ENGELL─░ ├çOCUK A─░LELER─░ ─░LE YAPILAN ├çALI┼×MALAR

4.983 okundu

ENGELL─░ ├çOCUK A─░LELER─░ ─░LE YAPILAN ├çALI┼×MALAR
Engelli ├žocuklar i├žin geli┼čtirilen erken e─čitim programlar─▒n─▒n tarihsel geli┼čimine bak─▒ld─▒─č─▒nda, 20. y├╝zy─▒lda engelliler, e─čitim ve bak─▒mlar─▒, di─čer insani konulara benzer geli┼čmeler g├Âstermi┼čtir. Uzun ve karanl─▒k bir ka├ž─▒nma periyodunun ard─▒ndan tan─▒mlama, tedavi etme, engel ├že┼čitlerini, engellileri, ailelerini ve onlarla ├žal─▒┼čanlar─▒ anlamaya y├Ânelik ├žal─▒┼čmalar ba┼člam─▒┼čt─▒r. Y├╝zy─▒l─▒n ba┼č─▒nda engelli ├žocuklar─▒na bak─▒m veren aileler, ilerleyen zamanlarda aktif ve heyecanl─▒ bir ┼čekilde sosyal adalet, e┼čit f─▒rsatlar, entegrasyon ve topluma kayna┼čt─▒rma konusunda sava┼čm─▒┼člard─▒r (Bower, 2000). 1960 ÔÇśl─▒ y─▒llarda ailelerin arac─▒ rol├╝ oynamalar─▒ beklenmi┼č, aile ve ├žocuklara ayr─▒ hizmetler verilmi┼čtir. Bu hizmetler ├žocuklara do─črudan e─čitim ve geli┼čimini sa─člamaya y├Ânelik olurken, ailelere ├žocuklar─▒n─▒ kabullenmeleri, duruma uyum sa─člamalar─▒na y├Ânelik olmu┼čtur. 1970 ÔÇśli y─▒llarda ÔÇťaile kat─▒l─▒m─▒ÔÇŁ kavram─▒ e─čitim program─▒na aileyi de katma ┼čeklinde ele al─▒nm─▒┼č ve bu g├Âr├╝┼č aile programlar─▒n─▒n temel noktas─▒n─▒ olu┼čturmu┼čtur.
Engelli ├žocuk ailelerinin duygular─▒ ile ilgili yap─▒lan ├žal─▒┼čmalar bir hayli ilgin├ž sonu├žlar ortaya ├ž─▒karm─▒┼čt─▒r.
Engelli ├çocuk Ailelerinin Duygular─▒ ile ─░lgili Ara┼čt─▒rmalar :
Helff & Glidden (1998), 1970 ÔÇô 1990 y─▒llar─▒ aras─▒ndaki yirmi y─▒ll─▒k periyot da engelli ├žocuk ailelerinin uyumlar─▒n─▒n pozitif ÔÇô negatif anlamda ne t├╝rl├╝ bir de─či┼čime u─črad─▒─č─▒n─▒ ara┼čt─▒rm─▒┼čt─▒r. 1973, 1983, 1993 tarihlerini esas alarak bu y─▒llar aras─▒nda yirmi┼čer makaleden toplam altm─▒┼č makale incelenmi┼čtir. Sonu├žta, y─▒llarla birlikte negatif uyum d├╝┼čerken, pozitif uyumda bir art─▒┼č olmad─▒─č─▒ saptanm─▒┼čt─▒r. Bu durumu ara┼čt─▒rmac─▒lar─▒n ├žal─▒┼čmalar─▒na negatif hipotezlerle ba┼člamalar─▒, g├╝nl├╝k hayatlar─▒nda ├žocukla ya┼čad─▒klar─▒ g├╝zel ┼čeylerden ├žok, aile oryantasyonunun g├╝├žl├╝kleri, ailenin artan y├╝k ve talepleri, stres kaynaklar─▒ ├╝zerinde durmalar─▒, aileye sunulan destek hizmeti ve kaynaklar─▒n etkilerini ara┼čt─▒rmalar─▒ gibi fakt├Ârlerin etkileyebilece─či d├╝┼č├╝n├╝lm├╝┼čt├╝r.
