Category: Zihin Engellilerin E─čitimi

Tuvalet E─čitimi

TUVALET E─×─░T─░M─░

Tuvalet e─čitimine haz─▒rl─▒k evresi: ├çocu─čun tuvalet e─čitimini almaya haz─▒r olup olmad─▒─č─▒na dair aile ve ├žocukla gerekli tetkikler yap─▒ld─▒ktan sonra tuvalet e─čitimine ba┼član─▒r.Aileden, daha ├Ânce ├žocu─ča tuvalet e─čitimi verilmeye ├žal─▒┼č─▒l─▒p ├žal─▒┼č─▒lmad─▒─č─▒na dair bilgi al─▒n─▒r. E─čer verildiyse neler yap─▒ld─▒, ├žocuk nas─▒l bir geli┼čim g├Âsterdi, hangi a┼čamada b─▒rak─▒ld─▒─č─▒ sorulur. Yap─▒lacak olan programda, yukar─▒daki bilgiler ├Ânemli bir yer tutar.

G├ťND├ťZ E─×─░T─░M─░: ├çocu─čun bezi g├╝nd├╝z ├ž─▒kar─▒ld─▒ktan sonra ├žizelgede (gerekliyse saatini de not alarak) ne s─▒kl─▒kla idrar ve d─▒┼čk─▒s─▒n─▒ yapt─▒─č─▒ i┼čaretlenir. Annenin ├žocu─ču tuvalete g├Ât├╝rme s─▒kl─▒─č─▒ ├žocu─čun metabolizmas─▒ ile de yak─▒ndan ili┼čkilidir.

├ľD├ťL: ├çocuk tuvalete idrar ya da d─▒┼čk─▒s─▒n─▒ yapt─▒─č─▒ her seferinde mutlaka ├Âd├╝llendirilmelidir (s├Âzel, ya da k├╝├ž├╝k bir hediye) en iyi ├Âd├╝l s├Âzel ├Âd├╝ld├╝r. ÔÇťaferin, seni ├žok seviyorumÔÇŁ gibi kelimeler… Alt─▒na ka├ž─▒rd─▒─č─▒ zamanlarda anne kesinlikle ├žocu─čuna k─▒zmamal─▒ ve de hi├ž tepki g├Âstermeden n├Âtr bir tav─▒r almal─▒d─▒r. G├╝nd├╝z bezi ├ž─▒kar─▒lan ├žocu─čun tuvalet e─čitimini en k─▒sa zamanda ├Â─črenebilmesi i├žin en ├Ânemli gerekliliklerden birisi ├žocu─čun hangi ko┼čulda olursa olsun tekrar alt─▒n─▒n bezlenmemsidir. Baz─▒ anneler ├žocuklar─▒n─▒n alt─▒n─▒ evde a├žmalar─▒na ra─čmen d─▒┼čar─▒ ├ž─▒karken, bir kom┼čuya gidecekleri zaman bezlerler. Bu ├žocuklar tuvalet e─čitimlerini di─čer ├žocuklara (hi├ž bezlenmeyenler) oranla daha ge├ž kazanacaklar─▒ kesindir. Bu nedenle e─čer m├╝mk├╝nse e─čitimin ba┼člad─▒─č─▒ ilk g├╝nl├╝erde m├╝mk├╝n oldu─ču kadar ├žocu─čun d─▒┼čar─▒ ├ž─▒kar─▒lmamas─▒ konusunda aile bilgilendirilmelidir. Gece de alt─▒n─▒ bezlememe durumu ├žocuktan ├žocu─ča de─či┼čir. G├╝nd├╝z tuvalet e─čitiminin yakla┼č─▒k %80 kazand─▒ktan sonra gece e─čitimine ba┼članmas─▒ uygundur.

GECE E─×─░T─░M─░: G├╝nd├╝z e─čitimini kazanan ├žocuk art─▒k gece de e─čitime haz─▒rd─▒r demektir. Gece yatmadan ├Ânceki son bir saat ├žocu─ča herhangi bir s─▒v─▒ verilmemesine dikkat edilir. ├çocuk her iki saatte bir ya da 2 saatte bir kald─▒r─▒larak tuvalete g├Ât├╝r├╝l├╝r. Anne, ├žocu─ču tuvalete g├Ât├╝r├╝rken, ÔÇťuyanmas─▒n, uykusu b├Âl├╝nmesinÔÇŁ gibi endi┼čeler geli┼čtirmemesi ve ├žocu─čun kas kontrol├╝n├╝ kazanabilmesi i├žin uyanmas─▒n─▒n ve bilin├žli olarak tuvalete g├Ât├╝r├╝lmesinin ├Ânemi konusunda bilgilendirilmelidir. ─░lk g├╝nlerde iki ya da ├╝├žsaatte bir uyand─▒r─▒lan ├žocu─čun gece yakla┼č─▒k hangi zaman aral─▒klar─▒nda tuvalet ihitiyac─▒ oldu─ču anla┼č─▒ld─▒ktan sonra uyand─▒rma ve tuvalete g├Ât├╝rme zaman─▒nda da gerekli de─či┼čiklikler yap─▒l─▒r. Annelerin en b├╝y├╝k endi┼čelerinden birisi ├žocu─čunun gece alt─▒na yapmas─▒ ve her gece yata─č─▒n kirlenmesidir. B├Âyle bir durumda anneye ├žocu─čun yata─č─▒na bir naylon ya da lu┼čamba serilmesi ├Ânerilebilir.├çocu─čun tuvalet e─čitimini tamam─▒yle kazan─▒ncaya kadar zaman zaman gece ve g├╝nd├╝z alt─▒na ka├ž─▒rabilece─či, bu durumlara haz─▒rl─▒kl─▒ olmalar─▒ gerekti─či konusunda mutlaka bilgi verilmelidir.

TUVALET E─×─░T─░M ├ç─░ZELGES─░

G├ťN Tuvalete ─░DRAR─▒n─▒ YAPTI Alt─▒na ─░DRAR─▒n─▒ Ka├ž─▒rd─▒ Tuvalete DI┼×KIs─▒n─▒ Yapt─▒ Alt─▒na DI┼×KI Ka├ž─▒rd─▒
Pazartesi 10:00,11:15,11:45,11:50,
Sal─▒
├çar┼čamba
Per┼čembe
Cuma
Cumartesi
Pazar

Tuvalet E─čitimi
Tuvalet e─čitimi, ├žocu─čun sosyal geli┼čiminde ├Ânemli bir basamakt─▒r. Her ├žocu─čun tuvalet e─čitimine haz─▒r olma ya┼č─▒ farkl─▒d─▒r Baz─▒lar─▒ 18-24 ay aras─▒ buna haz─▒r olma belirtileri g├Âsterirken, baz─▒ ├žocukta ise 30 aya kadar beklemek gerekecektir.

├çocu─čun Tuvalet E─čitimine Haz─▒r Oldu─čunu G├Âsteren ─░pu├žlar─▒:
├çocuk, g├╝nd├╝zleri en az 2 saat kuru kalmaktad─▒r. ├ľ─čle uykular─▒ndan kuru kalkmaktad─▒r. Barsak hareketleri belli zamanda ger├žekle┼čmekte, ├Ânceden tahmin edilebilmektedir. Tuvalet ihtiyac─▒n─▒ ├že┼čitli hareketlerle veya s├Âzle ifade etmektedir. ├çocuk; basit talimatlara uymakta, banyoya gidebilmekte ve soyunabilmektedir. Bezi kirlenince rahats─▒z olmaktad─▒r. Tuvaleti kullanmak istemektedir. Bunun d─▒┼č─▒nda , ├žocu─čun e─čitime duygusal olarak ta haz─▒r olmas─▒ gereklidir. E─čer direniyorsa, onu zorlamay─▒n! Sadece biraz daha zamana ihtiyac─▒ olabilir. Zorlay─▒c─▒ bir tuvalet e─čitimi, ├žocu─čun kendini k├Ât├╝ hissetmesine yol a├žar, kal─▒c─▒ problemlere, kab─▒zl─▒─ča yol a├žabilir.Ev ta┼č─▒ma, karde┼č do─čumu, ailede ├Âl├╝m, ayr─▒l─▒k gibi stresli d├Ânemler denemeye ba┼člamak i├žin uygun zamanlar de─čildir.

Nas─▒l Tuvalet E─čitimi Verece─čim?
Hangi kelimeleri kullanaca─č─▒n─▒za karar verin. Ailede kullan─▒lan, ├žocu─čun da s├Âyleyebilece─či basit kelimeler se├žin. ├çocukla ortak bir dilde konu┼čman─▒z ├Ânemlidir. ├çocu─čun haz─▒r oldu─čunu farkedince, bir laz─▒ml─▒k al─▒n (Ayaklar─▒ yere de─čdi─či i├žin genellikle laz─▒ml─▒kta daha rahat ederler ) ├ľnce, laz─▒ml─▒─č─▒ oyun oynad─▒─č─▒ odaya yerle┼čtirin. Oyun oynarken, televizyon izlerken, ├╝st├╝ne oturmas─▒na, laz─▒ml─▒─ča al─▒┼čmas─▒na izin verin. Asla, ├žocu─ču oturmas─▒ i├žin zorlamay─▒n! Tuvalet ihtiyac─▒ olunca size s├Âylemesi i├žin cesaretlendirin. Tuvaletini yapt─▒ktan sonra da haber verse, onu ├Âv├╝n . Bir dahaki sefere, daha erken s├Âylemesi i├žin cesaretlendirin. ├çocuk al─▒┼č─▒p sevdikten sonra , laz─▒ml─▒─č─▒ banyoya yerle┼čtirin ve denemelere ba┼člay─▒n. 1-2 saatte bir banyoya gidin. Sabah kalkt─▒─č─▒nda, yemeklerden sonra ve tuvaleti geldi─čine dair belirtileri farketti─činizde, laz─▒ml─▒─ča oturmas─▒ i├žin te┼čvik edin. Birka├ž dakika beklemesini sa─člay─▒n, sonu├ž yoksa ─▒srar etmeyin.Baz─▒ ├žocuklar ba┼člang─▒├žta, ├ži┼člerini laz─▒ml─▒─ča yapar ancak kaka i├žin bezlerini kullanmaya devam ederler. Her ba┼čar─▒da onu ├Âv├╝n, memnuniyetinizi bir g├╝l├╝c├╝k veya sar─▒lma bazen de k├╝├ž├╝k bir ├Âd├╝lle g├Âsterin. Unutmay─▒n, takdir edilen davran─▒┼člar yinelenir!Arada olabilecek kazalar─▒ ho┼č g├Âr├╝n. Ba┼čar─▒s─▒zl─▒kta asla cezaland─▒rmay─▒n! Bu sadece, i┼či zorla┼čt─▒r─▒r ve ├žocu─ču ├╝zer. Belki, ├žocu─čunuz hen├╝z haz─▒r de─čildir, biraz daha sabretmelisiniz.

