├ľzel e─čitim kurumlar─▒ hakk─▒nda

698 okundu

├ťlkemizde engelli birey say─▒s─▒ olduk├ža y├╝ksektir. ├çok genel bir istatistiki rakamla ├╝lke n├╝fusunun % 7-10 aras─▒ndaki birey say─▒s─▒ engelli olup, ├Âzel hizmete ihtiya├ž duymaktad─▒r. N├╝fusun b├╝y├╝kl├╝─č├╝ g├Âz ├Ân├╝ne al─▒nacak olursa say─▒ hi├žte az─▒msanacak d├╝zeyde de─čildir. B├╝y├╝k kentlerden k─▒rsal─▒n en ├╝cra yerine kadar engelliler birer birey olarak n├╝fus i├žerisinde yerini alm─▒┼č bulunmaktad─▒r. ├ľyle ki kendi halindeler, ├Âzel e─čitim hizmetlerinden yararlananlar─▒n say─▒s─▒ ne yaz─▒k ki ├žok az.
Herhangi bir nedenle engelli grubuna dahil olan bireyi; kendisine yeterli, topluma yararl─▒ bir birey haline getirmek, onlar─▒n hakk─▒, sosyal devletin g├Ârevi ve insan haklar─▒ anlay─▒┼č─▒n─▒n bir gere─čidir.

─░nsanlar─▒n ├Âzl├╝k hakk─▒ olan e─čitimi ve ayr─▒ca engellilerin e─čitimini Anayasam─▒z ve yasalar─▒m─▒z g├╝vence alt─▒na alm─▒┼č bulunmaktad─▒r. Anayasam─▒z─▒n 61. maddesinde; ÔÇťDevlet, sakatlar─▒n korunmalar─▒n─▒ ve toplum hayat─▒na intibaklar─▒n─▒ sa─člay─▒c─▒ tedbirleri al─▒r.ÔÇŁ denilmektedir. Anayasam─▒z─▒n bu a├ž─▒k h├╝km├╝ne ra─čmen bug├╝n, engellilere verilen hizmetlerde bir ├žok sorunla kar┼č─▒la┼č─▒lmaktad─▒r.

Engellilerin toplumsal ya┼čama kat─▒l─▒mlar─▒n─▒n sa─članmas─▒nda, bilgi birikiminin olu┼čmas─▒ ve uygulanmas─▒nda, engelliler i├žin ├Âng├Âr├╝len hizmetlerin y├Ânetiminde ve geli┼čtirilmesinde devlet hizmetlerinin yan─▒ s─▒ra ├Âzel e─čitim ve rehabilite hizmetlerine ihtiya├ž duyan bireylere hizmet sunan ÔÇť├ľzel ├ľzel E─čitim ve Rehabilitasyon Kurumlar─▒ÔÇŁna duyulan ihtiya├ž g├╝n ge├žtik├že artmaktad─▒r.

├ľzel E─čitim ve Rehabilitasyon Hizmetlerinin Verilmesinde ├ľzel ├ľzel E─čitim ve Rehabilitasyon Kurumlar─▒n─▒n ├ľnemi

ÔÇť├ľzel ├ľzel E─čitim ve Rehabilitasyon Kurumlar─▒ÔÇŁ; zihinsel, bedensel, sosyal, ruhsal, duygusal, konu┼čma, g├Ârme ve i┼čitsel gibi engelleri nedeniyle normal ya┼čam─▒n gereklerine uyamama durumunda olan bireylerin, fonksiyon kay─▒plar─▒n─▒ gidermek ve toplum i├žinde kendi kendilerine yeterli olmalar─▒n─▒ sa─člay─▒c─▒ beceriler kazand─▒rmak ├╝zere kurulmu┼č ve bu do─črultuda hizmet veren kurumlard─▒r.

Milli E─čitim Bakanl─▒─č─▒ (├ľzel ├ľzel E─čitim ─░lk├Â─čretim Okullar─▒ ve ├ľzel ├ľzel E─čitim Kurslar─▒) veya Sosyal Hizmetler ve ├çocuk Esirgeme KurumuÔÇÖna (Zihinsel, Spastik ve ─░┼čitme-Konu┼čma ├ľz├╝rl├╝ler Rehabilitasyon Merkezleri) ba─čl─▒ olarak a├ž─▒lm─▒┼č olan ├Âzel ├Âzel e─čitim ve rehabilitasyon kurumlar─▒n─▒n nihai amac─▒ engelli bireyi toplum i├žerisinde kendi kendine yeterli hale getirmek ve b├Âylece onlar─▒n topluma kazand─▒r─▒lmas─▒n─▒ sa─člamakt─▒r.