Annelerin kontrol oda─č─▒ ile ilgili inan─▒┼člar─▒n─▒n ├žocu─čun geli┼čim ve tedavisinde ├Ânemli rol oynad─▒─č─▒n─▒ savunan Smith & Oliver (2000), ├žal─▒┼čmalar─▒nda engelli bebek annelerinin yo─čun tedavi ve profesyonel yard─▒mlar─▒n─▒n etkisini de ├Ânemsedikleri, fakat ├žocuklar─▒ndaki geli┼čmeleri daha ├žok ├žocu─čun kendisine ve ┼čansa ba─člama e─čiliminde olduklar─▒n─▒ bulmu┼čtur.
Beckman (1988), Premat├╝re ve d├╝┼č├╝k do─čum a─č─▒rl─▒kl─▒, risk grubundaki bebek anneleri ile ilk iki y─▒l i├žinde de─či┼čen stres ve ald─▒klar─▒ destek ├╝zerine bir ara┼čt─▒rma yapm─▒┼čt─▒r. Anneler ile bebekleri 3, 6, 12 ve 24 ayl─▒kken g├Âr├╝┼čmeler yapm─▒┼čt─▒r. Annelerin stres yo─čunlu─ču ile ilgili belirgin farkl─▒l─▒klar tespit edilirken, alg─▒lanan sosyal destekte bir fark olmad─▒─č─▒ belirtilmi┼čtir. Stres yo─čunlu─čundaki fark─▒n daha ├žok, ├žocu─čun ├Âzel problemleri ile ilgili oldu─ču, fiziksel g├╝├žs├╝zl├╝k ve zor ki┼čilik ├Âzellikleri ise, en dikkate de─čer de─či┼čikli─čin ya┼čand─▒─č─▒ alanlar olarak belirlenmi┼čtir.
├ľz├╝rl├╝ ├žocu─ča sahip ailelerin normal ├žocu─ča sahip ailelere g├Âre daha yo─čun stres ya┼čad─▒klar─▒n─▒ belirten ├žal─▒┼čmalar─▒n yan─▒ s─▒ra (Shapiro ve ark. 1998; Breslau, 1982, Krauss, 1993), genel stres d├╝zeyi a├ž─▒s─▒ndan fark bulunmay─▒p engele y├Ânelik stres├Ârlerin alg─▒lan─▒┼č─▒n─▒n ve aile i├ži ili┼čkilerinin ├Ânemini belirten ├žal─▒┼čmalar mevcuttur (Flynt ve Wood 1989). Baz─▒ ├žal─▒┼čmalar, ya┼čanan stresin ├žocu─čun ├Âzr├╝n├╝n tan─▒s─▒yla, ├Âzr├╝n├╝n derecesiyle, ailenin sosyo ÔÇô ekonomik d├╝zeyi ile ili┼čkisini vurgulam─▒┼člar ve stres d├╝zeyinin zamanla de─či┼čece─čine de─činmi┼člerdir (Beckman, 1983; Donovan, 1988).
├ťlkemizde stresle ilgili yap─▒lan ├žal─▒┼čmalarda da, Akk├Âk (1992), ├že┼čitli ├Âz├╝r gruplar─▒nda ├žocu─ča sahip 82 anne ve 64 baba ile yapt─▒─č─▒ ├žal─▒┼čmada stresi yordayan de─či┼čkenleri incelemi┼č ve ailelerin, ├žocu─čun ├Âzr├╝n├╝ kadere ve d─▒┼čsal fakt├Ârlere atfettiklerinde streslerinin artt─▒─č─▒n─▒, ├Âzr├╝n derecesinin de stresi yordayan ├Ânemli bir de─či┼čken oldu─ču, ├Ârne─čin e─čitilebilir ├žocuk yerine otistik ├žocu─ča sahip olman─▒n stresi artt─▒ran bir fakt├Âr oldu─ču tespit edilmi┼čtir.