Tuvalet E─čitimi Ne Kadar S├╝rer?
Her ├žocuk farkl─▒d─▒r. Genellikle, ├Ânce barsak kontrol├╝ sa─član─▒r. ├ço─ču ├žocuk, 3-4 ya┼č dolay─▒nda barsak kontrol├╝ ve g├╝nd├╝z idrar kontrol├╝n├╝ ba┼čar─▒r. Geceleri kuru kalmak i├žinse, bazen birka├ž ay ve hatta y─▒la daha gerek duyabilir.K─▒zlar─▒n ├žo─ču ve erkeklerin ┬ż’ ├╝ 5 ya┼č─▒nda geceleri kuru kalabilmektedir. Ancak, yatak ─▒slatma ├žocukluk ├ža─č─▒nda s─▒k rastlanan bir durumdur ve kontrol ya┼č─▒ genetik etkenlerle belirlenir.├çocu─čunuza k─▒zmadan ├Ânce, annenize ka├ž ya┼č─▒nda kuru kalmay─▒ ba┼čard─▒─č─▒n─▒z─▒ sorun! ├çocu─čunuz, b├╝y├╝k tuvalete ge├žmek istedi─činde size s├Âyleyecektir. Klozet adapt├Âr├╝ ve klozete ula┼čabilmesi i├žin bir basamak veya tabure sa─člay─▒n.

Yard─▒mc─▒ Olacak ─░pu├žlar─▒ :
Tuvalete al─▒┼čma ile ilgili kitaplar okuyun. Laz─▒ml─▒kta otururken, yan─▒nda olun, sohbet edin. Anne, baba veya b├╝y├╝k karde┼člerin tuvaleti nas─▒l kulland─▒klar─▒n─▒ g├Âstermesi yararl─▒ olur. K─▒zlara, idrar yolu enfeksiyonlar─▒ndan korumak i├žin, temizli─či ├Ânden arkaya yapmas─▒ ├Â─čretilmelidir. Her tuvalet sonras─▒ elleri y─▒kamas─▒ ├Â─čretilmelidir.

TUVALET E─×─░T─░M─░ NASIL VER─░L─░R ? Tuvalet e─čitimi veriliken hassas davran─▒lmas─▒ ├žo├žu─čun ├Â─črenme s├╝recini k─▒saltacakt─▒r. ├ľ─črenme s├╝recinde ebeveynin tutum ve davran─▒┼člar─▒, ├žo├žu─čun tuvalete g─▒tmekten ho┼članmas─▒n─▒ sa─člar nitelikte olmal─▒d─▒r.Bu sebeple yap─▒lmas─▒ gerekenleri s─▒ral─▒yacak olursak; ├ço├žu─čun ruhsal,bedensel,bili┼čsel ve duygusal haz─▒r olu┼ču sa─čl─▒ktan sonra e─čitim verilmelidir.Bili┼čsel alg─▒s─▒ olu┼čan ├žo├žuk tuvalet ihtiyac─▒n─▒n oldu─čunu ve musait bir yede bu ihtiyac─▒n─▒ giderebilece─čini alg─▒layabilir.Ancak alg─▒n─▒n tam olarak olu┼čma ya┼č─▒ b├╝t├╝n ├žo├žuklarda ayn─▒ de─čildir. Bunun d─▒┼č─▒nda ├žo├žu─čun pozitif olmas─▒ , kas kontrol├╝n├╝ sa─člayabiliyor olmas─▒ e─čitim s├╝reci i├žin ├Ânemlidir.├ço├žu─čun haz─▒r olu┼ču ile birlikte ebeveynin haz─▒r olu┼ču ├žok ├Ânemlidir.Ebeveynin sab─▒rl─▒ ve olu┼čabilecek minik kazalara kar┼č─▒ tahamm├╝ll├╝ olmas─▒ gerekmektedir.Unutmay─▒n ebeveynin hatal─▒ tutumlar─▒ s├╝recin uzamas─▒na sebep olacakt─▒r.

*1-1,5 ya┼člar─▒nda itibaren e─čitime ba┼članmam─▒┼č olsa bile tuvalet kavram─▒ yava┼č yava┼č ├žo├žu─ča ├Â─čretilebilir.Bunun i├žin zaman zaman alt─▒n─▒ de─či┼čtirme esnas─▒nda ├žo├žu─čun tuvalete g├Ât├╝r├╝l├╝p tuvalet ihtiya├ž─▒n─▒ gidermesi i├žin k─▒sa bir s├╝re beklenilmesi veya eve bir oturak al─▒n─▒p ├žo├žu─čun alt─▒ ├ž─▒plakkenoraya oturulmas─▒ tuvalet e─čitimini destekleyi├ži hareketler olacakt─▒r.

*├ço├žu─čun tuvaletini yapaca─č─▒ yeri sevimli olmal─▒d─▒r.Ki ├žo├žuk tuvalete girmekten keyif alabilsin.Bunun i├žin ├žo├žu─čun sadece tuvalete gitti─či zaman oynayabilece─či bir oyuncak olabilir veya tuvalet oyunca─č─▒ olarak isimlendirebilirsiniz.

*Tuvalet e─čitimine ba┼čland─▒─č─▒ zaman ebeveyin aktif bir bi├žimde s├╝rece dahil olmal─▒d─▒r.”Benim tuvaletim geldi ,tuvalete gitmeliyim”diye y├╝ksek sesle d├╝┼č├╝nme akabinde de “tuvaletimi yapt─▒m ve rahatlad─▒m”diyerek sonu├žland─▒rma ve bunu zaman zaman yapma ├žo├žu─čun ├Â─črenmesini kolayla┼čt─▒r─▒r

.***─░lk etapta bez sadece g├╝nd├╝zleri ├ž─▒kar─▒labilir,belli bir s├╝re sonra(├žo├žu─čun ├Â─črenmesine ba─čl─▒ olarak)geceleride bez─▒n c─▒kar─▒lmas gerekmektedir.Yaln─▒z bezin bir konup bir c─▒kar─▒lmas─▒,├žo├žu─čun kafas─▒n─▒ kar─▒┼čt─▒ra├ža─č─▒ndan tuvalet e─čitimini g├╝├žle┼čtirir.├ľzellikle ilk g├╝nler veya haftalar minik .

***├žo├žuk tuvaleti geldi─čini her fark edi┼činde ve tuvaletini oturarak veya tuvalete her yap─▒┼č─▒nda onu onure etmek bu davran─▒┼č─▒n─▒ peki┼čtirecealt─▒na yapma vukatlar─▒ g├Âr├╝lebilirktir.

M├╝zilkle E─čitim

Sesler ve ritimler insan─▒n do─čas─▒nda vard─▒r.Bu olguyu ├že┼čitli enstr├╝manlarla veya insan sesi olarak ┼čekillendiririz.
M├╝zik insan hayat─▒nda ├Ânemli bir yere sahiptir.

G├╝nl├╝k ya┼čant─▒m─▒zda fark─▒nda olmad─▒─č─▒m─▒z bir ├žok sesle i├ž i├žeyiz. Ya┼čad─▒─č─▒m─▒z ortamda bu seslerin pek ├žo─ču stresi k├Âr├╝klemektedir. Olumlu d├╝┼č├╝nceye motive olmak ve stresten uzakla┼čmak i├žin do─čru ve bilin├žli m├╝zik dinlemek yararl─▒ bir y├Ântemdir.├çok y├╝ksek sesli olmayan dura─čan eserler dinlemek ruh dinginli─činin sa─članmas─▒nda etkili olunur.
M├╝zik grup ayr─▒m─▒ olmaks─▒z─▒n etkili bir terapi y├Ântemidir. Osmanl─▒lar devrinde ruh hastalar─▒ ├╝zerinde m├╝zik ile tedavinin denendi─či ve hatta hangi makam─▒n hangi rahats─▒zl─▒─ča iyi geldi─či konusundaki bilgiler ├žo─čumuzun bildi─či bir konudur.

Hangi nedenle olursa olsun geli┼čiminde sorun olan ├žocuklar m├╝zi─če olumlu tepki vermektedir.D├╝nyada da m├╝zik ile terapinin ├žok ├že┼čitli ├Ârneklerine rastlamak m├╝mk├╝nd├╝r. ├ľzellikle ─░ngiltere’de otistik ├žocuk gruplar─▒ ile ORF aletleri kullan─▒larak m├╝zik terapisi yap─▒lmaktad─▒r.

Ben kendi ad─▒ma ├Â─črenmeye haz─▒rl─▒k becerilerini kazanm─▒┼č ├žocuklarla ritim aletleri ile yapt─▒─č─▒m grup ├žal─▒┼čmalar─▒nda ├žok iyi sonu├žlar ald─▒m. M├╝zik terapide ritim ├žal─▒┼čmas─▒(enstr├╝man yada elle) ├Â─črenme ve alg─▒lamay─▒ kolayla┼čt─▒r─▒c─▒ bir etkendir.