Bu kurumlar, ├Âzel e─čitime ihtiyac─▒ olanlara y├Ânelik yap─▒lan inceleme, tespit ve ara┼čt─▒rmalar ├žer├ževesinde elde edilen sonu├žlara g├Âre yeni hizmet modelleri geli┼čtirmeyi ve bu alana katk─▒ sa─člamay─▒ hedeflemektedir.

Kurumlara, ├že┼čitli nedenlerle bireysel ├Âzellikleri ve e─čitim yeterlikleri a├ž─▒s─▒ndan akranlar─▒ndan beklenen d├╝zeyden anlaml─▒ farkl─▒l─▒k g├Âsteren bireyler kabul edilir. A─č─▒r, orta ve hafif d├╝zeyde zihinsel yetersizli─či olanlar ile ├Â─črenme yetersizli─či olanlar; i┼čitme, g├Ârme, ortopedik ve sinir sistemlerinin zedelenmesi ile ortaya ├ž─▒kan yetersizli─či olanlar; dil ve konu┼čma, sosyal ve duygusal uyum ve ├Âzel ├Â─črenme g├╝├žl├╝─č├╝ olanlar; birden fazla alanda yetersizli─či olanlar; otistik, down veya rett sendromlular; oryantasyon, hiperaktif ve ├Â─črenme g├╝├žl├╝─č├╝ne sahip olanlar bu hizmetlerden yararlanabilirler. Dolay─▒s─▒yla farkl─▒ engel gruplar─▒ bu hizmet a─č─▒ndan yararlanma imkan─▒ ve f─▒rsat─▒ bulabilmektedir.

Bu hizmetler ├Âzel olarak ve amaca uygun bir ┼čekilde olu┼čturulmu┼č ortamlarda verilmektedir. Bu ortamlar; e─čitim programlar─▒n─▒n ├Âng├Ârd├╝─č├╝ bilgilerin ve davran─▒┼č kal─▒plar─▒n─▒n ├Â─čretildi─či, g├╝nl├╝k ya┼čay─▒┼č faaliyetlerinin ve becerilerinin kazand─▒r─▒ld─▒─č─▒, varolanlar─▒n geli┼čtirildi─či, motor fonksiyonlar─▒n─▒n art─▒r─▒ld─▒─č─▒ ve uygulamalar─▒n yap─▒ld─▒─č─▒ mekanlard─▒r. ├ľzel e─čitime uygun olarak haz─▒rlanm─▒┼č bu mekanlarda geli┼čtirilen teknik, y├Ântem ve materyaller uygulama alan─▒ bulmakta ve b├Âylece bunlar─▒n geli┼čtirilmesi imkan─▒ do─čmaktad─▒r.

Bu mekanlar, engel t├╝rlerine g├Âre yap─▒land─▒r─▒lmakta ve bu alanda e─čitim g├Ârm├╝┼č meslek elemanlar─▒nca y├Ânetilmektedir. Kurumlardaki bireylerin e─čitim ve rehabilitasyonu; sosyal hizmet uzman─▒, psikolog, psikolojik dan─▒┼čman, fizyoterapist, ├Âzel e─čitim uzman─▒, ├žocuk geli┼čimi ve e─čitimi uzman─▒, konu┼čma terapisti, el sanatlar─▒ ve u─čra┼č─▒ terapisti, ├Âzel e─čitim s─▒n─▒f ├Â─čretmeni gibi meslek elemanlar─▒ndan olu┼čan ekip taraf─▒ndan ekip ├žal─▒┼čmas─▒ ilkelerine uygun olarak y├╝r├╝t├╝lmektedir. Ayr─▒ca doktor ve hem┼čire gibi sa─čl─▒k elemanlar─▒, ├╝niversitelerden akademisyenler ile ├že┼čitli kurumlarda g├Ârev yapan meslek elemanlar─▒n─▒n deste─či, g├Âr├╝┼č├╝ ve gerekti─činde g├Ân├╝ll├╝ olarak katk─▒lar─▒ al─▒nmaktad─▒r. Yard─▒mc─▒ personel olarak ├žocuk e─čiticisi, sekreter, ┼čof├Âr, teknik eleman ve hizmetli olmak ├╝zere ├že┼čitli personel ├žal─▒┼čmaktad─▒r. Bu nedenle bu kurumlar ├Ânemli bir istihdam alan─▒ olu┼čturmaktad─▒r.