┼×enel (1995), yetersizli─če sahip karde┼či olan olmayanlar─▒n kayg─▒ d├╝zeylerini ara┼čt─▒rd─▒─č─▒ ├žal─▒┼čmas─▒nda, 30 normal ve 30 engelli karde┼či olan 13 ÔÇô 20 ya┼člar aras─▒ ├žocuklarla ├žal─▒┼čm─▒┼č ve engelli karde┼če sahip olan ├žocuklar─▒n kayg─▒ derecesini anlaml─▒ d├╝zeyde daha y├╝ksek bulmu┼čtur.
Aksaz (1992), bilgi verici dan─▒┼čmanl─▒─č─▒n otistik ├žocuklar─▒n anne babalar─▒n─▒n kayg─▒ d├╝zeylerine etkisini ara┼čt─▒rd─▒─č─▒ ├žal─▒┼čmas─▒nda otistik ├žocu─ču olan 14 anne ve 14 baba ile ├žal─▒┼čm─▒┼čt─▒r. Bilgi verici dan─▒┼čmanl─▒k s├╝reci sonunda deney ve kontrol gruplar─▒n─▒n kayg─▒ d├╝zeylerinde anlaml─▒ bir farkl─▒l─▒k g├Âr├╝lmemi┼čtir.
Aile ├╝yelerinden birine veya ailenin b├╝t├╝n├╝ne grup oturumlar─▒ ile sa─članan destek ├Ânemli bilgisel ve psikolojik eksiklikleri kapatmakta ve stresi azaltan fakt├Âr olarak ortaya ├ž─▒kmaktad─▒r. Bu durum engelli ├žocuklar─▒n aileleri i├žin de ge├žerlidir (Flynt &Wood & Scoot, 1992).
Manuel (2003), 270 cerebral palsyÔÇÖ li ├žocuk annesi ile yapt─▒─č─▒ ├žal─▒┼čmada annelerin % 30ÔÇÖ nun depresif semptomlara sahip oldu─ču, engelin ciddiyeti ve fonksiyonel durumunun depresyonu tahmin etmekte etkili olmad─▒─č─▒n─▒ bulmu┼čtur. Alg─▒lanan sosyal dete─čin, ├žocu─čun fonksiyonel durumu ve annenin depresyonu aras─▒ndaki ili┼čkiyi yumu┼čatt─▒─č─▒n─▒ savunmu┼čtur.
Landsman (2003) Engelli ├žocuk annelerinin ├žocuklar─▒n─▒n durumunu nas─▒l tan─▒mlad─▒klar─▒ ile ilgili sorusunu sordu─ču ├žal─▒┼čmada, ├Âzellikle toplum ya┼čam─▒n─▒n engelli ki┼činin ki┼čili─čini olumsuz etkiledi─čini, annelerin kendilerini bazen destek, bazen de bir yar─▒┼čma i├žinde bazen de bir D├Ârtyol a─čz─▒nda bulduklar─▒n─▒ belirtmi┼čtir. Bunlar;
(1) ├çocu─čun durumunun bir trajedi oldu─ču, bunun sebebinin annenin bir davran─▒┼č─▒ veya hamilelikteki alkol, ila├ž al─▒m─▒yla ilgili oldu─ču veya g├╝├žl├╝ oldu─ču i├žin b├Âyle bir ├žocu─ču yeti┼čtirmede tanr─▒ taraf─▒ndan se├žilmi┼č oldu─ču.
(2) Mental retardasyon ve santral sinir sistemi hastal─▒klar─▒ gibi s├╝rekli engellerin pediatrik t─▒p taraf─▒ndan umutsuz y├╝k olarak sunulmas─▒.
(3) Geli┼čim gerili─či gibi ├že┼čitli terapilerle, ailenin yo─čun ├žal─▒┼čmas─▒ ve ├žocu─čun zorlanmas─▒ ile engelin minimize edildi─či veya tamamen kalkt─▒─č─▒ durumlar─▒n destekledi─či, ÔÇťrehabilitasyon s├╝reci sonucu engellilik tedavi edilebilir, etkileri ortadan kald─▒r─▒labilirÔÇŁ inanc─▒.