├ľzel e─čitim uzman─▒ arkada┼člar─▒mla yapt─▒─č─▒m─▒z de─čerlendirmelerde bu ├žal─▒┼čmalar─▒ “taklit ve konu┼čma” becerisine katk─▒s─▒n─▒ g├Âzlemledik.Otistik ├žocuklarla piyano a─č─▒rl─▒kl─▒ bireysel ├žal─▒┼čmalar da yapt─▒m. Otistik ├žocuklar─▒n m├╝zik e─čitimi ve yetene─či zaten uzun zamand─▒r bilinen bir ger├žektir. Bende yapt─▒─č─▒m ├žal─▒┼čmalardan ├žok iyi sonu├žlar ald─▒m.

Piyano ├žalmak gerek g├Ârsel gerekse iki eli ayn─▒ anda ayr─▒ kullanarak beyin komutu ile bir b├╝t├╝n olu┼čturup kontrol mekanizmas─▒n─▒ geli┼čtirmektedir.
Benim ├žal─▒┼čmalar─▒mda ├Âzellikle ili┼čki s├╝rd├╝rme ,komut alma, ba┼člad─▒─č─▒ bir aktiviteyi sonland─▒rma ve ba┼čar─▒ duygusuna ├žok katk─▒s─▒ oldu─ču g├Âr├╝┼č├╝ndeyim. Burada ama├ž ki┼činin e─čitimine destek vermek ve standard─▒n─▒ y├╝kseltmektir.

Kaynak: Rengin S├Âkmen
M├╝zik, Piyano ├ľ─čretmeni

M├╝zikle E─čitim 2M├╝zikle Terapi:

M├╝zikle e─čitim de diyebilece─čimiz bu terapinin uygulanma ama├žlar─▒ m├╝zi─či bir ara├ž (ileti┼čim arac─▒) olarak kullanarak ├žocu─čun sosyal alg─▒lar─▒n─▒ geli┼čtirmektir. Di─čer bir amac─▒ ise fiziksel olarak ├žocuklar─▒n motor becerilerini ince ve kal─▒n kas geli┼čimlerini h─▒zland─▒rmakt─▒r.
B├╝t├╝n bu ├žal─▒┼čmalar─▒ yaparken onun mutlu olmas─▒ ya┼čad─▒─č─▒ anda ve ortamda ger├žek duygular─▒n─▒ ortaya koymas─▒ benim i├žin ├žok ├Ânemlidir.

Ya─čmur ├çocuklar ├ľzel E─čitim Merkezinde de yapt─▒─č─▒m ├žal─▒┼čmalar─▒m─▒n temel felsefesi ├žocuklar─▒n benimle ve m├╝zikle ge├žirdikleri seansta mutlu olmalar─▒d─▒r. ├ç├╝nk├╝ biliyoruz ki mutlu insanlar ├žabuk ├Â─črenirler ve dikkat s├╝releri di─čerlerine g├Âre daha fazlad─▒r.

M├╝zikle Yap─▒lan terapi ├žal─▒┼čmalar─▒n─▒ ama├žlar─▒na g├Âre farkl─▒ iki gurupta toplayabiliriz.

1. Fiziksel kazan─▒mlar sa─člamak
2. Sosyal ve duygusal geli┼čimi ba┼člat─▒p h─▒zland─▒rmak

Fiziksel Geli┼čim:

Bu amaca y├Ânelik kulland─▒─č─▒m─▒z m├╝zik aletleri daha ├žok davul ├že┼čitleri ziller marakaslar ve ritim sopalar─▒d─▒r. Ellerini s├╝rekli olarak sallayan (sterotipik) ├žocuklarda bu hareketin azalmas─▒ bir anlam kazand─▒─č─▒nda m├╝mk├╝n olur. ├ç├╝nk├╝ bu onun i├žin bir ihtiya├žt─▒r. biz bu hareketini m├╝zikle anlamland─▒r─▒yoruz.

Ellerini bir davula y├Ânlendirebiliriz yada ince kas geli┼čimi yetersiz ise kollar─▒na bilezik ziller takabiliriz. O her kol sallad─▒─č─▒nda bende ona gitarla e┼člik ederim zaman i├žinde e┼čli─či geri ├žeker ve kontrol├╝n bana ge├žmesini sa─člar─▒m. Bu sayede ona ÔÇťEllerini sallamaÔÇŁ demek i├žin bir olumlu sebep yarat─▒r─▒z.

─░┼čte o noktadan sonra Kollar─▒n─▒ sallad─▒─č─▒nda ona olumsuzlukla de─čil yap─▒c─▒ bir c├╝mle ile ÔÇśÔÇÖSadece m├╝zik ba┼člad─▒─č─▒nda ├žalabilirsin……ÔÇÖÔÇÖ deme ┼čans─▒m─▒z olur . Bu ├žok basite indirgenmi┼č bir ├Ârnektir.
Parmak u├žlar─▒nda y├╝r├╝yen otistikler i├žin kros davullar ve ziller kullan─▒r─▒z( pedall─▒ davul ve zil) Ritmik y├╝r├╝y├╝┼čler rondlar ┼čark─▒l─▒ oyunlar hep bu terapinin i├žine yay─▒lm─▒┼čt─▒r.
Sosyal ve Duygusal Geli┼čim:

Burada en k├╝├ž├╝k sosyal ileti┼čim gurubundan ba┼člayarak (terapist ve ├žocuk ikilisi) giderek say─▒lar─▒ artan bir grup olu┼čturur. Bu t├╝r beraberliklerde m├╝zik aletleri ve yap─▒lan m├╝zik ├╝zerinden etkile┼čim ba┼člat─▒l─▒r. S├Âylenen par├žalar anlamlar─▒na ve ta┼č─▒d─▒klar─▒ duygu y├╝klerine g├Âre yap─▒lacak abart─▒l─▒ y├╝z mimikleri sayesinde ├žocuklara yans─▒t─▒l─▒r.
├çocuk say─▒s─▒ artt─▒k├ža gurup i├žinde etkile┼čim de artar. Kulland─▒─č─▒m m├╝zikler hepimizin her g├╝n dinledi─či pop├╝ler par├žalard─▒r. Kimi zaman yapt─▒─č─▒m─▒z do─ča├žlamalar ile gergin olan ├žocuklar─▒n rahatlamas─▒ yada kulland─▒─č─▒ ila├žlar─▒n yan etkilerinden dolay─▒ a─č─▒r hareket eden ├žocuklar─▒n ya┼čam devinimlerini artt─▒rabiliriz.

Bu g├╝ne kadar olu┼čturdu─čum otistik gruplarda daha ├žok bir masa etraf─▒nda beraber d├Ânme ve durma , el ele tutu┼čup kurall─▒ m├╝zik oyunu oynama, s─▒rayla bir m├╝zik aletini ├žalma yada hep beraber ses ├ž─▒kart─▒p ve yine hep beraber sessiz kalmaya y├Ânelik ├žal─▒┼čmalar yapt─▒m.

B├╝t├╝n bu ├žal─▒┼čmalar s─▒ras─▒nda ├žocu─čun g├Ârm├╝┼č oldu─ču di─čer e─čitimleri ile tamamen ├Âzde┼č ve paralel bir yol izlemekteyim. Merkezde ├žal─▒┼čan di─čer terapist ve pedagoglarla yap─▒lan toplant─▒larda ortak izlenecek yol konusunda kararlar al─▒yoruz. Bu sayede hepimiz ayn─▒ y├Ânde hareket etmi┼č oluyoruz (e─čitimsel anlamda).

En ba┼čta da s├Âyledi─čim gibi as─▒l hedef onun mutlu olmas─▒ ve kar┼č─▒l─▒kl─▒ g├╝venin kurulmas─▒d─▒r. Bu konuda m├╝zik bulunmaz bir f─▒rsatt─▒r. Bende bu f─▒rsat─▒ en ├╝st d├╝zeyde kullan─▒yorum.

Kaynak: Hakan Sezgin
M├╝zik terapisti

D├╝z ├çizgi ├çizme Becerisi ├ľ─čretimi

D├ťZ ├ç─░ZG─░ ├ç─░ZME BECER─░S─░ ├ľ─×RET─░M PLANI

Uzun D├Ânemli Ama├ž: ├ľ─črenci 4 denemenin 3ÔÇÖ├╝nde % 80 oran─▒nda ba─č─▒ms─▒z olarak kur┼čun kalemle A4 ka─č─▒d─▒na d├╝z ├žizgi ├žizer.

K─▒sa D├Ânemli Ama├ž 1: ├ľ─črenci 4 denemenin 3ÔÇÖ├╝nde % 80 oran─▒nda ba─č─▒ms─▒z olarak kur┼čun kalemle A4 ka─č─▒d─▒na verilen d├╝z sert bir kal─▒b─▒n kenar─▒n─▒ takip ederek d├╝z ├žizgi ├žizer.

K─▒sa D├Ânemli Ama├ž 2: ├ľ─črenci 4 denemenin 3ÔÇÖ├╝nde % 80 oran─▒nda ba─č─▒ms─▒z olarak kur┼čun kalemle A4 ka─č─▒d─▒na nokta nokta olarak ├žizilmi┼č olan ├žizgilerin ├╝zerinden giderek d├╝z ├žizgi ├žizer.

K─▒sa D├Ânemli Ama├ž 3: ├ľ─črenci 4 denemenin 3ÔÇÖ├╝nde % 80 oran─▒nda ba─č─▒ms─▒z olarak kur┼čun kalemle A4 ka─č─▒d─▒na ├žizilmi┼č olan ├žizgiyi alt─▒na kopya ederek d├╝z ├žizgi ├žizer.

K─▒sa D├Ânemli Ama├ž 4: ├ľ─črenci 4 denemenin 3ÔÇÖ├╝nde %80 oran─▒nda ba─č─▒ms─▒z olarak kur┼čun kalemle A4 ka─č─▒d─▒na belirlenen iki nokta aras─▒nda d├╝z ├žizgi ├žizer.

