─░┼×─░TME YETERS─░ZL─░─×─░ OLAN B─░REYLER

5.348 okundu

.─░┼×─░TME YETERS─░ZL─░─×─░ OLAN B─░REYLER

 

─░┼čitme Yetersizli─či: ─░┼čitme duyarl─▒l─▒─č─▒n─▒n k─▒smen veya tamamen yetersizli─činden dolay─▒ konu┼čmay─▒ edinmede, dili kullanmada ve ileti┼čimde g├╝├žl├╝k nedeniyle bireyin e─čitim performans─▒n─▒n ve sosyal uyumunun olumsuz y├Ânde etkilenmesi durumudur.

─░┼čitme Kayb─▒: ─░┼čitme testi sonucunda belli bir bireyin ald─▒─č─▒ sonu├žlar, kabul edilen normal i┼čitme de─čerlerinden, belirli derecede farkl─▒ oldu─čunda, i┼čitme kayb─▒ ortaya ├ž─▒kmaktad─▒r.

─░┼čitme Engeli: ─░┼čitme duyarl─▒l─▒─č─▒n─▒n(16-20.000 Hz. ve 0.110 dB) ki┼činin geli┼čim, uyum-├Âzellikle ileti┼čimdeki g├Ârevleri yeterince yerine getiremeyi┼činden ortaya ├ž─▒kan duruma ─░┼čitme Engeli denmektedir.

─░┼čitmeyen Birey: ─░┼čitme kayb─▒n─▒n, bir i┼čitme cihaz─▒ ile yada cihazs─▒z, yaln─▒z i┼čitme yoluyla ana diline ili┼čkin bilgileri ba┼čar─▒l─▒ bir bi├žimde i┼člemlemesini ├Ânemli derecede engelledi─či bireydir.(T├╝fek├žio─člu,1998).

A─č─▒r ─░┼čiten Birey: Genellikle bir i┼čitme cihaz─▒n─▒n da yard─▒m─▒ ile i┼čitme yoluyla dilsel bilgileri ba┼čar─▒l─▒ bir bi├žimde i┼člemleyebilmesine olanak verecek derecede i┼čitme kal─▒nt─▒s─▒ bulunan bireydir.(T├╝fek├žio─člu,1998).

─░┼čitme Engelliler: ─░┼čitme engelinden dolay─▒ ├Âzel e─čitime ihtiyac─▒ olan bireylerdir.

 

S─▒n─▒fland─▒rma:

─░┼čitme engeli konusunda pek ├žok s─▒n─▒fland─▒rma sistemi olmas─▒na kar┼č─▒n, belirleyici olan iki farkl─▒ s─▒n─▒fland─▒rma yakla┼č─▒m─▒ndan s├Âz edebiliriz.Bunlar; Fizyolojik ve E─čitsel yakla┼č─▒mlard─▒r.

Fizyolojik yakla┼č─▒m, i┼čitmenin ├Âl├ž├╝lebilir derecedeki kayb─▒ ile ilgilenmektedir.Buna g├Âre; belirli bir y├╝kseklik seviyesindeki sesleri i┼čitemeyen bireyleri i┼čitmeyen ; di─čerlerini ise a─č─▒r i┼čiten olarak kabul etmektedir.

E─čitsel yakla┼č─▒m ise, i┼čitme kayb─▒n─▒n bireyin konu┼čma ve dili geli┼čtirme yetene─čini ne derecede etkileyece─či ile ilgilenmektedir.Buna g├Âre; e─čitim ve cihazland─▒rma sonucu ana dilini ve konu┼čma becerilerini i┼člevsel yeterlilikte kazanm─▒┼č bireyler i├žin i┼čiten , bunlar─▒ hi├ž kazanmam─▒┼č ve s├Âzl├╝ ileti┼čimde bulunamayan bireyler i├žin i┼čitmeyen terimi kullanmaktad─▒r.