Bunlar─▒n yan─▒ s─▒ra ├Âzel e─čitim ve rehabilite hizmetlerine ihtiya├ž duyan bireylerin e─čitim ve ├Â─čretimleri sonucu, kendine ve topluma faydal─▒ ki┼čiler olarak yeti┼čebilmeleri ve istihdamlar─▒ i├žin uygun i┼čyerleri ara┼čt─▒ran, engelli istihdam─▒na elveri┼čli i┼č kollar─▒ ile ilgili olarak motive edici, rehberlik ve koordinat├Ârl├╝k hizmetleri veren ve onlara bu konuda gerekli rehberli─či yapan ├Âzel kurumlar engelli bireylerin de ├žal─▒┼čma ya┼čam─▒na girmesinde pay sahibi olabilmektedir.

├ľzel kurumlar, ├Âzel e─čitim ve rehabilitasyonla ilgili olarak haz─▒rlanan yaz─▒l─▒ ve g├Ârsel materyalleri elde ederek ailelerin ve toplumun bilgilendirilmesinde kullanmaktad─▒r. Ayr─▒ca, kendi b├╝nyesinde engelliler alan─▒na ili┼čkin bilimsel ara┼čt─▒rma ve geli┼čtirme faaliyetlerinde bulunarak, bu faaliyetleri ├že┼čitli etkinlikler ├žer├ževesinde kamuoyuna duyurmaktad─▒r. B├Âylece engellili─čin bilinen ve bilinmeyen pek ├žok nedenleri e─čitim yoluyla az ya da ├žok kamuoyuna duyurularak genel anlamda toplumun bu konuda bilin├žlenmesi sa─članm─▒┼č olmaktad─▒r.

Dolay─▒s─▒yla toplum i├žerisinde bireyle birlikte aile ├Ânemli bir yer tutmaktad─▒r. Engelli bireyin kabul├╝, bak─▒m─▒, yeti┼čtirilmesi ve topluma kazand─▒r─▒lmas─▒nda ailenin yeri ├žok ├žok b├╝y├╝kt├╝r. ├ľzel e─čitimde ise engelli birey ailesine yakla┼č─▒mlar ve aile e─čitimleri bu a├ž─▒lardan ├Ânemini art─▒rmaktad─▒r. G├╝n├╝m├╝z modern e─čitim anlay─▒┼č─▒ bireyin b├╝t├╝n y├Ânleri ile devaml─▒ surette geli┼čmesini ama├žlar. Modern e─čitim aileyi kendi b├╝nyesi d─▒┼č─▒nda b─▒rakamaz. ├ľzel e─čitimde aile e─čitimi modern e─čitimin ayr─▒lmaz bir par├žas─▒d─▒r. O halde bu anlay─▒┼čla kurulan ├Âzel kurumlar, aile e─čitim faaliyetlerini kendi kapsam─▒na alacak ┼čekilde ├Ârg├╝tlemekte ve engelli bireyin bir ÔÇťki┼čiÔÇŁ ve bir ÔÇťb├╝t├╝nÔÇŁ olarak geli┼čmesini hedeflemektedir. Bireyin b├╝t├╝n y├Ânleri ile devaml─▒ surette geli┼čmesini hedefleyen ├ľzel KurumÔÇÖlar, aile e─čitim faaliyetlerini kendi kapsam─▒na alacak ┼čekilde programlar─▒n─▒ olu┼čturmaktad─▒r. Bu programlar sayesinde aile i├žinde ya┼čanan olumsuz de─či┼čim ve dengelerde, aile ├╝yelerinin ve ├Âzellikle ├žocuklar─▒n bu d├Ânemleri daha az zararla atlatabilmesi i├žin s├╝rekli olarak aileye psikolojik ve sosyal destek verilmektedir.