K─▒sa D├Ânemli Ama├ž 5:

├ľ─črenci 4 denemenin 3ÔÇÖ├╝nde % 80 oran─▒nda ba─č─▒ms─▒z olarak kur┼čun kalemle A4 ka─č─▒d─▒na d├╝z ├žizgi ├žizer.

├ľn Ko┼čul Beceriler: o Kalem tutabilir.o Karalama yapar.o F─▒r├ža kullanabilir.o S─▒n─▒rl─▒ boyama yapabileno A4 ka─č─▒d─▒n─▒ d├╝zg├╝n bir ┼čekilde kullan─▒r.

YAPILAB─░LECEK ├çALI┼×MALAR

┬Ě Pastel boyalarla belirlenen iki noktay─▒ d├╝z ├žizgi ├žizerek birle┼čtirme.

┬Ě Oyun hamuru ince ve geni┼č bir ┼čekil a├ž─▒ld─▒─č─▒nda i┼čaret parma─č─▒yla hamura d├╝z ├žizgiler ├žizme

.┬Ě ─░nce kenarl─▒, geni┼č bir kum kutusu i├žinde i┼čaret parma─č─▒yla d├╝z ├žizgiler ├žizme.

┬Ě Sulu boya ├žal─▒┼čmas─▒ yaparken f─▒r├ža yard─▒m─▒yla belirlenen noktalar─▒ birle┼čtirme.

┬Ě Parmak boyas─▒ kullanarak d├╝z ├žizgi ├žal─▒┼čmalar─▒ yapma.

┬Ě ─░nce uzun kesilmi┼č olan el i┼či ka─č─▒tlar─▒n─▒ A4 ka─č─▒d─▒na i┼čaret parma─č─▒n─▒ kullanarak yap─▒┼čt─▒rma suretiyle desen ├žal─▒┼čmas─▒ yapma.

┬Ě S─▒n─▒f tahtas─▒nda ├Â─čretmenin ├žizmi┼č oldu─ču d├╝z ├žizgiyi kopya etme.

┬Ě Resim kartonuna ├žizilmi┼č olan d├╝z ├žizginin ├╝zerinden boyalarla ya da kal─▒n kalemlerle ge├žme.

┬Ě Resim kartonuna nokta nokta ├žizilmi┼č olan d├╝z ├žizginin ├╝zerinden boyalarla ya da kal─▒n kalemlerle gitme.

┬Ě Mukavvadan yap─▒lm─▒┼č d├╝z ├žizgiler i├žeren kal─▒plar─▒n i├žerisinden f─▒r├žalarla, boyalarla ya da kal─▒n kalemlerle ge├žme .

┬Ě Hayvanlar─▒ yiyeceklerine, ya┼čam ortamlar─▒na ula┼čt─▒rmak i├žin ya da ili┼čkili ┼čeyleri e┼čleme suretiyle boyalar ya da kal─▒n kalemlerle d├╝z ├žizgi ├žizme ka─č─▒t ├žal─▒┼čmalar─▒ yapma.

┬Ě D├╝z ├žizgileri kullanarak f─▒r├ža yard─▒m─▒yla resimler ├žizme.

┬Ě Kal─▒n f─▒r├žalar yard─▒m─▒yla resim ka─č─▒d─▒n─▒ fon olu┼čturmak i├žin d├╝z ├žizgileri kullanarak tek renge boyama

.┬Ě Topra─ča ince bir ├žubuk yard─▒m─▒yla d├╝z ├žizgiler ├žizme.

┬Ě Geni┼č bir kapta bulunan su y├╝zeyine ince bir ├žubuk yard─▒m─▒yla d├╝z ├žizgiler ├žizme.

┬Ě A4 ka─č─▒d─▒n─▒ dikey bir ┼čekilde kerpeten hareketiyle tutarak ince ince y─▒rtma

.┬Ě Farkl─▒ boyutta cetveller kullanarak d├╝z ├žizgi ├žizme┬Ě

 

BECER─░ ANAL─░Z─░ beceri analizi
├ś Kur┼čun kalemle A4 ka─č─▒d─▒na verilen d├╝z sert bir kal─▒b─▒n kenar─▒n─▒ takip ederek d├╝z ├žizgi ├žizer.
┬Ě Ba┼čat olmayan eliyle ka─č─▒d─▒ sabitler.

┬Ě Ba┼čat olan eliyle kal─▒b─▒ al─▒r.┬Ě Kal─▒b─▒ uygun ┼čekilde A4 ka─č─▒d─▒n─▒n ├╝zerine yerle┼čtirir.┬Ě Ba┼čat olmayan eliyle kal─▒b─▒ sabitler.┬Ě Ba┼čat olan elitle kalemi al─▒r.┬Ě Kalemi uygun ┼čekilde tutar.┬Ě Ba┼čat olan elini kal─▒b─▒n sol ├╝st k├Â┼česine getirir.

┬Ě Kalemin ucunu kal─▒b─▒n sol ├╝st k├Â┼česine yerle┼čtirir.┬Ě Kalemi hafif bir ┼čekilde tutar.┬Ě Kalemi yava┼č├ža sa─č tarafa do─čru ├žekerek d├╝z ├žizgi ├žizer.┬Ě Kal─▒b─▒n bitti─či yerde durur ve kalemi kald─▒r─▒r.┬Ě Kal─▒pta bulunan di─čer farkl─▒ boyutta kesilmi┼č yerlerde de ayn─▒ i┼člemi yaparak farkl─▒ uzunluklarda d├╝z ├žizgiler elde eder.┬Ě ├çal─▒┼čma bitti─činde ba┼čat olan elini kald─▒r─▒r.┬Ě Elinde bulunan kalemi uygun bir yere koyar.┬Ě Ba┼čat olmayan eliyle kal─▒b─▒ ka─č─▒d─▒n ├╝zerinden kald─▒r─▒r.

┬Ě ├çizdi─či ├žizgileri inceler ve i┼čaret parma─č─▒yla ├╝zerinden gider.

├ś Kur┼čun kalemle A4 ka─č─▒d─▒na nokta nokta olarak ├žizilmi┼č olan ├žizgilerin ├╝zerinden giderek d├╝z ├žizgi ├žizer

. ┬Ě Ba─članacak iki noktan─▒n nokta nokta olarak ├žizilmi┼č hali olan ├žal─▒┼čma ka─č─▒d─▒n─▒ ba┼čat olmayan eliyle al─▒r.┬Ě ├çal─▒┼čma ka─č─▒d─▒n─▒ masaya koyar.┬Ě Ba┼čat olamayan eliyle ka─č─▒d─▒ sabitler.

┬Ě Ba┼čat olan elinin i┼čaret parma─č─▒yla ├žizginin ├╝zerinden gider.┬Ě Ba┼čat olan eliyle kalemi eline al─▒r.

┬Ě Kalemi uygun ┼čekilde tutar.┬Ě Ka─č─▒d─▒n sol taraf─▒ndaki kal─▒n nokta i┼čaretinin ├╝zerine kalemin ucunu koyar.┬Ě Yumu┼čak hareketlerle nokta nokta olarak ├žizilmi┼č ├žizginin ├╝zerinden soldan sa─ča do─čru gider.┬Ě Biti┼č noktas─▒na geldi─činde durur

.┬Ě Ba┼čat olan elini kald─▒r─▒r.┬Ě Kalemi masaya koyar.┬Ě Ba┼čat olan elinin i┼čaret parma─č─▒yla ├žizdi─či d├╝z ├žizginin ├╝zerinden ge├žer.

├ś Kur┼čun kalemle A4 ka─č─▒d─▒na ├žizilmi┼č olan ├žizgiyi alt─▒na kopya ederek d├╝z ├žizgi ├žizer.

┬Ě Ba┼čat olmayan eliyle ├Â─čretmen taraf─▒ndan A4 ka─č─▒d─▒na ├žizilmi┼č d├╝z ├žizgi bulunan ka─č─▒d─▒ al─▒r.

┬Ě Ka─č─▒d─▒ masaya koyar.┬Ě Ba┼čat olmayan eliyle ka─č─▒d─▒ sabitler.

┬Ě Ba┼čat olan eline kalemi al─▒r.

┬Ě Kalemi uygun ┼čekilde tutar.┬Ě ├çizilmi┼č olan d├╝z ├žizginin ba┼člang─▒├ž noktas─▒n─▒n alt paraleline bir nokta koyar.

┬Ě ├çizilmi┼č olan d├╝z ├žizginin biti┼č noktas─▒n─▒n alt paraleline bir nokta koyar.

┬Ě Ba┼člang─▒├ž noktas─▒na kalemin ucunu koyar.┬Ě ├çizilmi┼č olan d├╝z ├žizgiyi kopya eder.┬Ě Biti┼č noktas─▒na geldi─činde durur.

┬Ě Ba┼čat olan elini kald─▒r─▒r.┬Ě ├ľnce kopya etti─či d├╝z ├žizginin ├╝zerinden i┼čaret parma─č─▒yla ge├žer.

┬Ě Sonra kendi ├žizmi┼č oldu─ču ├žizginin ├╝zerinden i┼čaret parma─č─▒yla ge├žer.

┬Ě ├çizilmi┼č olan ├žizgiyle kendi ├žizdi─či ├žizgiyi bakarak kar┼č─▒la┼čt─▒r─▒r.

├ś Kur┼čun kalemle A4 ka─č─▒d─▒na belirlenen iki nokta aras─▒nda d├╝z ├žizgi ├žizer.

┬Ě Ba┼čat olmayan eliyle ├Â─čretmen taraf─▒ndan A4 ka─č─▒d─▒na ├žizilmi┼č iki nokta bulunan ka─č─▒d─▒ al─▒r.

┬Ě Ka─č─▒d─▒ masaya koyar.┬Ě Ba┼čat olmayan eliyle ka─č─▒d─▒ sabitler.

