G├Ârme Engelliler Hakk─▒nda Kaynak

3.404 okundu

G├ľRME ENGELL─░LER─░N E─×─░T─░M─░ ┼×UBE M├ťD├ťRL├ť─×├ť

┼×ube M├╝d├╝r├╝ Emine ─░SKENDEROV

├ľ─čretmen ─░smail GENEL
├ľ─čretmen Bircan CERAN

 

G├ľRME ENGEL─░N─░N NEDENLER─░ VE G├ľRME ENGELL─░LER─░N ├ľZELL─░KLER─░

 

G├Ârme engeli; hayat─▒n ├že┼čitli d├Ânemlerinde ge├žirilen hastal─▒k, kaza vb. sebepler ile veya do─ču┼čtan getirilen ├Âzellikler ile olabildi─či gibi do─čum an─▒ndaki komplikasyonlar sonucu da olabilmektedir. B├Âylece, do─čum ├Âncesi, do─čum an─▒ ve do─čum sonras─▒ olarak meydana gelen g├Ârme engellilerin e─čitimleri; program, personel, e─čitim ortamlar─▒ ve ara├ž-gere├ž y├Ân├╝nden genel e─čitimden farkl─▒l─▒klar g├Âstermektedir. ├ľzellikle Braille (kabartma) yaz─▒l─▒ materyallerin okunmas─▒ g├Ârme engellilerin e─čitim-├Â─čretim ├žal─▒┼čmalar─▒nda ├Ânemli bir yer tutmaktad─▒r.

 

G├Ârme engelli bireylerin ├ževrelerini alg─▒lamalar─▒ ve bilgi toplamalar─▒ sa─člam kalan duyular─▒na dayal─▒ olmaktad─▒r. G├Ârme engelli bireyler dokunma duyular─▒ndan geni┼č ├Âl├ž├╝de yararlanmaktad─▒rlar. Bu duyunun kullan─▒lmas─▒ ise bu bireylere uygun ├Âzel e─čitim y├Ântemlerine dayal─▒ olarak kazand─▒r─▒lmas─▒ gerekmektedir. G├Ârme engelli bireylerin ├ževreyi ve ├ževredeki uyaranlar─▒ alg─▒lamada ├Ânemli olan bir di─čer duyum organlar─▒ i┼čitmedir. ─░┼čitme duyusu bu bireylerin sosyal ili┼čkilerini s├╝rd├╝rmede ├Ânemlidir. Ancak ├ževrede s├╝rekli olarak sesli uyaranlar─▒ bulmak her zaman m├╝mk├╝n de─čildir. O halde g├Ârme engelli bireylere g├Ât├╝r├╝lecek ya┼čant─▒larda sesli uyaranlara da yer vermek gerekmektedir. ─░nsanlarla ileti┼čim kurmada kullan─▒lan konu┼čma becerisine sahip olmalar─▒ da g├Ârme engelliler i├žin bir avantaj gibi g├Âr├╝lebilir.

 

G├Ârme engelli bireyler, t├╝m di─čer engellilerde oldu─ču gibi bazen engellerinden bazen de toplumun anlay─▒┼čs─▒z tavr─▒ndan dolay─▒ engellerini daha fazla hissetmekte ve olumsuz y├Ânde etkilenmektedir. Bu olumsuz etkilenmeyi en aza indirgemek veya bunlarla ba┼čedebilme becerisini kazand─▒rmak i├žin k├╝├ž├╝k ya┼čtan itibaren e─čitime al─▒nmalar─▒ geli┼čimleri a├ž─▒s─▒ndan ├Ânemlidir.

 

G├Ârme engeli do─čal olarak ba─č─▒ms─▒z hareketi k─▒s─▒tlamaktad─▒r. Bunun g├Âz├Ân├╝nde tutularak, e─čitim programlar─▒nda yo─čun olarak i┼členmesi ve m├╝mk├╝n oldu─čunca erken ya┼člarda ba┼članmas─▒ gerekmektedir.