Engellilerin gerek bedensel gerekse ruhsal ├Âzellikleri nedeniyle kendi yak─▒n ├ževrelerinde ve toplum i├žerisinde a┼ča─č─▒lanmadan ba─č─▒ms─▒z hareket edebilmeleri ve toplumda ya┼čayan bireylerle ileti┼čim ve etkile┼čim kurabilmeleri i├žin uygun ortamlar haz─▒rlamak, onlar─▒n yar─▒nlar─▒n─▒ g├╝vence alt─▒na almalar─▒n─▒ sa─člamaya y├Ânelik destek olu┼čturmak ├Âzel e─čitim ve rehabilitasyon s├╝recinin bir par├žas─▒n─▒ olu┼čturmaktad─▒r.

T├╝m bu anlat─▒lanlar─▒ kendisine hedef edinmi┼č olan ÔÇť├ľzel ├ľzel E─čitim ve Rehabilitasyon Kurumlar─▒ÔÇŁ ├že┼čitli nedenlerle bir├žok sorunla kar┼č─▒ kar┼č─▒ya kalabilmektedir.

├ľzel ├ľzel E─čitim ve Rehabilitasyon Kurumlar─▒n─▒n Kar┼č─▒la┼čt─▒─č─▒ Sorunlar ve Bu Sorunlara ├ç├Âz├╝m ├ľnerileri

Genel olarak hizmet veren veya ├╝retim yapan t├╝m kurumlar─▒n ya┼čamsal s├╝recinde birtak─▒m s─▒k─▒nt─▒lar─▒ s├Âz konusu oldu─ču gibi ├Âzel ├Âzel e─čitim ve rehabilitasyon kurumlar─▒n─▒n da birtak─▒m s─▒k─▒nt─▒lar─▒ s├Âz konusudur.

├ľzellikle g├╝n├╝m├╝z piyasa ┼čartlar─▒ndaki istikrars─▒zl─▒k, kanunlar─▒n yetersizli─či veya uygulanmas─▒ndaki g├╝├žl├╝kler ve ticari g├╝vende ya┼čanan s─▒k─▒nt─▒lar bu sorunlar─▒n sac ayaklar─▒n─▒ ve ana kaynaklar─▒n─▒ olu┼čturmaktad─▒r.

Sorunlar─▒n artmas─▒ veya bu kurumlar─▒n hizmet ├╝retmek yerine sorunlarla ba┼č etmeye ├žal─▒┼čmas─▒ beraberinde hi├žte g├Âz ├Ân├╝ne getirilmeyen, as─▒l sonu├žlar─▒ engelli birey ve ailesine yans─▒yan/yans─▒yacak olan bir tabloyu kar┼č─▒m─▒za getirmektedir.

Ku┼čkusuz; engellilikle kar┼č─▒ kar┼č─▒ya olmak ba┼čta engelli bireyi ve ailesini, engelli bireyle ya┼čayan yak─▒nlar─▒n─▒ ve genel olarak da toplumun b├╝t├╝n├╝n├╝ kapsayan sorunlar─▒ da beraberinde ta┼č─▒r. Ancak hi├žbir sorun ├ž├Âz├╝ms├╝z de─čildir. ├ç├Âz├╝m ├╝retirken mevcut yakla┼č─▒mlar y─▒k─▒c─▒ nitelikte olmamal─▒d─▒r. Engellinin yetenek ve kapasitesini geli┼čtirmeye y├Ânelik ├Ânlemlerin al─▒nmas─▒ bu alanda hizmet ├╝reten kurumlar─▒n sorunsuz i┼čleyi┼či ile yak─▒ndan ilgilidir. Sorunlar─▒ ├ž├Âz├╝mlenmeye ├žal─▒┼č─▒lan hizmet kurumlar─▒ sorunsuz hizmet verme ├žabas─▒ i├žerisinde olacakt─▒r.

Bu nedenle ├Âzel kurumlar─▒n i┼čleyi┼č ve ekonomik sorunlar─▒n─▒ en aza indirebilmek, b├╝y├╝k ├Âl├ž├╝de gelir kay─▒plar─▒n─▒ ├Ânleyebilecekleri ve rahat ├žal─▒┼čabilecekleri bir i┼čleyi┼čin olmas─▒na ba─čl─▒d─▒r. Bu da konuyla ilgili tedbirlerin bir an ├Ânce al─▒nmas─▒n─▒ zorunlu k─▒lmaktad─▒r.