┬Ě Ba┼čat olan eline kalemi al─▒r.┬Ě Kalemi uygun ┼čekilde tutar.┬Ě Ka─č─▒d─▒n sol taraf─▒ndaki kal─▒n nokta i┼čaretinin ├╝zerine kalemin ucunu koyar.┬Ě Biti┼č noktas─▒na kadar yumu┼čak hareketlerle d├╝z ├žizgi ├žizerek iki nokta aras─▒n─▒ birle┼čtirir.

┬Ě Biti┼č noktas─▒na geldi─činde durur.┬Ě Ba┼čat olan elini kald─▒r─▒r.┬Ě Ba┼čat elinde bulunan kalemi masaya koyar.

┬Ě Ba┼čat olan elinin i┼čaret parma─č─▒yla ├žizdi─či d├╝z ├žizginin ├╝zerinden ge├žer.

├ś Kur┼čun kalemle A4 ka─č─▒d─▒na d├╝z ├žizgi ├žizer.

┬Ě Ba┼čat olan eliyle bo┼č bir A4 ka─č─▒d─▒ al─▒r.

┬Ě Ka─č─▒d─▒ masaya koyar.┬Ě Ba┼čat olmaya eliyle ka─č─▒d─▒ sabitler.

┬Ě Ba┼čat olan eline kur┼čun kalemi al─▒r.┬Ě Kalemi uygun ┼čekilde tutar.┬Ě Kalemi ucunu ka─č─▒d─▒n sol orta taraflar─▒nda bir yere koyar.

┬Ě D├╝z ├žizgi ├žizer.

┬Ě Sol tarafta b─▒rakt─▒─č─▒ bo┼č kadar sa─č tarafta da kalmas─▒ i├žin gerekli olan noktaya geldi─činde durur.┬Ě Ba┼čat olan elini kald─▒r─▒r ve kalemi masaya koyar

.┬Ě ├çizdi─či ├žizginin ├╝zerinden ba┼čat elinin i┼čaret parma─č─▒yla ge├žer.

 

├ľ─×RET─░M ORTAMI VE METARYALLER
D├╝z ├žizgi ├žizme beceri ├Â─čretimi dikkat da─č─▒t─▒c─▒ uyaranlar─▒n olmad─▒─č─▒ bir masa, bir sandalye, bo┼č birka├ž a4 ka─č─▒d─▒n─▒n ve bir kur┼čun kalemin bulundu─ču her ortamda ├žal─▒┼č─▒labilir. Ama ├Â─čretimin tam do─čru olmas─▒ ve i┼člevselli─či a├ž─▒s─▒ndan s─▒n─▒f i├žinde dikkat da─č─▒t─▒c─▒ uyaranlar─▒n olmad─▒─č─▒ bir yerde ├žal─▒┼č─▒lmas─▒ daha uygun olacakt─▒r.

Beceri ince ve ├Ânemli bir beceri oldu─čundan edinim a┼čamas─▒nda mutlaka okulda ├Â─čretmen rehberli─činde beceriyi ger├žekle┼čtirmelidir.

Bu beceri bir ├žok beceri i├žin ├Ânko┼čul beceri niteli─či ta┼č─▒d─▒─č─▒ ve ├žok ├Ânemli bir beceri oldu─ču i├žin kal─▒c─▒l─▒k a┼čamas─▒n─▒n da okulda ├Â─čretmen rehberli─činde yap─▒lmas─▒ daha uygun olacakt─▒r. Genelleme a┼čamas─▒nda ├Â─čretmen rehberli─činde beceri analizindeki basamaklar tek tek izlenerek evde aile ├╝yelerince de beceriyi ger├žekle┼čtirmesi sa─članmal─▒d─▒r.

PEK─░┼×T─░RE├çLER Edinim a┼čamas─▒nda ├Â─črenciye ilk ba┼člarda beceriyi ger├žekle┼čtirmeye y├Ânelik her giri┼čimi i├žin daha sonralar─▒ da ger├žekle┼čtirdi─či her a┼čama i├žin peki┼čtire├ž listesinden se├žti─či peki┼čtire├ž tarifeler do─črultusunda verilir. Kal─▒c─▒l─▒k a┼čamas─▒nda ├Â─črencinin se├žmi┼č oldu─ču peki┼čtire├ž belirlenen ├Âl├ž├╝t kar┼č─▒land─▒─č─▒nda tarifeler do─črultusunda ├Â─črenciye verilir. Genelleme a┼čamas─▒nda ilk ba┼člarda ├Â─črencinin se├žmi┼č oldu─ču peki┼čtire├ž beceriyi her ger├žekle┼čtiri┼činde verilir. Daha sonra ├Â─črenci beceriyi daha h─▒zl─▒ ve do─čru ger├žekle┼čtirir duruma geldi─činde beceriyi birka├ž kez ger├žekle┼čtirdi─činde peki┼čtire├ž listesinden se├žmi┼č oldu─ču peki┼čtire├ž tarifeler do─črultusunda ├Â─črenciye verilir.

 

PEK─░┼×T─░RE├ç L─░STES─░
├ś ├çikolata ├ś Gazoz├ś Jelibon├ś Etiket

├ľ─×RET─░M ZAMANI Bu beceri daha ├žok akademik bir beceri oldu─ču i├žin okulda ├Â─čretmeni taraf─▒ndan ├Â─čretilmesi gereklidir. ├ľ─čretim zaman─▒ ├žocu─čun dikkatinin toplu oldu─ču zamanlarda ilk ders saatleri i├žinde yap─▒lmas─▒ daha uygundur. Bu beceri bir ├žok beceri i├žin ├Ân ko┼čul beceri olma ├Âzelli─či ta┼č─▒d─▒─č─▒ i├žin daha erken ve daha dikkatli takip edilmesi gereken bir beceridir. Oturumlar k─▒sa ama daha yo─čun olmal─▒d─▒r.D├╝z ├žizgi ├žizme becerisi ├Â─čretimi bir ├žok alana yay─▒larak program i├žinde bulunan di─čer derslerde de ├žal─▒┼č─▒lmal─▒d─▒r.

─░PUCU ─░┼×LEM S├ťREC─░N─░N SE├ç─░M─░ VE KULLANIMI
Becerinin edinim a┼čamas─▒n─▒n ilk ba┼člar─▒nda ├žocu─ča giri┼čimleri i├žinde peki┼čtire├ž tarifesi uygulan─▒lmal─▒d─▒r. Daha sonra her ├žizdi─či d├╝z ├žizgi i├žin uygulanmal─▒d─▒r. Becerinin kazan─▒m ve s├╝reklili─čin sa─članmas─▒ a┼čamas─▒nda verilen say─▒da d├╝z ├žizgiyi ├žizebildi─činde peki┼čtire├ž tarifelerinden yararlan─▒lmal─▒d─▒r. Becerinin genellenmesi a┼čamas─▒nda ba┼čka ├žal─▒┼čmalar i├žinde de d├╝z ├žizgi ├žizdi─činde peki┼čtire├ž verilmelidir. Beceriyi ba─č─▒ms─▒z olarak ger├žekle┼čtirmeye ba┼člad─▒─č─▒nda aral─▒kl─▒ peki┼čtirme tarifeleri kullan─▒lmal─▒d─▒r.

├ľ─×RET─░MDEK─░ ─░LERLEMEN─░N KAYDED─░LMES─░ D├╝z ├žizgi ├žizme becerisinin kay─▒tlar─▒ haz─▒rlanm─▒┼č olan kay─▒t tablosu takip edilerek ger├žekle┼čtirdi─či her beceri hangi ipucunun kullan─▒ld─▒─č─▒na g├Âre bu tabloya kaydedilmelidir. Bir sonraki ├Â─čretim oturumu tutulan kay─▒tlara g├Âre haz─▒rlanmal─▒d─▒r.

KAZANILAN BECER─░N─░N S├ťREKL─░L─░─×─░N─░N SA─×LANMASI Becerinin s├╝reklili─činin sa─članmas─▒ a┼čamas─▒n da di─čer ders etkinliklerinde de bu beceri ├žal─▒┼č─▒lmal─▒d─▒r. Eve d├╝z ├žizgi ya da i├žinde d├╝z ├žizgilerin yo─čunlukta oldu─ču ├žal─▒┼čma ka─č─▒tlar─▒, defter ├Âdevleri, bulmacalar gibi ├žal─▒┼čmalar verilmelidir.

KAZANILAN BECER─░N─░N GENELLENMES─░ Becerinin genellenmesi a┼čamas─▒nda becerinin farkl─▒ ortamlarda, farkl─▒ ki┼čilerle, farkl─▒ malzemeler kullanarak da beceriyi ger├žekle┼čtirmesi sa─članmal─▒d─▒r. Becerinin genellenmesi a┼čamas─▒nda ├Â─črenciye i├žinde d├╝z ├žizgilerin yo─čunlukta oldu─ču boyama kitaplar─▒, ├žal─▒┼čma ka─č─▒tlar─▒ verilebilir. Parmak boyas─▒, hamur ├žal─▒┼čmalar─▒, kolaj ├žal─▒┼čmalar─▒ gibi ├žal─▒┼čmalar yap─▒labilir. iplerle ve ince d├╝z ├žubuklarla ├žal─▒┼č─▒labilir.