(4) Ba─č─▒ms─▒z ya┼čam ve hareket, engelin sosyal y├Ân├╝, engelin bireysel olmaktan ├žok toplumun sorumlulu─čunda oldu─ču, engelli ki┼činin ya┼čam (1995) kalitesinin artt─▒r─▒lmas─▒ ile ilgili engelli haklar─▒ aktivitelerinin yan─▒nda toplumun engelliler i├žin yaratt─č─▒ zorluklar.
Mobarak (2000), engelli ve ya┼č─▒ b├╝y├╝k ├žocu─ču olan, geli┼čmekte olan ├╝lkelerde ya┼čayan annelerin stres fakt├Ârlerini ara┼čt─▒rd─▒─č─▒ ├žal─▒┼čmas─▒nda, ├žocu─čun davran─▒┼č problemlerini annenin stresini artt─▒ran en ├Ânemli fakt├Âr olarak belirlemi┼čtir. ├ľzellikle ├žocu─čun hareket ba─č─▒ml─▒l─▒─č─▒n─▒n olmas─▒, uyku, yatak ─▒slatma, kirletme gibi annenin y├╝k├╝n├╝ artt─▒ran problemler stres kayna─č─▒ olarak g├Âr├╝lm├╝┼čt├╝r. Pratik yard─▒mlar ve davran─▒┼č problemlerini azaltacak ├Ânerilerin anneleri rahatlatt─▒─č─▒n─▒ tespit etmi┼čtir.
Engelli ├çocuk Ailelerinin Gereksinimlerini Belirlemeye Y├Ânelik Ara┼čt─▒rmalar :
Sucuo─člu (1995), zihinsel engelli ve otistik ├žocu─ča sahip 44 anne ve 45 baban─▒n gereksinimlerini belirledi─či ├žal─▒┼čmas─▒nda, hem annelerin hem babalar─▒n ortak belirledikleri gereksinim alanlar─▒n─▒n s─▒ras─▒yla bilgi gereksinimi, destek gereksinimi ve maddi gereksinim oldu─čunu bulmu┼čtur.
Ak├žamete (1996), i┼čitme engelli ├žocuklar─▒n annelerinin gereksinimlerini belirlemeye y├Ânelik ├žal─▒┼čmas─▒nda, annelerin en fazla gereksinim duydu─ču alanlar─▒n bilgi gereksinimi oldu─čunu belirtmi┼čtir. Toplumsal servisler boyutunda ise, ├žocu─ču ile ayn─▒ ├Âzellikte ├žocu─ču olan anne babalar hakk─▒nda yaz─▒lm─▒┼č kitap okuma ve problemleri hakk─▒nda d├╝zenli olarak konu┼čabilece─či psikolojik dan─▒┼čman, sosyal ├žal─▒┼čmac─▒, psikiyatrist ile bir araya gelme ihtiya├žlar─▒ en fazla gereksinim belirtilen alanlar olarak tespit edilmi┼čtir.
Soydan (2000), cerebral palsy ÔÇśli ├žocu─ču olan anne ve babalar─▒n gereksinimlerinin belirlenmesine y├Ânelik yap─▒lan bir ba┼čka ├žal─▒┼čmada, ebeveyn gereksinimlerinin s─▒ras─▒yla, bilgi gereksinimi (├žocu─čun ├Âzr├╝, baz─▒ becerileri nas─▒l ├Â─čretebilece─či, davran─▒┼člar─▒n─▒ nas─▒l kontrol edebilece─či vb.), toplumsal hizmet gereksinimi (├žocu─čun ileride ve ┼ču anda yararlanabilece─či kurumlar, kendilerini anlayacak doktor), maddi gereksinimler (terapi, ├Âzel e─čitim, bak─▒m ve ├Âzel ara├žlar i├žin) alanlar─▒nda yo─čunla┼čt─▒─č─▒ belirtilmi┼čtir.