├ťlkemizde engellileri kapsayan yasal d├╝zenlemelere bakt─▒─č─▒m─▒zda; e─čitim, sa─čl─▒k, istihdam ve topluma tam kat─▒l─▒m konular─▒ndaki yasalar─▒n i├žeriklerinde kurumlar─▒n ve engellilerin haklar─▒n─▒n korunmaya ├žal─▒┼č─▒ld─▒─č─▒n─▒ g├Ârmekteyiz. Ancak, bu yasalar─▒n uygulamaya yans─▒mas─▒nda pek ├žok aksakl─▒─č─▒n oldu─ču bir ger├žektir.

├ľzel ├ľzel E─čitim ve Rehabilitasyon Kurumlar─▒, gerek i┼čleyi┼činden gerekse hizmet verdi─či ki┼či ve ailelerden kaynaklanan bir ├žok sorunla kar┼č─▒ kar┼č─▒ya kalabilmektedir. Bu sorunlar─▒n baz─▒lar─▒n─▒ ve ├ž├Âz├╝m ├Ânerilerini ┼ču ┼čekilde s─▒ralamak m├╝mk├╝nd├╝r:

1. Engellilerin sorunlar─▒ genel olarak de─čerlendirildi─činde sorunlar─▒n─▒n g├Âzard─▒ edilemeyecek boyutlara ula┼čt─▒─č─▒ g├Âr├╝lmektedir. Bu nedenle engellilerin sorunlar─▒n─▒n farkl─▒ boyutlar─▒n─▒ inceleyen ve birbirini tamamlayan ├žal─▒┼čmalara ihtiya├ž duyulmaktad─▒r. Bu ├žal─▒┼čmalar─▒ yapan ve yapacak olan ├Âzel kurumlar─▒n bu ├žabalar─▒n─▒n g├Âz ard─▒ edilmemesinde ve desteklensinde fayda olacakt─▒r.

2. Yukar─▒da da belirtildi─či gibi ├ľzel ├ľzel E─čitim ve Rehabilitasyon Kurumlar─▒ Milli E─čitim Bakanl─▒─č─▒ veya Sosyal Hizmetler ve ├çocuk Esirgeme KurumuÔÇÖna ba─čl─▒ olarak a├ž─▒lmakta ve faaliyet g├Âstermektedir. Dolay─▒s─▒yla devletin farkl─▒ kurumlar─▒na ba─čl─▒ olarak faaliyet g├Âsteren bu kurumlar─▒n farkl─▒ i┼čleyi┼člerinden kaynaklanan s─▒k─▒nt─▒lar─▒n giderilmesinde bu farkl─▒l─▒k g├Âz ├Ân├╝nde bulundurulmal─▒d─▒r. Hi├ž bir kurumun tek ba┼č─▒na engelli sorunlar─▒n─▒ ├ž├Âz├╝mlemede yeterli olmayaca─č─▒ a├ž─▒kt─▒r. Dolay─▒s─▒yla engellilere hizmet g├Ât├╝ren kurumlar─▒n i┼čbirli─či yapmas─▒ ve e┼čg├╝d├╝ml├╝ ├žal─▒┼čmas─▒ zorunludur.

3. Her alanda oldu─ču gibi ├Âzel e─čitim ve rehabilitasyon alan─▒nda da ihmallerin ve istismarlar─▒n olmas─▒ ihtimaldir. Sonu├žta bir kurumun yapm─▒┼č oldu─ču bir hatan─▒n bedeli t├╝m kurumlara yans─▒yabilmektedir. Bu da meslek elemanlar─▒nca y├╝r├╝t├╝len ve ciddi ve ehil insanlar─▒n elinde i┼čleyen kurumlar─▒ y─▒pratabilmektedir.