 

├ľ─×RET─░M─░ PLANLAMA VE KAYIT FORMU
Becerinin Ad─▒: D├╝z ├žizgi ├žizme ├çal─▒┼čman─▒n Amac─▒: okuma yazmaya haz─▒rl─▒k├çal─▒┼čma Yeri: s─▒n─▒f├çal─▒┼čma Ara├žlar─▒ A4 ka─č─▒d─▒, mukavva kal─▒p,kur┼čun kalem

Beceri Basamaklar─▒ 1.├çal─▒┼čma 2.├çal─▒┼čma 3.├çal─▒┼čma 4.├çal─▒┼čma
1. Kur┼čun kalemle A4 ka─č─▒d─▒na verilen d├╝z sert bir kal─▒b─▒n kenar─▒n─▒ takip ederek d├╝z ├žizgi ├žizer.
a. Ba┼čat olmayan eliyle ka─č─▒d─▒ sabitler.
b. Ba┼čat olan eliyle kal─▒b─▒ al─▒r.
c. Kal─▒b─▒ uygun ┼čekilde A4 ka─č─▒d─▒n─▒n ├╝zerine yerle┼čtirir.
d. Ba┼čat olmayan eliyle kal─▒b─▒ sabitler.
e. Ba┼čat olan elitle kalemi al─▒r.
f. Kalemi uygun ┼čekilde tutar.
g. Ba┼čat olan elini kal─▒b─▒n sol ├╝st k├Â┼česine getirir.
h. Kalemin ucunu kal─▒b─▒n sol ├╝st k├Â┼česine yerle┼čtirir.
I. Kalemi hafif bir ┼čekilde tutar.
i. Kalemi yava┼č├ža sa─č tarafa do─čru ├žekerek d├╝z ├žizgi ├žizer.
j. Kal─▒b─▒n bitti─či yerde durur ve kalemi kald─▒r─▒r.
k. Kal─▒pta bulunan di─čer farkl─▒ boyutta kesilmi┼č yerlerde de ayn─▒ i┼člemi yaparak farkl─▒ uzunluklarda d├╝z ├žizgiler elde eder
l. ├çal─▒┼čma bitti─činde ba┼čat olan elini kald─▒r─▒r.
m. Elinde bulunan kalemi uygun bir yere koyar.
n. Ba┼čat olmayan eliyle kal─▒b─▒ ka─č─▒d─▒n ├╝zerinden kald─▒r─▒r.
o. ├çizdi─či ├žizgileri inceler ve i┼čaret parma─č─▒yla ├╝zerinden gider.

2. Kur┼čun kalemle A4 ka─č─▒d─▒na nokta nokta olarak ├žizilmi┼č olan ├žizgilerin ├╝zerinden giderek d├╝z ├žizgi ├žizer.
a. Ba─članacak iki noktan─▒n nokta nokta olarak ├žizilmi┼č hali olan ├žal─▒┼čma ka─č─▒d─▒n─▒ ba┼čat olmayan eliyle al─▒r.
b. ├çal─▒┼čma ka─č─▒d─▒n─▒ masaya koyar.
c. Ba┼čat olamayan eliyle ka─č─▒d─▒ sabitler.
d. Ba┼čat olan elinin i┼čaret parma─č─▒yla ├žizginin ├╝zerinden gider.
e. Ba┼čat olan eliyle kalemi eline al─▒r.
f. Kalemi uygun ┼čekilde tutar.
g. Ka─č─▒d─▒n sol taraf─▒ndaki kal─▒n nokta i┼čaretinin ├╝zerine kalemin ucunu koyar.
h. Yumu┼čak hareketlerle nokta nokta olarak ├žizilmi┼č ├žizginin ├╝zerinden soldan sa─ča do─čru gider.
I. Biti┼č noktas─▒na geldi─činde durur.
i. Ba┼čat olan elini kald─▒r─▒r.
j. Kalemi masaya koyar.
k. Ba┼čat olan elinin i┼čaret parma─č─▒yla ├žizdi─či d├╝z ├žizginin ├╝zerinden ge├žer.

3. Kur┼čun kalemle A4 ka─č─▒d─▒na ├žizilmi┼č olan ├žizgiyi alt─▒na kopya ederek d├╝z ├žizgi ├žizer.
a. Ba┼čat olmayan eliyle ├Â─čretmen taraf─▒ndan A4 ka─č─▒d─▒na ├žizilmi┼č d├╝z ├žizgi bulunan ka─č─▒d─▒ al─▒r.
b. Ka─č─▒d─▒ masaya koyar.
c. Ba┼čat olmayan eliyle ka─č─▒d─▒ sabitler.
d. Ba┼čat olan eline kalemi al─▒r.
e. Kalemi uygun ┼čekilde tutar.
f. ├çizilmi┼č olan d├╝z ├žizginin ba┼člang─▒├ž noktas─▒n─▒n alt paraleline bir nokta koyar.
g. ├çizilmi┼č olan d├╝z ├žizginin biti┼č noktas─▒n─▒n alt paraleline bir nokta koyar.
h. Ba┼člang─▒├ž noktas─▒na kalemin ucunu koyar.
─▒. ├çizilmi┼č olan d├╝z ├žizgiyi kopya eder.
i. Biti┼č noktas─▒na geldi─činde durur.
j. Ba┼čat olan elini kald─▒r─▒r.
k. ├ľnce kopya etti─či d├╝z ├žizginin ├╝zerinden i┼čaret parma─č─▒yla ge├žer.
l. Sonra kendi ├žizmi┼č oldu─ču ├žizginin ├╝zerinden i┼čaret parma─č─▒yla ge├žer.
m. ├çizilmi┼č olan ├žizgiyle kendi ├žizdi─či ├žizgiyi bakarak kar┼č─▒la┼čt─▒r─▒r.

4. Kur┼čun kalemle A4 ka─č─▒d─▒na belirlenen iki nokta aras─▒nda d├╝z ├žizgi ├žizer.
a. Ba┼čat olmayan eliyle ├Â─čretmen taraf─▒ndan A4 ka─č─▒d─▒na ├žizilmi┼č iki nokta bulunan ka─č─▒d─▒ al─▒r.
b. Ka─č─▒d─▒ masaya koyar.
c. Ba┼čat olmayan eliyle ka─č─▒d─▒ sabitler.
d. Ba┼čat olan eline kalemi al─▒r.
e. Kalemi uygun ┼čekilde tutar.
f. Ka─č─▒d─▒n sol taraf─▒ndaki kal─▒n nokta i┼čaretinin ├╝zerine kalemin ucunu koyar.
g. Biti┼č noktas─▒na kadar yumu┼čak hareketlerle d├╝z ├žizgi ├žizerek iki nokta aras─▒n─▒ birle┼čtirir.
h. Biti┼č noktas─▒na geldi─činde durur.
I. Ba┼čat olan elini kald─▒r─▒r.
i. Ba┼čat elinde bulunan kalemi masaya koyar.
j. Ba┼čat olan elinin i┼čaret parma─č─▒yla ├žizdi─či d├╝z ├žizginin ├╝zerinden ge├žer.

5. Kur┼čun kalemle A4 ka─č─▒d─▒na d├╝z ├žizgi ├žizer.
a. Ba┼čat olan eliyle bo┼č bir A4 ka─č─▒d─▒ al─▒r.
b. Ka─č─▒d─▒ masaya koyar.
c. Ba┼čat olmaya eliyle ka─č─▒d─▒ sabitler.
d. Ba┼čat olan eline kur┼čun kalemi al─▒r.
e. Kalemi uygun ┼čekilde tutar.
f. Kalemi ucunu ka─č─▒d─▒n sol orta taraflar─▒nda bir yere koyar.
g. D├╝z ├žizgi ├žizer.
h. Sol tarafta b─▒rakt─▒─č─▒ bo┼č kadar sa─č tarafta da kalmas─▒ i├žin gerekli olan noktaya geldi─činde durur.
I. Ba┼čat olan elini kald─▒r─▒r ve kalemi masaya koyar.
i. ├çizdi─či ├žizginin ├╝zerinden ba┼čat elinin i┼čaret parma─č─▒yla ge├žer.

Ba─č─▒ms─▒z yerine getirdi─či basamak say─▒s─▒
Y├╝zdelik oran

Zihinsel Engellilerde Cinsel e─čitim

Toplumlar─▒n geli┼čmi┼člikleri son on y─▒lda, insana ve insan geli┼čimine verdikleri ├Ânemle belirlenir olmu┼čtur. ├ľnceki y─▒llarda geli┼čmi┼člik ├Âl├ž├╝t├╝ olarak kabul edilen ortalama ya┼čam s├╝resi, bebek ├Âl├╝m h─▒zlar─▒ gibi istatistiki parametreler, son d├Ânemde insan geli┼čimi ve insanlar─▒n ya┼čam kalitelerini de i├žine alacak ┼čekilde geni┼čletilmi┼čtir. Bu, ├Âzellikle deste─če gereksinim duyan toplum kesimlerinde daha da bir ├Ânem kazanm─▒┼čt─▒r.

 

Zihinsel engelliler de toplum i├žinde, toplumun kat─▒l─▒mc─▒ bir bireyi olarak ya┼čamlar─▒n─▒ s├╝rd├╝rmek i├žin ├Âzel bak─▒ma ve deste─če gereksinim duyan bir kesimdir. Bu insanlar─▒n ├žo─ču kere eri┼čkinlerin sahip olduklar─▒ akli yeterlili─če ula┼čamad─▒klar─▒ bir ger├žektir, ancak onlarda yemek yemek, su i├žmek, uyumak ve ├Âzellikle sevmek, sevilmek payla┼čmak ihtiyac─▒ndad─▒r. ├ç├╝nk├╝, mideleri, kalpleri, dola┼č─▒m ve b├Âbrek sistemleri, yumurtal─▒klar─▒, testisleri h├╝lasa mental g├╝├žl├╝kleri d─▒┼č─▒nda t├╝m organlar─▒ di─čer insanlar gibi ├žal─▒┼čmaktad─▒r. V├╝cut geli┼čimleri tam olmaktad─▒r. Nas─▒l ac─▒k─▒yor ve sonu├žta besleniyorlarsa ya da ac─▒kt─▒klar─▒n─▒ ifade edemeseler de ya┼čamak i├žin beslenmeye ihtiya├žlar─▒ varsa, normal d├╝zeninde ├žal─▒┼čan hormonlar─▒ nedeniyle cinsel aktivite ve ifade edemeseler de istekleri de olacakt─▒r.├ťstelik, kendilerini ├žo─ču kere yeterince ifade edemeyen zihinsel engellilerin her y├Ânden oldu─ču gibi, cinsel istismara u─čramalar─▒ t├╝m d├╝nyada s─▒k rastlan─▒lan istenmeyen durumlardand─▒r.├ľyleyse ne yapmal─▒ ? ├ľncelikle onlar─▒n varl─▒─č─▒n─▒ ama b├╝t├╝n├╝yle insan olarak, toplumumuzun bireyleri olarak varl─▒klar─▒n─▒ kabul etmeliyiz.