Kavramsal geli┼čimde ya da bili┼čsel yeteneklerde gecikme g├Âzlenebilir.
├ľzellikle soyut d├╝┼č├╝nmeyi gerektiren becerilerde daha ba┼čar─▒s─▒z olabilirler.
Alan kavram─▒n─▒ vermek g├╝├žt├╝r. Alana ili┼čkin bilgiler daha ├žok dokunma duyumu arac─▒l─▒─č─▒yla kazan─▒lmaktad─▒r.
G├Ârme yetersizli─činden kaynaklanan eksiklikleri di─čer duyu organlar─▒n─▒ kullanarak telafi etmeye ├žal─▒┼č─▒rlar.
Dikkat yo─čunla┼čt─▒rma, ince ayr─▒nt─▒lar─▒ fark etme yetenekleri geli┼čmi┼čtir.
Sosyal faaliyetlere ilgilidirler.
M├╝zikle yak─▒ndan ilgilenirler.
Bedensel ve zihinsel geli┼čimlerinde farkl─▒l─▒k yoktur.
Ba─č─▒ms─▒z hareket edebilme becerileri s─▒n─▒rl─▒d─▒r.
{loadposition header}

G├ľRME ENGELL─░LER─░N E─×─░T─░MLER─░

 

Bakanl─▒─č─▒m─▒za ba─čl─▒ ilk├Â─čretim okullar─▒nda g├Ârme engelli ├Â─črencilere okul ├Âncesinden ba┼člayarak e─čitim hizmeti verilmektedir.

Okullar yat─▒l─▒ olmakla birlikte g├╝nd├╝zl├╝ olarak da devam edilebilmektedir. Genel ilk├Â─čretim okullar─▒nda da ├Âzel s─▒n─▒f ve kayna┼čt─▒rma uygulamalar─▒ da bulunmaktad─▒r.

G├Ârme engelliler ilk├Â─čretim okullar─▒nda genel ilk├Â─čretim programlar─▒ uygulanmakta olup Resim-─░┼č Dersi ÔÇô Modelaj-─░┼č, Beden E─čitimi de Beden E─čitimi ve Ba─č─▒ms─▒z Hareket Dersi olarak uygulanmaktad─▒r.

 

 

G├ľRME ENGELL─░LER ─░LK├ľ─×RET─░M OKULU

HAFTALIK DERS ÇİZELGESİ

 

DERSLER

SINIFLAR

1

2

3

4

5

6

7

8

T├╝rk├že

12

12

12

6

6

6

5

5

Matematik

5

5

5

4

4

4

4

4

Hayat Bilgisi

5

5

5

 

 

 

 

 

Fen Bilgisi

 

 

 

3

3

4

4

4

Sosyal Bilgiler

 

 

 

3

3

3

3

 

Vatanda┼čl─▒k ve ─░nsan Haklar─▒ E─čitimi

 

 

 

 

 

 

1

1

T.C. ─░nk─▒lap Tarihi ve Atat├╝rk├ž├╝l├╝k

 

 

 

 

 

 

 

2

Yabanc─▒ Dil

 

 

 

2

2

4

4

4

Din K├╝lt├╝r├╝ ve Ahlak Bilgisi

 

 

 

2

2

2

2

2

Modelaj-─░┼č

2

2

2

2

2

2

2

2

M├╝zik

2

2

2

1

1

1

1

1

Beden E─čitimi ve Ba─č─▒ms─▒z Hareket

2

2

2

2

2

2

2

2

─░┼č ve Sanat E─čitimi

 

 

 

2

2

2

2

2

Trafik ve ─░lk Yard─▒m E─čitimi

 

 

 

 

 

1

 

1

Bireysel ve Toplu Etkinlik

2

2

2

 

 

 

 

 

Daktilo

 

 

 

 

 

1

1

1

Se├žmeli Dersler

 

 

 

3

3

3

4

4

TOPLAM

30

30

30

30

30

35

35

35

Rehberlik ve E─čitici ├çal─▒┼čmalar

 

 

 

 

 

3

3

3

 

AÇIKLAMALAR:

1. Rehberlik ve e─čitici ├žal─▒┼čmalar kapsam─▒ndaki ├Â─črenci ki┼čilik hizmetleri, haftal─▒k ders saatleri d─▒┼č─▒nda y├╝r├╝t├╝l├╝r. Rehberlik ve e─čitici ├žal─▒┼čmalar ile ilgili faaliyetleri y├╝r├╝ten ├Â─čretmenler, bu g├Ârevlerine kar┼č─▒l─▒k haftada 3 saat ├╝zerinden ├╝cretli ekders g├Ârevi yapm─▒┼č say─▒l─▒rlar. Bu g├Ârev, haftal─▒k zorunlu ekders g├Ârevi i├žinde verilir ve ├╝cret ├Âdenir.

2. Bireysel ve toplu etkinlik saatlerinde; ├Â─črencilerin ├Âz├╝r ve ├Âzellikleri dikkate al─▒narak ├Âzellikle ki┼čisel idare ve ba─č─▒ms─▒z hareketlerini geli┼čtirici faaliyetlere yer verilir. Ayr─▒ca k├╝lt├╝rel ve e─čitici ├žal─▒┼čmalar, folklor, m├╝samere, m├╝zik, d├╝zg├╝n konu┼čma ve yazma, gezi, incelemeler, insan ili┼čkileri, bildiklerini, duyduklar─▒n─▒ ve d├╝┼č├╝nd├╝klerini anlatma, bah├že etkinlikleri vb. faaliyetler de yap─▒l─▒r. Bireysel ve toplu etkinlik notla de─čerlendirilmez.

3. Beden e─čitimi ve ba─č─▒ms─▒z hareket dersi, varsa ├Âzel olarak yeti┼čmi┼č ├Â─čretmenler taraf─▒ndan, yoksa beden e─čitimi ├Â─čretmeni taraf─▒ndan verilir.

4. Beden e─čitimi ve ba─č─▒ms─▒z hareket dersinde ├Âzellikle ├Â─črencinin okul i├žinde ve d─▒┼č─▒nda istedi─či yere gidebilme becerisini kazanabilmesi i├žin ba─č─▒ms─▒z hareket tekniklerinin ├Â─čretilmesi ve uygulanmas─▒ ├žal─▒┼čmalar─▒na yer verilir.

5. Okul y├Ânetimince; ├Â─čretim y─▒l─▒ ba┼č─▒nda okul ve ├ževrenin ┼čartlar─▒ ├Â─črencilerin engel ve ├Âzellikleri dikkate al─▒narak ÔÇť├ľzel E─čitim Okullar─▒ Se├žmeli Dersler ListesiÔÇŁnden okutulacak se├žmeli dersler belirlenir.

6. 1997-1998 ├Â─čretim y─▒l─▒nda 4. ve 5. s─▒n─▒flarda yabanc─▒ dil dersinin okutulmas─▒n─▒n m├╝mk├╝n olmad─▒─č─▒ ilk├Â─čretim okullar─▒nca bu derse ayr─▒lan saatler T├╝rk├že veya se├žmeli dersler kapsam─▒nda de─čerlendirilir.

7. 1997-1998 ├Â─čretim y─▒l─▒nda 6. ve 7. s─▒n─▒f sosyal bilgiler dersinde 6. ve 7. s─▒n─▒f mill├« tarih ve mill├« co─črafya dersi programlar─▒ uygulan─▒r.

8. 1997-1998 ├ľ─čretim Y─▒l─▒ÔÇÖna mahsus olmak ├╝zere; ilk├Â─čretim 1, 2 ve 3. s─▒n─▒f hayat bilgisi derslerinin 1ÔÇÖer saati ile 4. ve 5. s─▒n─▒flardaki 3 saatlik se├žmeli derslerin 1ÔÇÖer saatinde; ├ževre, sa─čl─▒k, trafik ve okuma dersi ders programlar─▒ d├Ân├╝┼č├╝ml├╝ olarak uygulan─▒r ve 01.05.1997 tarih ve 2476 say─▒l─▒ Tebli─čler Dergisinde duyurulan ilk├Â─čretim ├ževre, sa─čl─▒k, trafik ve okuma ders kitaplar─▒ okutulur.