Uluslar aras─▒ ├žal─▒┼čmalarda da bulgular ayn─▒ paraleldedir. Aileler ├Âncelikle profesyonelleri bilgi kayna─č─▒ olarak g├Ârmekte, g├Ân├╝ll├╝ organizasyon ve ki┼čilerden de bahsetmektedir. Bilgileri ├žocu─čun durumuna duygusal olarak uyum sa─člamada, gerekli servisler ve di─čer ailelere ula┼čmada ve ├žocu─čun davran─▒┼člar─▒ ile ba┼č etmede yararl─▒ bulmu┼člard─▒r (Pain, 1999).
Engelli ├çocuk Ailelerine Y├Ânelik Psikolojik Destek Hizmetleri :
Farkl─▒ duygular, ya┼čant─▒lar─▒, endi┼če ve korkularla dolu, zor s├╝re├žlerden ge├žen engelli ├žocuk aileleri, ├žocuklar─▒n─▒n ya┼čam─▒ndaki ├že┼čitli geli┼čim d├Ânemlerinde ve kendi ki┼čisel, duygusal ya┼čant─▒lar─▒n─▒n farkl─▒ d├Ânemlerinde deste─če ihtiya├ž duyarlar.
Benett (1996) ÔÇś in ├žal─▒┼čmas─▒nda aile ├╝yeleri ve yak─▒n arkada┼člar─▒ duygusal yak─▒nl─▒k, dinleme ve her an yanlar─▒nda olma anlam─▒nda t├╝m evrelerde destek fakt├Âr├╝ olarak alg─▒lan─▒rken, ayn─▒ durumdaki ailelerle bir araya geldikleri gruplar, duygular─▒n─▒, hissettikleri bask─▒y─▒, birbirlerini anlama y├Ân├╝nden de─čerli bulunmu┼čtur. Dini inan├žlar─▒ndan da destek ald─▒klar─▒n─▒ belirten engelli ├žocuk aileleri, ÔÇť├žocuklar─▒n─▒ tanr─▒n─▒n bir hediyesi olarak g├ÂrmeÔÇŁ , ÔÇťtanr─▒n─▒n her ┼čeyi kald─▒rabilecek g├╝c├╝ de verece─čiÔÇŁ, se├žilmi┼č biri oldu─ču gibi d├╝┼č├╝nceler geli┼čtirmi┼člerdir.
Psikolojik dan─▒┼čma ve rehberlik yard─▒m─▒na gereksinim duyan aileler a├ž─▒k, dost ve i┼čbirli─čine a├ž─▒k profesyonellerden destek alman─▒n yararlar─▒n─▒ da kabul etmi┼čler, etkili yard─▒m─▒n ÔÇťuzmanl─▒k + i┼čbirli─či + devaml─▒l─▒kÔÇŁ gibi ├╝├ž ├Ânemli ├Âzelli─či i├žermesini istemi┼člerdir (Benett, 1996).
G├╝n├╝m├╝zde engelli ├žocuklara ve ailelerine y├Ânelik verilen hizmetlerde ailenin bir b├╝t├╝n olarak ele al─▒nmas─▒ yakla┼č─▒m─▒ benimsenmektedir. Bu anlay─▒┼ča g├Âre engelli ├žocuk ailelerine y├Ânelik hizmetleri, 1 ÔÇô Bilgi verici yakla┼č─▒mlar, 2- Psiko ÔÇô terap├Âtik yakla┼č─▒mlar, 3- Anne ÔÇô Baba e─čitim programlar─▒ ba┼čl─▒klar─▒ alt─▒nda toplamak m├╝mk├╝nd├╝r.
Bilgi Verici Yakla┼č─▒mlar, ├Âzr├╝n t├╝r├╝ ve do─čas─▒ ile ilgili etkenler, ├žocu─čun ├Âzellikleri, geli┼čim alanlar─▒ ve ihtiya├žlar─▒ konusunda anne baban─▒n ayd─▒nlat─▒lmas─▒n─▒ ama├žlar. Bilgi verici dan─▒┼čma s├╝reci i├žinde aileye her t├╝rl├╝ sorular sorabilmesi i├žin f─▒rsat verilmelidir. Bilgi verme ├že┼čitli kurumlar─▒, ailenin ve ├žocu─čun sahip oldu─ču yasal haklar─▒ da kapsamal─▒d─▒r. ├çocu─ča belli becerilerin kazand─▒r─▒lmas─▒, davran─▒┼č problemlerinin kontrol edilmesi ve ├žocukla etkili ileti┼čim kurma yollar─▒ ├╝zerinde de durmal─▒, aileden gelen istek ve ihtiya├žlar do─črultusunda y├Ânlendirilmelidir.