Bu kabul├╝n i├žinde mental ve genel sa─čl─▒k sorunlar─▒, korunma, e─čitim, geli┼čim ve entegrasyon ile ilgili problemlerin yan─▒nda cinsel sorunlar─▒nda var oldu─čunu bilmemiz gereklidir. D├╝nya toplumlar─▒ ve sosyal yap─▒lar de─či┼čmekte, zihinsel engellilerin de d├╝zenli ve doyurucu bir cinsel ya┼čamlar─▒ olmas─▒na s─▒cak bakmaya ba┼člamaktad─▒r. Bu zihinsel engellilerin ya┼čam konforlar─▒n─▒, e─čitilebilirli─čini ve topluma entegrasyonlar─▒n─▒ art─▒raca─č─▒ gibi, toplumun onlar─▒ yok saymas─▒n─▒, sorunlar─▒na g├Âzlerini kapamas─▒n─▒ ve de en ├Ânemlisi cinsel istismarlar─▒ ve hatta zihinsel engellilerde daha s─▒k g├Âr├╝len sapk─▒n :-):-):-):-)├╝el davran─▒┼člar─▒ ├Ânleyecektir.

Zihinsel engellilerin cinsel aktiviteleri ve ├╝remeleri, b├Âylece ailesi, hekimleri ve e─čitmenleri taraf─▒ndan yak─▒ndan takip edilebilecek ve gere─činde kontrol alt─▒na al─▒nabilecektir. Kal─▒tsal hastal─▒klara ba─čl─▒ engellilik halinde ve istendi─činde gebeli─či ├Ânleyici etkin y├Ântemler mental ve fiziksel durumlar─▒na g├Âre kullan─▒labilecektir.Ara┼čt─▒rmalar, erkek zihinsel engellilerin k─▒zlara nazaran (eri┼čkin yada ad├Âlesan) cinselli─če ilgilerinin daha fazla oldu─čunu, bu ilginin her iki cinste de IQ artt─▒k├ža artt─▒─č─▒n─▒ bildirmektedir.

Mental yetersizli─či olanlarda, ya┼čam kalitesi, yanl─▒┼č y├Ânlendirme, cinsel istismar, i┼č sahibi olamama, ifade edemedikleri ve bu nedenle yard─▒m alamad─▒klar─▒ cinsel d├╝rt├╝ ve sorunlar─▒ nedeniyle :-):-):-):-)├╝el sapk─▒nl─▒klar─▒n daha s─▒k g├Âr├╝ld├╝─č├╝ yine ara┼čt─▒rma sonu├žlar─▒ ile belirlenmi┼čtir.─░lgin├ž bulgulardan biri de, ├Â─čretmenlerin, anne ve babalar─▒n, e─čitmenlerin engellilerin cinselli─čine negatif tav─▒r tak─▒nmalar─▒, yani ya yok saymalar─▒ ya da problem olarak alg─▒lamamalar─▒n─▒n, engellilerde cinsel bilgi yetersizli─či ve k├Ât├╝ sonu├žlara yol a├žmas─▒d─▒r.ABDÔÇÖ de Michigan ├ťniversitesi, Jinekoloji b├Âl├╝m├╝nde ba┼člat─▒lan bir program ve sonu├žlar─▒ ilgin├žtir;Bu klinikte zihinsel ├Âz├╝rl├╝ler i├žin ├╝reme sa─čl─▒─č─▒ program─▒ ba┼člat─▒lm─▒┼č ve bir ekip ├žal─▒┼čmas─▒ ile halen geni┼čletilerek s├╝rd├╝r├╝lmektedir. M├╝racaat nedenleri s─▒kl─▒k s─▒ras─▒na g├Âre ┼čunlard─▒r. Zihinsel engellilerin bak─▒c─▒, anne-baba, e─čitmen, veya ├Â─čretmenlerinin, bireyin :-):-):-):-)├╝el davran─▒┼č bozuklu─ču i├žinde oldu─čuna h├╝kmetmeleri. Cinsel istismar. K─▒s─▒rla┼čt─▒rma.

Cinsel ve sosyal e─čitim iste─či. Evlilik sorunlar─▒. Gebelik bak─▒m─▒ ve do─čum yard─▒m─▒. Gebelik sonland─▒r─▒lmas─▒. Ailevi sorunlar. Jinekolojik yard─▒m-takip, psiko:-):-):-):-)├╝el e─čitim, psikiyatrik de─čerlendirme-takip, grup ve/veya bireysel psiko:-):-):-):-)├╝el dan─▒┼čmanl─▒klar─▒n ba┼čvuranlar─▒n ├žo─čunun hem cinsel hem de sosyal olarak geli┼čim g├Âsterdi─či sonucunu ortaya ├ž─▒karm─▒┼čt─▒r. Bu sonu├žlar da g├Âstermektedir ki zihinsel engelliler, istesekte istemesekte cinsel olarak aktiftir ve takip ve e─čitimle hem mental, hem de sosyal olarak geli┼čim g├Âstermekte ve topluma entegrasyonlar─▒ m├╝mk├╝n olabilmektedirler.├ľyleyse ne yapmal─▒ ? Sorusunun cevab─▒ onlar─▒ b├╝t├╝n olarak kabul etmeli, cinselliklerini do─čaya ayk─▒r─▒ olarak yok saymamal─▒ ve yard─▒m etmeliyiz.
Kaynaklar
KAYNAK: PROF.DR.HAKAN ┼×ATIRO─×LU

Neden kayna┼čt─▒rma e─čitimi ?

Ayn─▒ havay─▒ soluyup, ayn─▒ geli┼čimsel a┼čamalar ge├žip belli noktalarda olumsuzluklarla kar┼č─▒la┼čm─▒┼č ve o olumsuzluklar─▒n kar┼č─▒l─▒─č─▒nda bir ├žok g├╝zellikten mahrum insanlar─▒n daha fazla g├╝zelliklerden mahrum b─▒rak─▒lmas─▒ do─čru de─čildir. Her ne kadar bu olay iyi bir niyeti ifade etse de, bu iyi niyet normal bireylerle i┼čitme veya ba┼čka ├Âz├╝rlere sahip insanlarla arada olan engellin art─▒r─▒lmas─▒ndan ├Âteye gidememektedir.

 

Sonu├žta ├Âz├╝rl├╝ bireyler toplumun bir par├žas─▒d─▒r ve hep ait olduklar─▒ yerde bulunmalar─▒ gerekmektedir.Normal bireylerle ├Âz├╝rl├╝ bireyler aras─▒nda formal-kurumsal grupla┼čmalara sebep olunmaktad─▒r. Bu grupla┼čmalar ├Âz├╝rl├╝ bireylerle, normal bireyler aras─▒nda do─čal ayr─▒l─▒klara sebep olmaktad─▒r.

├ľz├╝r; millet, din, tak─▒m ,cemaat, vb. bir ayr─▒l─▒k sebebi haline gelmektedir.├ľz├╝rl├╝ birey kayna┼čt─▒rma ortam─▒nda normal akranlar─▒ ile daha ├žok ileti┼čim i├žine girebilir. Bu da dil, zihin ve sosyal faaliyetler a├ž─▒s─▒ndan ├Âz├╝rl├╝ bireylerin daha iyi ortamlar─▒n payla┼č─▒m─▒na yard─▒mc─▒ olur.Toplumsal bilin├ž noktas─▒nda olumsuz yarg─▒lar yerini objektif g├Âzlemlere b─▒rak─▒r.Bireyselle┼čtirilmi┼č e─čitimle desteklenen kayna┼čt─▒rma uygulamalar─▒ ile ├Â─črenciler daha ba┼čar─▒l─▒ olabilir.

KAYNA┼×TIRMA

Kayna┼čt─▒rma, ├Âzel gereksinimli bireylerin, engeli olmayan akranlar─▒ ile birlikte, ayn─▒ e─čitim kurumlar─▒nda e─čitilmesi uygulamas─▒d─▒r(├ľzel E─čitim Hizmetleri Y├Ânetmeli─či,md.67). Kayna┼čt─▒rma her t├╝r ve d├╝zeyde engele sahip ├Â─črenciler i├žin uygulanabilir. Kayna┼čt─▒rma ortam─▒, ├Âzel gereksinimi olan bir ├Â─črencinin g├╝nl├╝k do─čal ya┼čant─▒s─▒n─▒ ─▒ s├╝rd├╝rd├╝─č├╝ ortama benzerlik g├Âsterdi─či i├žin uyum noktas─▒nda daha az engelleyicidir. Bu da ilerleyen ya┼člarda engelli bireylerin topluma uyumu noktas─▒nda daha ├žok fayda sa─člamaktad─▒r

.KAYNA┼×TIRMA UYGULAMASININ ─░LKELER─░

Kayna┼čt─▒rma yoluyla e─čitim uygulama ilkeleri ┼čunlard─▒r

:a) ├ľzel e─čitim gerektiren her bireyin akranlar─▒ ile birlikte ayn─▒ kurumda e─čitim g├Ârme hakk─▒ vard─▒r.

b) Hizmetler bireylerin yetersizliklerine g├Âre de─čil, bireylerin e─čitim gereksinimlerine g├Âre planlan─▒r

.c) Hizmetler okul merkezli olur.

d) Karar verme s├╝reci aile-okul-e─čitsel tan─▒lama, izleme ve de─čerlendirme ekibi dayan─▒┼čmas─▒na dayal─▒ olarak ger├žekle┼čir.

e) B├╝t├╝n bireyler ├Â─črenebilir ve ├Â─čretilebilir.f) Kayna┼čt─▒rma, bir program dahilinde verilen bir ├Âzel e─čitim uygulamas─▒d─▒r.