4. ├ľzel e─čitimle ilgili meslek elemanlar─▒n─▒n ├╝niversitelerin ilgili b├Âl├╝mlerinden s─▒n─▒rl─▒ say─▒da mezun olmas─▒ ve alanla ilgili yeti┼čmi┼č personelin yetersizli─či ├žok ├Ânemli sorunlardan birisidir. Engellilere y├Ânelik ├žal─▒┼čan uzman personelin say─▒sal yetersizli─či giderilmelidir. Bu say─▒sal yetersizlik ├╝niversiteler veya ilgili kurumlar taraf─▒ndan a├ž─▒lacak olan e─čitim ve uzun s├╝reli programlar ile giderilebilir.

5. ├ľzel e─čitim hizmetlerinden yararlanabilmek i├žin ├Ân ko┼čul niteli─či ta┼č─▒yan sa─čl─▒k kurulu raporu almak engelli ve ailesi i├žin zor bir s├╝re├ž i├žermektedir. Her y─▒l sa─čl─▒k kurulu raporunun yenilenmesi engelli bireyi ve aileyi zor durum b─▒rakmaktad─▒r. Kald─▒ ki genellikle belirlenen bir y─▒l gibi bir s├╝re ├Âzel e─čitim i├žin ├žok k─▒sa bir s├╝redir. Bu s├╝renin k─▒sal─▒─č─▒ engelli bireyin ├Âzel kuruma devam sorunlar─▒n─▒ da beraberinde getirmektedir. ├ľzel e─čitim hizmetlerinin bedelinin ilgili kurumlarca ├Âdenmesi i├žin b├╝t├že uygulama talimat─▒na g├Âre her y─▒l yeniden rapor alma ko┼čulunun kald─▒r─▒lmas─▒n─▒n ve sa─čl─▒k kurulu raporunun ge├žerlik s├╝relerinin en az ├╝├ž y─▒l olmas─▒n─▒n sa─članmas─▒ gerekmektedir.

6. Engelli birey i├žin sa─čl─▒k kurulu raporu al─▒rken engelli birey ve ailesine hastaneler taraf─▒ndan kolayl─▒k sa─članmas─▒, defalarca hastaneye gidip gelmesinin ├Ânlenmesi, ÔÇťkolayl─▒k poliklinikleriÔÇŁnden ivedilikli ve ho┼čg├Âr├╝l├╝ bir bi├žimde yararlanabilmesi sa─članmal─▒d─▒r. B├Âylece ailenin ├╝zerinden ├Ânemli bir y├╝k kalkm─▒┼č, bu do─črultuda ├Âzel kurumlar taraf─▒ndan verilen e─čitim de s─▒rf sa─čl─▒k kurulu raporu nedeniyle kesintiye u─čramam─▒┼č ve verilen e─čitim aksamam─▒┼č olacakt─▒r.

7. ├ľzel e─čitim ve rehabilitasyon hizmetine ihtiya├ž duyan engelli bireylerin e─čitim ve rehabilitasyon ├╝creti belirli ├Âl├ž├╝lerde b├╝t├že uygulama talimat─▒ do─črultusunda velisinin ba─čl─▒ bulundu─ču kurum (Emekli Sand─▒─č─▒ ve SSK) taraf─▒ndan kar┼č─▒lanmaktad─▒r. Ancak Ba─č-Kur ve sosyal g├╝vencesi olmayanlar bu hizmetin d─▒┼č─▒nda kalmaktad─▒r. Sosyal g├╝venlik kapsam─▒ d─▒┼č─▒ndakiler i├žin bu sorun ├ľzel ├ľzel E─čitim ve Rehabilitasyon Kurumlar─▒n─▒n hizmetlerinden yararlananlar oran─▒nda ├╝cretsiz e─čitimleri yasal bi├žimde sa─članabilir ve bu kurumlara bu hizmetlerinin kar┼č─▒l─▒─č─▒ olarak belirli ├Âl├ž├╝lerde vergi muafiyeti getirilebilir.

8. Sosyal Sigortalar Kurumu Sigorta M├╝d├╝rl├╝kleri, Emekli Sand─▒─č─▒, Bakanl─▒k ve Genel M├╝d├╝rl├╝klerÔÇÖe ba─čl─▒ saymanl─▒klar engellilerin e─čitim, tedavi ve rehabilitasyonlar─▒n─▒n kar┼č─▒l─▒─č─▒ olan ├╝creti engelli bireyin velisine ├Âdeme yapmaktad─▒r. Dolay─▒s─▒yla yap─▒lm─▒┼č ├Âdemelerin ├Âzel kurumlara ge├ž yans─▒mas─▒ veya velinin ├Âdemeyi geciktirmesi ├Âzel kurumlar─▒ zor durumda b─▒rakabilmektedir. Bu nedenle ilgili saymanl─▒klar─▒n hizmet kar┼č─▒l─▒─č─▒ yapacaklar─▒ ├Âdemeleri do─črudan ├Âzel kurumlara yapmas─▒ bu sorunu ├ž├Âzecektir.