 

 

 

 

G├ľRME ENGELL─░LER─░N E─×─░T─░MLER─░ KONUSUNDA YAPILAN VE DEVAM ETMEKTE OLAN ├çALI┼×MALAR

Matematik, Fen Dersleri ve Co─črafya gibi derslerdeki g├Ârmeden yap─▒lmas─▒ m├╝mk├╝n olmayan konulardan sorumlu olmayacaklar─▒ ├ľzel E─čitim Hizmetleri Y├Ânetmeli─činde yer almaktad─▒r.

 

Beden E─čitimi ve Ba─č─▒ms─▒z Hareket Dersi, Modelaj-─░┼č Dersi Programlar─▒ Talim ve Terbiye Kurulu Ba┼čkanl─▒─č─▒ÔÇÖn─▒n onay─▒ ile y├╝r├╝rl├╝ktedir.

 

Modelaj-─░┼č Dersi ├ľ─čretmen El Kitab─▒ ├žal─▒┼čmalar─▒ devam etmektedir.

 

G├Ârme Engelliler ─░lk├Â─čretim Okulu Matematik Dersi ├ľ─čretim Program─▒ bas├Żm├Ż tamamlanm├Ż├ż ve uygulamaya konulmu├żtur.

 

Okullar─▒m─▒zda kullan─▒lan e─čitim ara├ž-gere├žlerinin bir├žo─ču Ders Aletleri Yap─▒m Merkezinde ├╝retilmektedir.

 

─░lk├Â─čretim ve orta├Â─čretim ders kitaplar─▒ da Braille (kabartma) olarak Ankara-Alt─▒nda─č G├Ârme Engelliler Bas─▒mevi ve Ak┼čam Sanat OkuluÔÇÖnda bas─▒lmakta ve ve da├░├Żt├Żm├Ż yap─▒lmaktad─▒r.

 

Kayna┼čt─▒rman─▒n okul ├Âncesi e─čitimden itibaren ba┼člat─▒lmas─▒ esas olmakla birlikte kaynak oda ve gezici ├Â─čretmenlik uygulamalar─▒ gere─či gibi yap─▒lamad─▒─č─▒ndan, temel ya┼čam becerileri ile temel e─čitimde Braille yaz─▒, matematik ve m├╝zik sistemi ile Braille ─░ngilizce k─▒saltmalar─▒ gibi gerekli bilgi ve becerileri g├Ârme engelliler okullar─▒nda ald─▒ktan sonra orta├Â─čretimlerini tamamen kayna┼čt─▒rma uygulamalar─▒ olarak s├╝rd├╝rmeleri esas al─▒nmaktad─▒r.

 

AZ G├ľREN B─░REYLER─░N E─×─░T─░M─░ PROJES─░ KAPSAMINDA Y├ťR├ťT├ťLEN ├çALI┼×MALAR

Az g├Âren ├Â─črencilerin de hi├ž g├Ârmeyen ├Â─črencilerle birlikte g├Ârme engelliler okullar─▒nda ayn─▒ y├Ântem-teknik ve ara├žlarla e─čitim g├Ârmekteydiler.

├ľzel E─čitim Rehberlik ve Dan─▒┼čma Hizmetleri Genel M├╝d├╝rl├╝─č├╝ÔÇÖnce, 1996 y─▒l─▒nda ba┼člat─▒lan ├žal─▒┼čma ile okullar─▒m─▒zdan; hi├ž g├Ârmeyen, ─▒┼č─▒k g├Âren, nesne g├Âren, m├╝rekkep bask─▒l─▒ yaz─▒y─▒ zorlanarak okuyabilen gibi kabaca bir de─čerlendirme yapmalar─▒ istenmi┼čtir. Elde edilen verilere g├Âre %50 civar─▒nda g├Ârme duyular─▒n─▒ kullanabilecek ├Â─črenci oldu─ču g├Âr├╝lm├╝┼čt├╝r.

