokunsal uygulamal─▒ ├žal─▒┼čmalar ile kemiklerin ve omurun yap─▒s─▒, eklemler, kas ve sinirlerin ├ž─▒k─▒┼č, ba─član─▒┼č yerleri ├Â─čretilir. Fizyolojik a├ž─▒dan i├ž organlar─▒n yap─▒s─▒ ve i┼čleyi┼č mekanizmas─▒ anlat─▒l─▒r. Fonksiyonel anatomide, masaj uygulamas─▒ s─▒ras─▒nda gerekli olan kaslar─▒n fonksiyonlar─▒, ├ž─▒k─▒┼č, ba─član─▒┼č yerleri teorik ve uygulamal─▒ olarak i┼členir.

Uygulamada; ├Â─črenme s├╝reci dahilinde teknik bilgilerin yan─▒s─▒ra hayat boyu kullanabilecekleri bilgiler de verilmektedir. ─░lkyard─▒m ve meslek ahlak─▒ (deontoloji) da bunlar─▒n ba┼č─▒nda yer almaktad─▒r. ─░lkyard─▒m konular─▒ ile ├Â─črencinin hem kendisine, hem ├ževresine faydal─▒ olabilmesi, gerekti─či anda gereken m├╝dahaleyi yapabilmesi sa─članmaktad─▒r. ├ľ─črenci g├Ârd├╝─č├╝ ‘deontoloji’ dersi ile, mesle─čine sayg─▒ duymay─▒, kurs bitiminde sa─članacak istihdamla, i┼č hayat─▒nda nas─▒l davranmas─▒ gerekti─čini ├Â─črenmektedir.

12 Ayl─▒k kurs s├╝reci sonunda ├Â─črenciler ├Â─črendikleri bilgiler do─črultusunda teorik ve uygulamal─▒ s─▒navlara tabii tutulurlar. Ba┼čar─▒l─▒ olduklar─▒ takdirde ‘Kurs Bitirme Sertifikalar─▒n─▒’ almaya hak kazan─▒rlar. 2 ayl─▒k s├╝re ile hastanelerin fizik tedavi ve rehabilitasyon merkezlerinde, spor kul├╝plerinde ve otellerin spor merkezlerinde staj yapmaktad─▒rlar. Staj s├╝resi bitiminde yine ayn─▒ alanlarda i┼č bulmalar─▒ sa─članmaktad─▒r.

ALTI NOKTA K├ľRLER VAKFI’nda bu e─čitimin yan─▒s─▒ra; sa─čl─▒k ve g├╝nl├╝k ya┼čam─▒ din├ž tutmak i├žin Uzman mas├Ârler taraf─▒ndan hijyenik ve sakin bir ortamda, son derece ekonomik fiyatlarla isteyenlere Klasik Dinlenme Masaj─▒ hizmeti sunulmaktad─▒r.

Bug├╝ne kadar ba┼čar─▒ belgelerini alan 46 g├Ârmez mas├Ârden 40 tanesi hastahane, huzurevi ve kapl─▒calarda, 4 tanesi de vak─▒f kadrosunda yard─▒mc─▒ mas├Âr e─čitimcisi olarak istihdam edilmi┼člerdir.

DJ’lik E─čitimi
├ça─č─▒n geli┼čen ko┼čullar─▒na uygun olarak g├Ârmez kursiyerlerimize yeni istihdam olanaklar─▒ sa─člamak ve yeteneklerini geli┼čtirmek amac─▒yla vakf─▒m─▒z taraf─▒ndan bir ├žok proje s├╝rd├╝r├╝lmektedir. Bu kapsamda Haziran-Temmuz-A─čustos 2005 Yaz D├Âneminde Vak─▒f Kurucu ├ťyesi M─░LL─░YET GAZETEC─░L─░K A.┼×. Kurulu┼člar─▒ndan Kanal D Radyo’lar─▒nda RADYO PROGRAMCILI─×I – DJ’L─░K E─×─░T─░M─░ Pilot ├žal─▒┼čmas─▒ ba┼člat─▒ld─▒. Kursiyerlerimiz, 1 ay s├╝ren temel e─čitimin yan─▒s─▒ra 2 ayl─▒k staj programlar─▒n─▒ ba┼čar─▒yla tamamlayarak kendi program demolar─▒n─▒ olu┼čturdular.