Ayr─▒ca i┼čitme engelinin;

Derecesine g├Âre: a) Sa─č─▒r-a─č─▒r i┼čiten, b) ├çok a─č─▒r-a─č─▒r-orta-az-├žok az, c) A,B,C,D,E,F

Olu┼č zaman─▒na g├Âre: a)Do─ču┼čtan-sonradan

Nedenine g├Âre: a) Do─ču┼čtan-edinilmi┼č,kazan─▒lm─▒┼č, b) ─░rsi-sonraki-edinilmi┼č nedenler

Yerine g├Âre: a) ─░letimsel-sinirsel-merkezi-karma

Olu┼č bi├žimine g├Âre: a) Birden-giderek

S├╝re─čenli─čine g├Âre: a) Ge├žici-kal─▒c─▒

olarak s─▒n─▒fland─▒r─▒lmaktad─▒r.

Nedenler:

─░┼čitme engelinin engellili─čin genel nedenlerinde oldu─ču gibi ├žok ve de─či┼čik nedenleri vard─▒r.Hatta bu nedenlerden baz─▒lar─▒ ├╝lkeden ├╝lkeye ve co─črafi b├Âlgelere g├Âre de de─či┼čiklik g├Âsterebilmektedir.Yayg─▒n olarak do─čum ├Âncesi,do─čum an─▒ ve do─čum sonras─▒ nedenler olarak s─▒n─▒fland─▒r─▒lmaktad─▒r.

Do─čum ├Âncesi nedenler: Hamilelik d├Âneminde annenin ge├žirdi─či enfeksiyon veya hastal─▒k (├Âzellikle k─▒zam─▒k├ž─▒k, kabakulak, sar─▒l─▒k…), hamilelik d├Âneminde annenin r├Ântgen ├žektirmesi, hamilelik d├Âneminde annenin ototoksik ila├ž ve alkol kullan─▒m─▒, hamilelik d├Âneminde ge├žirilen kazalar, anne ve baban─▒n kan uyu┼čmazl─▒─č─▒, i┼čitme engeli olan di─čer aile fertlerinin bulunmas─▒(akraba evlili─či)

Do─čum an─▒ nedenler: Do─čum s─▒ras─▒nda meydana gelen komplikasyonlar (bebe─čin a─člamamas─▒, kordon dolanmas─▒, oksijensiz kalma…), d├╝┼č├╝k do─čum a─č─▒rl─▒─č─▒, erken do─čum ve 5 g├╝nden fazla yeni do─čan bak─▒m ├╝nitesinde kalma), bebekte kan de─či┼čimini gerektiren sar─▒l─▒k, APGAR (yeni do─čanlara uygulanan test) sonu├žlar─▒n─▒n 1 dakikada 4 ten d├╝┼č├╝k ve 5 dakikada 6 dan a┼ča─č─▒ olmas─▒, do─čum s─▒ras─▒nda ba┼č, boyun ve kulakta g├Âr├╝lebilir zedelenme.

Do─čum sonras─▒ nedenler: Orta veya i├ž kulak yap─▒lar─▒nda zedelenme, ├žocukluk hastal─▒klar─▒(havale, menenjit, k─▒zam─▒k├ž─▒k,k─▒z─▒l..), 3 aydan fazla s├╝ren kronik orta kulak iltihab─▒ (otit), ├žocukluk yaralanmalar─▒ (kafatas─▒ k─▒r─▒klar─▒, ├žatlaklar─▒, ba┼č veya kulaklara ┼čiddetli darbe, ├žok y├╝ksek sese maruz kalma ve zarar verecek ┼čekilde kula─ča sokulan cisimler)

 

├ľzellikleri:

 

─░┼čitme engelli ├žocuklar engellerinin ├Âzelli─čine ba─čl─▒ olarak geli┼čim alanlar─▒nda baz─▒ farkl─▒l─▒klar g├Âsterirler. Ancak bu onlar─▒n normal i┼čiten akranlar─▒ndan tamamen farkl─▒ oldu─ču anlam─▒na gelmez.E─čitimdeki ama├žlar─▒m─▒zdan biri de i┼čitme engelli ├žocuklar─▒n engellerinden do─čan bu farkl─▒l─▒klar─▒ e─čitim ve ├Â─čretim ile en aza indirmektir.