 

Say─▒n─▒n olduk├ža fazla olmas─▒ bir an evvel bu konuya e─čilmeyi gerektiriyordu. Ancak ├Âncelikle az g├Âren ├Â─črencilerin t─▒bb├« y├Ânden tespiti yap─▒lmal─▒yd─▒. Bu grubun olduk├ža heterojen bir grup oldu─ču ve bunlar─▒n tam olarak te┼čhis edilip edilemeyece─či bilinmiyordu. Nitekim ara┼čt─▒rmalar─▒m─▒z esnas─▒nda bunun tam anlam─▒yla yap─▒lamad─▒─č─▒n─▒ ├Â─črendik. Ancak Sa─čl─▒k Bakanl─▒─č─▒ ile yapaca─č─▒m─▒z bir protokolle Numune Hastanesi 3.G├Âz Kilini─čiÔÇÖnde bu donan─▒m─▒n sa─članabilece─čini ve bize ├Â─črencilerimizin g├Ârme durumlar─▒n─▒ g├Âsterir raporlar verilebilece─čini ├Â─črenmek, ba┼člamak i├žin bize ┼čevk vermi┼čtir. Bu konuda Klinik ┼×efi Op.Dr.Hikmet HASIR─░P─░ ve Op.Dr.Ay┼če TURANÔÇÖ─▒n ├Ânemli katk─▒lar─▒ olmu┼čtur.

 

Yeni bir e─čitim modelinin ba┼člat─▒lmas─▒ elbette ki bu i┼čin e─čitimini veren Gazi ├ťniversitesi ├ľzel E─čitim Ana Bilim Dal─▒ ile y├╝r├╝t├╝lebilecekti. G├Âr├╝┼čmelerimizde Say─▒n Prof.Dr.Mehmet ├ľZY├ťREK, Prof.Dr.Ay┼čeg├╝l ATAMAN ve Yrd.Do├ž.Dr.Tuba TUNCER ve arkada┼člar─▒n─▒n bu deste─či verebileceklerini s├Âylemeleri bizleri son derece mutlu etmi┼čti. Zira bu konuda donan─▒mlar─▒n─▒n var oldu─ču ve ├Â─čretmen adaylar─▒n─▒ bu konuda yeti┼čtirdikleri bilgilerini ├Â─črenmi┼č olduk.

 

1997 y─▒l─▒nda Gazi ├ťniversitesi ve Sa─čl─▒k Bakanl─▒─č─▒ ile Milli E─čitim Bakanl─▒─č─▒ aras─▒nda imzalanan protokoller ve bir g├Ân├╝ll├╝ kurulu┼čun Mitat En├ž G├Ârme Engelliler ─░lk├Â─čretim Okulunda donat─▒m─▒n─▒ yapt─▒─č─▒ bir s─▒n─▒fta 1997-1998 ├Â─čretim y─▒l─▒nda 7 ├Â─črenci ile az g├Ârenlerin e─čitimine ba┼članm─▒┼č oldu.

 

Az g├Âren ├Â─črencilerin e─čitimlerinin kayna┼čt─▒rma ile olmas─▒ en idealidir. Ancak gerekli e─čitim materyallerinin pahal─▒ olmas─▒ ve yeni bir uygulama olmas─▒ sebebi ile g├Ârme engelliler okullar─▒nda ba┼člat─▒lmas─▒ uygun g├Âr├╝lm├╝┼čt├╝r.

 

22.06.1998-03.07.1998 tarihleri aras─▒nda projede g├Ârevli doktor ve ├╝niversite ├Â─čretim ├╝ye ve g├Ârevlilerinin bilgilendirilmede bulundu─ču 12 g├╝nl├╝k hizmeti├ži e─čitim kursu d├╝zenlenmi┼čtir.

 

Az g├Âren bireylerin e─čitimi konusunda ABDÔÇÖlerindeki geli┼čmeler konusunda bilgi edinebilmek amac─▒yla ABD Ankara B├╝y├╝kel├žili─či ile i┼čbirli─či sa─članm─▒┼čt─▒r. K├╝lt├╝r Ata┼če Yard─▒mc─▒s─▒ Victoria SILVERMAN ve K├╝lt├╝r Sekreteri Say─▒n Zeynep EN├ç SINKILÔÇÖ─▒n destek ve katk─▒lar─▒ ile ABDÔÇÖden bir uzman─▒n 5 g├╝nl├╝k bir seminer i├žin T├╝rkiyeÔÇÖye gelmesi sa─članm─▒┼čt─▒r.