Psikoterap├Âtik Yakla┼č─▒mlar, Duygusal g├╝├žl├╝klere ba─čl─▒ olarak anne ÔÇô baban─▒n ya┼čad─▒klar─▒n─▒, ├žat─▒┼čmalar─▒ anlamalar─▒na ve ├ž├Âz├╝mlemelerine yard─▒m─▒ ama├žlar. Anne babalar─▒n kaybettikleri g├╝veni tekrar kazanmalar─▒, kendi becerilerine inanmaya ba┼člamalar─▒, sosyal ├ževre ile daha fazla ileti┼čime girmelerine yard─▒mc─▒ olma da psikolojik dan─▒┼čman─▒n hedefleri aras─▒ndad─▒r. Ayr─▒ca di─čer ├Âz├╝rl├╝ ├žocuk aileleri ile birlikte ÔÇťgrupÔÇŁ ├žal─▒┼čmalar─▒ yap─▒larak anne ÔÇô babalar─▒n yaln─▒z olmad─▒klar─▒n─▒ anlamalar─▒, kendi sorunlar─▒na benzer sorunlar─▒ olan pek ├žok anne ÔÇô baba oldu─čunu ├Â─črenerek duygu ve d├╝┼č├╝ncelerini payla┼čmalar─▒ sa─član─▒r.
Anne ÔÇô Baba E─čitimi, anne baban─▒n ├žocuklar─▒yla etkile┼čiminde ve davran─▒┼člar─▒n─▒ kontrol etmede etkili olmalar─▒n─▒ sa─člayan teknikleri ve becerileri ├Â─črenmelerini ama├žlar. ├çocu─čun okul ortam─▒nda ├Â─črendiklerini ev ortam─▒na ve g├╝ndelik ya┼čama genelle┼čtirebilmesi, e─čitim s├╝reci i├žinde ev ve okul aras─▒nda davran─▒┼č hedefleri y├Ân├╝nden paralelli─či sa─člama a├ž─▒s─▒ndan b├╝y├╝k ├Ânem ta┼č─▒maktad─▒r. Ailenin mevcut durumuna, problemlerine ve gereksinimlerine g├Âre bu yard─▒m y├Ântemlerinden birine veya hepsine ba┼čvurulabilir (K├╝├ž├╝ker, 1993; ├ľzg├╝ven,1999).
Odom, Yoder ve Hill, (1998)ÔÇÖ e g├Âre engelli ├žocuk ailelerine sa─članan destekte ├Ânemle ├╝zerinde durulmas─▒ gereken noktalar vard─▒r. Bunlardan biri, ├žocu─ča ve aileye sa─članan e─čitim, rehabilitasyon ve deste─čin m├╝mk├╝n olan en erken zamanda ba┼člamas─▒d─▒r. 0-3, 0-6 ya┼č engelli ya da engelli olma riski ta┼č─▒yan bebekler ile ailelerine sa─članan farkl─▒ ┼čekillerde uygulanabilen sistematik destek programlar─▒ erken e─čitim programlar─▒ olarak adland─▒r─▒l─▒r. Bu programlar kat─▒lacak anne babalar─▒n ve bebeklerin gereksinimleri, i├žinde ya┼čad─▒klar─▒ k├╝lt├╝r├╝n yap─▒s─▒ ve ├Âzellikleri, uygulamac─▒lar─▒n kuramsal e─čilimleri ve sosyal politikalar temel al─▒narak, farkl─▒ ama├žlar ve i├žeriklerde olabilir. Genel olarak erken m├╝dahale ve ├Âzel e─čitim programlar─▒n─▒n ama├žlar─▒ ┼čunlard─▒r :
ÔÇó Olas─▒ geli┼čim geriliklerini ├Ânleme, ├žocu─čun geli┼čimini engelleyebilecek risk fakt├Ârlerini ortadan kald─▒rmaya ├žal─▒┼čma,
ÔÇó Engelin davran─▒┼č geli┼čimine etkilerini belirlemek, davran─▒┼č geli┼čimi ve de─či┼čimini sa─člamak, engelli bebe─če bak─▒m veren ki┼čilerle olan ili┼čkilerini geli┼čtirmek,
ÔÇó Engelli bebekte pozitif de─či┼čiklikler yaratmak i├žin aile sistemini etkilemek (Odom, 1998).