9. Sosyal Sigortalar KurumuÔÇÖna ba─čl─▒ m├╝d├╝rl├╝klerinden al─▒nan engellilerin e─čitim, tedavi ve rehabilite hizmetleri kar┼č─▒l─▒─č─▒ ├╝cretlerin al─▒nabilmesi i├žin ├žok say─▒da evrak─▒n haz─▒rlanmas─▒ aileleri oldu─ču kadar kurumlar─▒ da y─▒pratmaktad─▒r. Bu nedenle m├╝mk├╝n oldu─čunca k─▒rtasiyecili─čin azalt─▒lmas─▒ ailelerin ve kurumlar─▒n i┼čini kolayla┼čt─▒racakt─▒r.

10. ├ľzel kurumlar taraf─▒ndan engellilere verilen e─čitim, tedavi ve rehabilite hizmetleri kar┼č─▒l─▒─č─▒ ├╝cretlerin ├Âzel kurumlara tek elden yap─▒lmas─▒ asl─▒nda alanda ya┼čanan karga┼čay─▒ tamamen kald─▒racakt─▒r. ├ľrne─čin bu ├Âdemeler tamamen Maliye Bakanl─▒─č─▒ b├╝nyesinde kurulacak olan bir birim taraf─▒ndan y├╝r├╝t├╝lebilir.

11. ├ľzel kurumlar─▒n ├Âdemi┼č oldu─ču y├╝ksek vergi tahakkuklar─▒ ve katma de─čer vergisi oran─▒n─▒n y├╝ksek olu┼ču bu kurumlar─▒ ekonomik y├Ânden zor durumda b─▒rakabilmektedir. Bu nedenle uygun vergi indirimi veya muafiyetlerin yap─▒labilmesi ve buna y├Ânelik birtak─▒m kolayl─▒klar─▒n getirilmesi kurumlar─▒n daha sa─čl─▒kl─▒ i┼čleyi┼čini sa─člayacakt─▒r.

12. Engellilerin ya┼čam─▒┼č olduklar─▒ d├Ânem ve bug├╝nk├╝ insan ili┼čkileri g├Âz ├Ân├╝ne al─▒nd─▒─č─▒nda sosyal ├ževrenin engelliler i├žin ├žok ├Ânemli oldu─ču belirlenmi┼čtir. Sosyal destek sistemi olarak adland─▒r─▒lan bu ili┼čki a─č─▒n─▒n canl─▒ tutulabilmesi her ne kadar engellinin maddi yeterliliklerine ba─čl─▒ oldu─ču d├╝┼č├╝n├╝lse de toplum i├žerisinde bu ili┼čki a─č─▒n─▒n g├╝├žlendirilmesine y├Ânelik olarak, sosyal moral propagandalar─▒n─▒n yap─▒lmas─▒ gerekmektedir.

Sonu├ž

├ľzel bir e─čitim ve uzmanl─▒k alan─▒ gerektiren ├Âzel ├Âzel e─čitim ve rehabilitasyon hizmetlerinin i┼čleyi┼či her nedense sadece ekonomik boyutlar─▒ ile ele al─▒nmaktad─▒r. Oysa bu durum bir ├žok boyutu ile de─čerlendirilebilir. Alanda yap─▒lan g├╝zel ├žal─▒┼čmalar─▒, yine alanda kar┼č─▒la┼č─▒lan s─▒k─▒nt─▒lar g├Âlgelemektedir.

N├╝fusu ve sorunlar─▒na kar┼č─▒l─▒k bir ├žok ihtiya├žlar─▒ artan engellilerin, ya┼čad─▒klar─▒ ├ževrenin de─či┼čen demografik, psikolojik ve sosyo-ekonomik ko┼čullar─▒na uyum sa─člamalar─▒nda ├Âzel ├Âzel e─čitim ve rehabilitasyon kurumlar─▒n─▒n ├╝stlenece─či rol giderek ├Ânem kazanmaktad─▒r.