 

29.01.2001 ile 02.02.2001 tarihleri aras─▒nda 09.00-12.00/13.00-16.00 saatleri aras─▒nda yap─▒lan seminerin; her an─▒ olduk├ža verimli ge├žmi┼č, ├╝lkemizdeki ├žal─▒┼čmalar─▒m─▒za uyarlayabilece─čimiz pratik ├Âneriler/yap─▒labilecek etkinlikler konusunda ├Ânemli katk─▒lar─▒ olmu┼čtur.

 

Ayr─▒ca Say─▒n Mary Ann S─░LLERÔÇÖin verdi─či bilgilerden ┼čimdiye kadar yap─▒lan uygulamalar─▒n yanl─▒┼č olmad─▒─č─▒n─▒, ancak telafisi m├╝mk├╝n eksikliklerin oldu─ču g├Âr├╝lm├╝┼čt├╝r.

 

Az g├Âren ├Â─črencinin tan─▒m─▒, g├Ârme kayb─▒n─▒n ├Â─črenmeyi nas─▒l etkileyece─či, sim├╝lasyon ve t─▒bbi de─čerlendirme konular─▒nda Dr.turcoÔÇÖdan edinilen bilgilerin tekrar─▒ ve 4-6 Eyl├╝l 2000 tarihindeki seminere kat─▒lamayan Ankara d─▒┼č─▒ndaki 9 g├Ârme engelliler okulundan kat─▒lan 24 ├Â─čretmenimiz i├žin de yeni ve ├Ânemli katk─▒lar sa─članm─▒┼čt─▒r.

 

Seminerde, s─▒n─▒f, okul ve ├ževre d├╝zenlemeleri konular─▒nda da ├Ânemli bilgiler edinilmi┼čtir.

 

├ľzellikle e─čitim-├Â─čretim ├žal─▒┼čmalar─▒nda bilinmesi ┼čart olan i┼člevsel g├Ârmenin de─čerlendirilmesi, yak─▒n-uzak g├Ârmenin de─čerlendirilmesi konular─▒nda verilen bilgilerin y├╝r├╝t├╝len e─čitim-├Â─čretim ├žal─▒┼čmalar─▒na ├Ânemli katk─▒lar─▒ olmu┼čtur.

 

Genellikle yanl─▒┼č olarak bilinenin aksine, g├Ârme yetisinin kullan─▒larak azalmayaca─č─▒, i┼člerlik kazanaca─č─▒ ve gerekti─činde Braille yaz─▒ ├Â─črenmenin az g├Ârenler i├žin de gerekti─či belirtilmi┼čtir.

 

Halen 6 s─▒n─▒f ve 46 ├Â─črenci ile e─čitimin devam etti─či Mitat En├ž G├Ârme Engelliler ─░lk├Â─čretim OkuluÔÇÖna yine bir g├Ân├╝ll├╝ kurulu┼čun deste─či ile az g├Ârenler s─▒n─▒f donat─▒m─▒ sa─članm─▒┼čt─▒r.

 

2002-2003 ├Â─čretim y─▒l─▒ndan itibaren ─░stanbul T├╝rkan sabanc─▒ G├Ârme Engelliler ─░lk├Â─čretim Okulu ile Kahramanmara┼č G├Ârme Engelliler ─░lk├Â─čretim Okulunda da az g├Âren ├Â─črenciler i├žin d├╝zenlemeler yap─▒lmas─▒ planlanmaktad─▒r.

 

Bu ama├žla her iki okul ziyaret edilmi┼čtir. Bu okullar├Żn donat├Żm├Ż ile ilgili ├žal├Ż├żmalar devam etmektedir

Payla┼čmak b├╝y├╝kl├╝kt├╝r.

Bir Cevap Yaz─▒n