Geli┼čim gerili─či olan veya olma riski bulunan bebekler i├žin geli┼čtirilen erken m├╝dahale ve e─čitim ├žal─▒┼čmalar─▒n─▒n iki temel prensibi zamanlama ve e─čitimin yo─čunludur. Bu prensiple ilgili ├žal─▒┼čmalar─▒n ├Âzeti, ya┼čam─▒n ilk y─▒llar─▒nda iyi kalitede ve yo─čun ┼čekilde sa─članan e─čitim ve rehabilitasyon programlar─▒na kat─▒lanlar─▒n, kat─▒lmayanlara veya ge├ž ba┼člayanlara g├Âre zihinsel kazan─▒mlar─▒n─▒n daha iyi oldu─čudur (Blair, 1995).
Birkan (2002), ├žocuklar─▒na geli┼čim gerili─či olan veya olma riski bulunan ailelere sa─članan ├Âzel e─čitim hizmetlerinin temel ├Âzellikleri ┼ču ┼čekilde s─▒ralanabilir :
ÔÇó Aileyi karar verme, planlama, de─čerlendirme ve uygulama s├╝recinde programa katma,
ÔÇó Hizmetleri t├╝m aileyi i┼čin i├žine katacak ┼čekilde planlama,
ÔÇó Ama├žlar─▒n olu┼čturulmas─▒ ve uygulaman─▒n ├Âncelikle aile taraf─▒ndan y├╝r├╝t├╝lmesine rehberlik etme,
ÔÇó Aileye se├ženek ├Ânerme ve ailenin kat─▒l─▒m oran─▒ hakk─▒ndaki kurallar─▒na sayg─▒l─▒ olma.
├çocu─čun ve ailenin ihtiya├žlar─▒n─▒n dikkatli bir ┼čekilde de─čerlendirilmesi etkili hizmet verebilmek a├ž─▒s─▒ndan ├Ânemle ├╝zerinde durulmas─▒ gereken bir di─čer noktad─▒r. Bu de─čerlendirme ailenin var olan kaynaklar─▒n─▒ tespit etmeyi de i├žerir.
Engelli ├žocuk aileleri ┼čimdi ve gelecek hakk─▒nda endi┼čelidir. ├çocu─čunun bak─▒m─▒ ve ihtiya├žlar─▒n─▒ kar┼č─▒lama konusunda kendi yeterliliklerini sorgulayabilir. ├çocu─čun durumundan kendini sorumlu tutabilir. Ya┼čant─▒s─▒n─▒ kontrolden ├ž─▒km─▒┼č olarak g├Ârebilir. ├çocu─čuna uygun servis bulmada zorlanabilir ve toplumun, ├ževrenin tutumlar─▒ndan rahats─▒z olabilir. Aile t├╝m bunlar─▒n ├ž├Âz├╝m├╝ olsun veya olmas─▒n payla┼čmaya ve destek almaya ihtiya├ž duyar.
Ailelerle ├žal─▒┼čan bir profesyonel sosyal ÔÇô duygusal deste─či yetersiz olan kom┼čusu, arkada┼č─▒, e┼či veya akrabalar─▒ndan yard─▒m g├Ârmeyen ailelere y├Ânelik deste─či h─▒zland─▒rmal─▒d─▒r. Onlar─▒ di─čer engelli ├žocuk aileleri ile tan─▒┼čt─▒rmas─▒, aile destek gruplar─▒ olu┼čturmas─▒ yararl─▒d─▒r (Haring, 1986 ; Benett, 1996 ; Kerr, 2000).