 

Motor geli┼čim: ─░┼čitme engelli ├žocuklar hi├žbir engeli bulunmayan akranlar─▒ ile ayn─▒ motor geli┼čim ├Âzelliklerini takip ederler.├ľrne─čin; yard─▒ms─▒z aya─ča kalkma, y├╝r├╝me, merdiven ├ž─▒kma gibi… i┼čitme engelli ├žocuklar─▒n merkezi sinir sistemine ba─čl─▒ olarak genel v├╝cut koordinasyonunun sa─članmas─▒ ve denge alanlar─▒nda problemleri vard─▒r. ├ľrne─čin; geri geri y├╝r├╝me, ip ├╝st├╝nden atlama, denge tahtas─▒nda ileri geri y├╝r├╝me gibi becerilerde zorlan─▒r. Bununla birlikte, i┼čitme engelli ├žocuklar normal i┼čiten ya┼č─▒tlar─▒na g├Âre g├Ârsel-motor koordinasyonu gerektiren ayakkab─▒ ba─čc─▒klar─▒n─▒ ba─člama, ipe boncuk dizme gibi baz─▒ becerilerde g├╝├žl├╝klerle kar┼č─▒la┼čabilirler.

 

Bili┼čsel geli┼čim: Bili┼čsel geli┼čim s├╝recinde dil ├Ânemli bir yer tutar.─░┼čitme engelli ├žocuklar─▒n dil becerilerindeki, kavram geli┼čimlerindeki yetersizlik ve i┼čitsel girdinin az olmas─▒ bili┼čsel geli┼čim s├╝recini de olumsuz olarak etkiler.Bu durum ├žocu─čun e─čitim ve ya┼čant─▒ eksikli─činden kaynaklanmaktad─▒r.├çocuk d├╝┼č├╝ncelerini ifade etmede ve ba┼čkalar─▒n─▒n d├╝┼č├╝ncelerini anlamada engellerle kar┼č─▒la┼č─▒r. Buna ra─čmen i┼čitme engelli ├žocuklar normal i┼čiten akranlar─▒ndan bili┼čsel becerilerde ├žok fazla geri kalm─▒┼č de─čillerdir. Erken tan─▒land─▒klar─▒nda ve erken e─čitime al─▒nd─▒klar─▒nda bir ├žok ├žocuk engeline ra─čmen, akranlar─▒n─▒ yaln─▒zca birka├ž y─▒l geriden takip eder.

 

Sosyal ve duygusal geli┼čim: ├çocuklar do─čumdan itibaren sosyal bir ortam ile ├ževrilidir.├ľncelikle ailesi, daha sonra da yak─▒n ├ževresi ile etkile┼čime ge├žer.Aile- ├žocuk etkile┼čimi ├žocu─čun sosyal ve duygusal geli┼čiminde en ├Ânemli fakt├Ârd├╝r.─░leti┼čim kurmak; aile ile ├žocu─čun d├╝┼č├╝ncelerini, toplumsal de─čerlerini, sosyal hayat─▒ payla┼čmas─▒ sonucunu do─čurur. Aileler ├žocu─čunun engelini fark ettikten sonra reddetme ve inkar gibi ├žocukla ileti┼čimlerinin azalmas─▒na neden olan bir tak─▒m s├╝re├žlerden ge├žerler.Bu durum ├žocu─čun sosyal ve duygusal geli┼čimine olumsuz bir zemin olu┼čturur. Aileyle olan ileti┼čiminin giderek azalmas─▒ zaman i├žinde toplumla olan ileti┼čime de yans─▒r.Bu durum da ├žocu─čun sosyal ve duygusal geli┼čimini olumsuz olarak etkiler.