Genel bir yakla┼č─▒mla ├Âzel e─čitime ve rehabilitasyona ihtiya├ž duyan bireylere hizmet veren ├Âzel kurumlar─▒n bu alanla ilgili kamu kurumlar─▒ ile e┼čg├╝d├╝m i├žerisinde hizmet programlar─▒ ├╝retmesi ve uygulamas─▒ engellilere verilecek hizmetlerin etkinli─čini ve verimini art─▒racakt─▒r.

├ľzel e─čitim ve rehabilitasyon alan─▒n─▒n vazge├žilmez kurumlar─▒ olan ├Âzel ├Âzel e─čitim ve rehabilitasyon kurumlar─▒; toplumdaki ├Âzel e─čitim ve rehabilitasyon hizmetlerine ihtiya├ž duyan bireylerin ve gruplar─▒n ihtiya├žlar─▒n─▒n kar┼č─▒lanmas─▒nda devlet hizmetinin yan─▒ s─▒ra devlet hizmetlerini tamamlar nitelikte ve ├Âzel e─čitim ve rehabilitasyon hizmetleri anlay─▒┼č─▒na uygun olarak verdi─či hizmetlerle alandaki ihtiyac─▒ gidermektedir.

G├╝n├╝m├╝z ┼čartlar─▒na uygun nitelik ve kalitede hizmet vermek amac─▒n─▒ ilke edinmi┼č olan ve mevcut rezerv kapasitesi, fiziksel donan─▒m─▒, tecr├╝beli uzman kadrosu ve ├Âzellikle ileriye y├Ânelik kal─▒c─▒ bilimsel plan ve programlar─▒ ile hizmetlerini s├╝rd├╝ren bu kurumlara duyulan ihtiya├ž g├╝n ge├žtik├že artmaktad─▒r.

Sonu├ž olarak, engellinin toplum i├žerisinde ├╝retken ve kat─▒l─▒mc─▒ bir birey olmas─▒n─▒, onun ba─č─▒ml─▒l─▒─č─▒n─▒ en aza indirgeyecek kapasite geli┼čtirmesini, t├╝ketici olmaktan ├ž─▒k─▒p ├╝retici olmas─▒n─▒, kendine g├╝veninin artmas─▒n─▒, hizmetlerde ├ža─čda┼č teknolojilerin kullan─▒lmas─▒n─▒, mevcut kaynaklar─▒ y├╝kseltecek ve yeni kaynaklar olu┼čturacak yeterli finansman─▒n sa─članmas─▒n─▒ ├Âng├Âren bir politika olu┼čturmaya ve b├Âyle bir politikaya yakla┼č─▒m s├╝recine ihtiya├ž vard─▒r. B├Âylece ayr─▒mc─▒l─▒k g├Âzetmeyen, geli┼čmi┼č olman─▒n temeli olan insan─▒n─▒n toplum i├žerisinde e─čitilmi┼č ve ├╝retken birey olmas─▒na katk─▒da bulunacak, engellinin insan hak ve ├Âzg├╝rl├╝klerine ve ├Âzerkli─čine, sosyal g├╝vencesine sahip ├ž─▒kacak, yasalar olu┼čturacak ve bu yasalar─▒ uygulamaya aktaracak ÔÇťengelliler politikas─▒ÔÇŁna ihtiya├ž duyulmaktad─▒r. Sosyal Devlet olmak bunu gerektirir. Demokratik ve Sosyal Devlet, engellisine sahip ├ž─▒kt─▒─č─▒ gibi b├╝nyesinde yer alan ve hizmet anlay─▒┼č─▒nda olan kurumlar─▒na da sahip ├ž─▒kar.

* Sosyal Hizmet Uzman─▒, T├╝m ├ľzel E─čitim ve Rehabilitasyon Kurumlar─▒ Derne─či (├ľZERK DER) kurucu ├╝ye ve y├Ânetim kurulu ├╝yesi.

kaynak:http://www.korlerfederasyonu.org.tr/said.htm

Payla┼čmak b├╝y├╝kl├╝kt├╝r.

Bir Cevap Yaz─▒n