Pelchat, (1999), engelli bebek ailelerinin adaptasyonlar─▒nda erken e─čitim programlar─▒n─▒n etkisini ara┼čt─▒rd─▒─č─▒ ├žal─▒┼čmas─▒nda down sendromu ve tav┼čan duda─ča sahip 74 anne baba ile ├žal─▒┼čm─▒┼čt─▒r. Deneysel ├žal─▒┼čmas─▒nda deney grubu ailelerine kendi geli┼čtirdi─či erken e─čitim programn─▒ uygulam─▒┼čt─▒r. Program aileler ve uygulay─▒c─▒n─▒n (hem┼čire) kat─▒ld─▒─č─▒ 6-8 toplant─▒dan olu┼čmu┼čtur. ─░lk iki oturum hastane ortam─▒nda ├žocuklar─▒n do─čumlar─▒nda sonra d├╝zenlenmi┼č, di─čer oturumlar ailenin evinde ger├žekle┼čmi┼čtir. Verilerin toplanmas─▒ ve de─čerlendirilmesi ├žocuklar 18 ayl─▒k oldu─čunda yap─▒lm─▒┼č ve erken e─čitim programlar─▒na kat─▒lan ailelerin, kat─▒lmayanlara g├Âre daha iyi adaptasyon g├Âsterdikleri, daha d├╝┼č├╝k seviyede stres, ├žocu─ču, kendi ailesi ve e┼činde ald─▒─č─▒ duygusal destekle ilgili pozitif alg─▒ ve tutuma sahip olduklar─▒ tespit edilmi┼čtir.
Grup deste─činin etkileri ├╝zerine ilgi ├žekici di─čer bir ├žal─▒┼čma, ÔÇťentelekt├╝el engelliÔÇŁ olarak adland─▒r─▒lm─▒┼č, ├žocuklar─▒na bak─▒p koruyamayacak durumda bilgi ve mental yeteneklerden yoksun ailelerle yap─▒lm─▒┼čt─▒r. Onlara uygun ve destekleyici bir ortam sunma, kendine ve ailelerine bakma becerileri geli┼čtirme ve krizlerle ba┼č etmeyi ├Â─čretmeyi ama├žlayan bir programa dahil edilen ailelerle elde edilen sonu├žlar aileler ve ara┼čt─▒rmac─▒lar taraf─▒ndan de─čerlendirilmi┼čtir. Gruptan duygusal destek alma, sosyalle┼čme, pratik g├╝nl├╝k beceriler kazanmada faydaland─▒klar─▒n─▒ belirten aileler, program─▒ ba┼čkalar─▒na tavsiye etmi┼čler ve programa devaml─▒l─▒k sa─člam─▒┼člard─▒r. Ara┼čt─▒rmac─▒lar─▒n de─čerlendirmesi de ayn─▒ do─črultudad─▒r ve ailelerin grubu destekleme ├žabalar─▒n─▒ g├Âzlemlemi┼člerdir (Heinz, 2003).
Aile e─čitsel rehberlik ve psikolojik destek programlar─▒n─▒n hedefi ailelerin ├žocuklar─▒n─▒n sorunlar─▒n─▒ tan─▒malar─▒na, onlar─▒ anlamalar─▒na ve kabul etmelerine yard─▒mc─▒ olacak duygusal deste─či onlara sunmak olmal─▒d─▒r. B├Âylece engelli ├žocu─ča uygulanacak program─▒n ve izlenecek y├Ântemin kararla┼čt─▒r─▒lmas─▒, planlanmas─▒ ve y├╝r├╝t├╝lmesinde ailenin onay─▒ al─▒nm─▒┼č, i┼čbirli─či sa─članm─▒┼č olacakt─▒r. Aile rehberli─či alan anne ve babalar hem ├žocuklar─▒n─▒n e─čitimine katk─▒ sa─člamakta hem de duygu, d├╝┼č├╝nce ve uygulamalar─▒ payla┼čma imkan─▒ bularak kendilerini psikolojik olarak rahatlam─▒┼č hissedeceklerdir (Akk├Âk,

Payla┼čmak b├╝y├╝kl├╝kt├╝r.

Bir Cevap Yaz─▒n