├ľ─čretmen ve akranlar─▒ da ├žocu─čun sosyal ve duygusal geli┼čiminde ├Ânemli rol oynarlar. Akranlar─▒n ve ├Â─čretmenlerin engelli ├žocukla kolay ve etkili ileti┼čime girmesi ile ├žocuk sosyal kurallar─▒, konu┼čmada kullan─▒lan kurallar─▒, farkl─▒ durumlara uygun tepki vermeyi, ki┼čilerle yak─▒n ili┼čkiler kurmay─▒ ├Â─črenebilir. Buna ra─čmen e─čer ├žocukla ileti┼čim kurulmuyor ya da ileti┼čim i├žin ├žok az zaman harcan─▒yorsa, ├žocu─čun sosyal ├ževrenin bir par├žas─▒ olmas─▒, olumlu benlik alg─▒s─▒ geli┼čtirmesi gibi konularda problemler ya┼čan─▒r.

─░┼čitme engelli ├žocuklar ihtiya├žlar─▒n─▒ s├Âzel olarak ifade etmede yetersiz kal─▒rlar. Aileleri ve arkada┼člar─▒ onlar─▒n duygu ve d├╝┼č├╝ncelerini anlamakta zorlan─▒rlar. Bu durumda ├žocuklar kendini k├Ât├╝ hisseder, kendine k─▒zar ve kendine olan g├╝venleri geli┼čmez.Topluma uyum sa─člamada zorluk ├žekerler, kendilerini soyutlanm─▒┼č hissederler.

K├╝├ž├╝k ya┼čtan itibaren i┼čitme engelli ├žocu─ča i┼čiten ├žocuklardan farkl─▒ davranmayarak, onlar─▒ engellerine ra─čmen bu toplumun etkin bireyleri haline getirebiliriz.

 

Dil geli┼čimi: Dil geli┼čimi ├žocuklar─▒n olumsuz olarak en ├žok etkilendi─či geli┼čim alanlar─▒ndan birisidir.├çocukta dil kazan─▒m─▒ birbirine ba─čl─▒ a┼čamalardan meydana gelir.Buna g├Âre; sesleri duymayan ve s├Âzel uyaranlar─▒ alg─▒layamayan ├žocu─čun dil kazan─▒m─▒ tam olarak ger├žekle┼čemez. Dil kazan─▒m─▒n─▒n tam olarak ger├žekle┼čememesinin bir di─čer sebebi de ailenin ├žocu─ča yeterli s├Âzel tepkiyi vermemesidir. ├çocu─čun engelli oldu─čunu duyan ailenin ├žocukla s├Âzel ileti┼čimi azal─▒r. ├çocu─čun s├Âzel tepkilerinin az olmas─▒ ailenin ├žocukla ileti┼čimine etki eden bir fakt├Ârd├╝r. ─░┼čitme engelli ├žocuklarda okuma yazma gibi dilin kullan─▒m─▒n─▒ gerektiren becerileri kazanmada da problemler g├Âr├╝l├╝r.

 

 

 

├ľ─čretmenlere ├Âneriler;

 

├ś ─░┼čitme engelli ├žocuklar i├žin s─▒n─▒fta en uygun oturma yeri sa─članmal─▒, ├Â─čretmene en yak─▒n bulunan ve onun en iyi ┼čekilde g├Ârebilece─či bir yere oturtulmal─▒d─▒r.
├ś Konu┼čurken abart─▒l─▒ dudak hareketlerinden ka├ž─▒n─▒lmal─▒d─▒r.
├ś Konu┼čma esnas─▒nda y├╝z y├╝ze hemen hemen g├Âz seviyesinde olmaya ├žal─▒┼č─▒lmal─▒d─▒r.
├ś Fazla uzun c├╝mlelerden ka├ž─▒n─▒lmal─▒d─▒r.
├ś S─▒n─▒fta g├╝r├╝lt├╝n├╝n artmas─▒ durumunda i┼čitme engelli ├Â─črencinin kelime ay─▒rt etmede daha fazla zorland─▒─č─▒ dikkate al─▒nmal─▒d─▒r.
├ś ─░┼čitme engelli ├žocukla ileti┼čim kurarken ona dinlemesi ve d├╝┼č├╝nmesi i├žin zaman tan─▒y─▒n, ├žocu─čun ne s├Âyledi─činizi anlay─▒p anlamad─▒─č─▒n─▒ ara┼čt─▒r─▒n, ├žocu─ča baz─▒ ┼čeyler sorun ve size do─čru cevap verip vermedi─čine bak─▒n.
├ś ─░┼čitme engelli ├žocuklar─▒n kendilerini anlatma zorluklar─▒ oldu─čundan, s─▒n─▒fta onlara daha fazla zaman ay─▒r─▒n ve kendisini ifade edebilece─či farkl─▒ yollar─▒ anlamaya ├žal─▒┼č─▒n.
├ś ─░┼čitme engelli ├žocuklar─▒n ilgi-yeteneklerini en iyi ┼čekilde kullanabilmeleri i├žin ├žocu─ču pek ├žok y├Ân├╝ ile de─čerlendirin ve ona en uygun olan e─čitim programlar─▒n─▒ saptay─▒n.Bu durum aile ve di─čer derslere giren ├Â─čretmenlerle i┼čbirli─či yap─▒larak ortaya ├ž─▒kar─▒l─▒r.
├ś ─░┼čitme engelli ├žocuk i┼čitme cihaz─▒ kullan─▒yorsa m├╝zik yetene─čini geli┼čtirmeye ve program d─▒┼č─▒ grup faaliyetlerine kat─▒lmaya te┼čvik edin.
├ś ─░stenmeyen bir hareket yapt─▒─č─▒nda s├Âzel ve y├╝z ifadeleri ile bu belirtilmelidir.
├ś Normal i┼čiten arkada┼člar─▒, i┼čitme engelli ├Â─črenciye nas─▒l yakla┼čacaklar─▒ konusunda bilgilendirilmelidirler.
├ś Ya┼č─▒tlar─▒ ile sosyal ileti┼čimi desteklenmelidir. Mutlaka s─▒n─▒fta kayna┼čma sa─članmal─▒d─▒r.
├ś ─░┼čitme engelli ├žocuklar ├Â─čretmeni taraf─▒ndan zaman─▒nda fark edilmez ve gerekli ├Ânlem al─▒nmazsa bu engelinin d─▒┼č─▒nda bir tak─▒m uyum g├╝├žl├╝kleri geli┼čtirebilir.─░┼čitme engelli ├žocuk bu engelini gizlemek i├žin yaln─▒zl─▒─č─▒ ye─čler.S─▒n─▒f i├žinde ge├žen konu┼čma, tart─▒┼čma, soru ve direktifleri anlamayabilir.Bu anlamay─▒┼č onu alay konusu haline getirebilir. ├ľ─čretmen bunlar─▒ dikkate alarak, s─▒n─▒fta baz─▒ ├Ânlemler almal─▒d─▒r.
├ś ─░┼čitme engelli olan ├žocuklar s─▒n─▒ftaki etkinlikleri ya g├Âzle ya da s├╝rekli ve zorunlu dinlemeye ve izlemeye ├žal─▒┼čacaklar─▒ndan ├Ât├╝r├╝ bu ├žocuklar di─čer ├Â─črencilerden daha ├žabuk yorulabilirler. Bu husus ├Â─čretmen taraf─▒ndan dikkate al─▒nmal─▒d─▒r.

Payla┼čmak b├╝y├╝kl├╝kt├╝r.

Bir Cevap Yaz─▒n