KAYNA┼×TIRMA YOLUYLA E─×─░T─░M UYGULAMA ├ľL├ç├ťTLER─░

Kayna┼čt─▒rma yoluyla e─čitim uygulama ├Âl├ž├╝tleri ┼čunlard─▒r:

a) Kayna┼čt─▒rma uygulamalar─▒ yap─▒lan kurumlarda ├Âzel e─čitim gerektiren ├Â─črencinin gereksinimleri ├žer├ževesinde kurumun fiziksel, sosyal, psikolojik ortam─▒nda ve e─čitim programlar─▒nda destek hizmetler ile gerekli d├╝zenlemeler (kaynak oda, rehberlik ve psikolojik dan─▒┼čma servisi, bireyselle┼čtirilmi┼č e─čitim programlar─▒ geli┼čtirme ve uygulama birimi kurulmas─▒; rampalar, ses yal─▒t─▒m─▒, ─▒┼č─▒k d├╝zenine dikkat edilmesi gibi) yap─▒l─▒r.

b) Kayna┼čt─▒rma uygulamalar─▒na devam edecek ├Â─črencilerin birden fazla yetersizli─či olmamas─▒na, erken ya┼čta tan─▒lanm─▒┼č, ailesinin i┼č birli─čine a├ž─▒k ve e─čitim almaya yatk─▒n, cihaz kullanmas─▒ gerekenlerin mutlaka cihazland─▒r─▒lm─▒┼č, zihinsel ├Â─črenme yetersizli─či olan ├Â─črencilerin hafif ve orta d├╝zeyde zihinsel yetersizli─či olmalar─▒na dikkat edilir.

c) Kayna┼čt─▒rma uygulamalar─▒ yap─▒lan kurumlarda t├╝m kurum personelinin, ├Â─črencilerin, ailelerin ve yak─▒n ├ževrelerinin ├Âzel e─čitim gerektiren ├Â─črencilerin bireysel ve geli┼čim ├Âzellikleri hakk─▒nda bilgilendirilmeleri esast─▒r

.d) Kayna┼čt─▒rma uygulamalar─▒nda ├Â─čretim programlar─▒, program─▒n ama├žlar─▒ bireye uyarlanarak uygulan─▒r, bireyselle┼čtirilmi┼č e─čitim programlar─▒ ile desteklenir.

KAYNA┼×TIRMA E─×─░T─░M─░N─░N FAYDALAR

IKayna┼čt─▒rman─▒n faydalar─▒ be┼č grupta incelenebilir.

Kayna┼čt─▒rman─▒n i┼čitme engelli bireye y├Ânelik faydalar─▒:

1-Dilin kullan─▒m─▒na y├Ânelik daha ├žok f─▒rsat bulur. Bu sayede dili daha ├žok kullanamaya gayret g├Âsterir.

2-Normal bireylere formal bir yak─▒nl─▒k sa─članm─▒┼č olur. Toplum olarak zorunluluk olmadan zora talip olmamam─▒z, yapabilece─čimiz bir ├žok eylemi engellemektedir. Formal bir d├╝zenleme ile zora talip olma sa─članm─▒┼č olur. 3-─░┼čitmeden kaynaklanan eksiklikten do─čabilecek olumsuzluklar normal bireylerle beraber olunarak a┼č─▒lmaya ├žal─▒┼č─▒l─▒r. Bu da ileriki ya┼čamda kar┼č─▒la┼čacaklar─▒ olumsuzluklara kar┼č─▒ haz─▒rl─▒kl─▒ olmaya yard─▒mc─▒ olur.

Normal bireylere y├Ânelik faydalar─▒:

1-Kayna┼čt─▒rma s─▒n─▒f─▒ndaki normal ├Â─črenciler, bireyler aras─▒ndaki farkl─▒l─▒klara kar┼č─▒ daha ho┼čg├Âr├╝l├╝ olmay─▒ ├Â─črenir.

2-Normal ├Â─črencilerin i┼čbirli─či ve yard─▒mla┼čma becerilerini art─▒r─▒r.

├ľz├╝rl├╝ bireyin ailesine y├Ânelik faydalar─▒:

1-├çocuklar─▒n─▒n topluma uyum noktas─▒nda ya┼čayacaklar─▒ problemlerinde destek sa─člar.

2-├ľz├╝rden kaynaklanan eksiklik, farkl─▒l─▒k, eziklik vb. duygular─▒n ortadan kalkmas─▒na yard─▒mc─▒ olur

.3-Problemlerinin payla┼č─▒m─▒ndan dolay─▒ rahatlarlar ve ├žocuklar─▒n─▒n daha iyi bir duruma gelmesine y├Ânelik daha ├žok gayret g├Âsterirler.

├ľ─čretmene y├Ânelik faydalar─▒:

1-├ľ─čretmenlik bilgi ve becerilerine katk─▒da bulunur. Bu sayede ├Âz├╝rl├╝ bireylerle kar┼č─▒la┼čt─▒klar─▒nda nas─▒l bir yol izleyecekleri konusunda ├Âng├Âr├╝leri olu┼čur

.2-─░┼č birli─či ile ├žal─▒┼čma konusunda daha ├žok pratik yapma imkan─▒ ortaya ├ž─▒kar. Bu sayede okul ├žal─▒┼čanlar─▒, aileler ve ├Â─črencilerle daha ├žok ileti┼čim kurma imkan─▒ bulunur.

Topluma y├Ânelik faydalar─▒:

1-Toplumun yanl─▒┼č tutum ve davran─▒┼člar─▒n─▒ azalt─▒r(ac─▒ma, hor g├Ârme, korkma vb.).

2-├ľz├╝rl├╝ ├žocuklar─▒n e─čitimi noktas─▒nda etkin kat─▒l─▒m─▒ sa─članm─▒┼č olur.

3-├ľz├╝rl├╝lerin e─čitiminde toplumsal bilin├žlenme ger├žekle┼čir.

KAYNA┼×TIRMADA KAR┼×ILA┼×ILAB─░LECEK OLASI G├ť├çL├ťKLER

1-├ľ─črencinin ortam─▒ kabullenmemesi. Kendini s─▒n─▒f arkada┼člar─▒ndan soyutlamas─▒.

2-Fiziki ortam─▒n ├Â─črencinin ├Âzr├╝ne cevap verebilecek nitelikte olmamas─▒.

3-Normal ├Â─črencilerden gelebilecek olumsuz etiketlemeler ve d─▒┼člama.

4-Ailenin a┼č─▒r─▒ koruyucu tavr─▒.

5-├ľ─čretmenin bran┼č d─▒┼č─▒ndan olmas─▒ndan dolay─▒, ├Âz├╝rl├╝ ├Â─črenciyi kabullenememesi. S─▒n─▒f ortam─▒nda gereken yak─▒nl─▒─č─▒ ve uyum ├žal─▒┼čmalar─▒n─▒ ger├žekle┼čtirememesi.

6-├ľ─čretmene ve ├Â─črenciye uzman deste─činin verilememesi. Bu nedenle e─čitimin istenilen do─črultuda y├╝r├╝t├╝lememesi.

 

Ben nas─▒l d├╝nyaya geldim.

Ben nas─▒l D├╝nya’ya geldim

├çocu─čumuz, bir g├╝n ben nas─▒l do─čdum diye sorarsa; ├žocu─čun ya┼č─▒na g├Âre verilebilecek cevaplar muhakkak ki var. E─čer, ├žocu─čumuza cevap vermede zorlan─▒yorsakÔÇŽ

Sen bir yumurtadan do─čdun.

─░nsan memeli s─▒n─▒f─▒na girer. Di┼či insan anne olabilir. Yani k─▒z ├žocu─ču b├╝y├╝y├╝nce anne olur.

Anneler bebeklerini karn─▒nda ta┼č─▒rlar. Annende seni karn─▒nda ta┼č─▒yarak do─čurdu.

Ben ve annen birbirimizi ├žok sevdik ve senin olman─▒ istedik.

Sen annenin karn─▒ndaki torban─▒n i├žinde yava┼č yava┼č b├╝y├╝meye ba┼člad─▒n.

├ľnce kafan ve g├Âzlerin vard─▒. Sonra g├Âvden, kollar─▒n ve bacaklar─▒n olu┼čtu.

B├╝t├╝n├╝yle bir bebek olman aylar ald─▒.

Dokuz ay boyunca annenle birlikteydin., ama midede de─čil onun arkas─▒nda bir torbada. Bu torba i├žinde annene g├Âbe─činden bir ba─č ile ba─čl─▒yd─▒n. Bu hortum sayesinde, beslendin.

Bu torba senin i├žin geni┼č bir yerdi. ├ç├╝nk├╝ ┼čimdikinden ├žok k├╝├ž├╝kt├╝n. ├ço─čunlukla uyuyordun ve d├╝nyaya gelece─čin g├╝n├╝ bekliyordun.

9 ay 10 g├╝n ge├žti. Sen tam anlam─▒yla bir bebek oldun

Bulundu─čun yer art─▒k sana dar geliyordu. Art─▒k d├╝nyaya gelmeye haz─▒rd─▒n. Bunu annene belli ettin, daha ├žok tekme atmaya ba┼člad─▒n.

Hastaneye gittik. Annenin gayretleri senin tekmelerin ve doktor amcan─▒n yard─▒m─▒yla yava┼č yava┼č annenin karn─▒ndan ├ž─▒k─▒┼č deli─čine geldin. ( e─čer delik nerede diye sorarsa ÔÇťsen do─čarken a├ž─▒ld─▒, do─čduktan sonra kapand─▒. Tabii, sen bunu hat─▒rlayamas─▒n, ├ž├╝nk├╝ ├žok k├╝├ž├╝kt├╝nÔÇŁ

Doktor amcan─▒n yard─▒m─▒yla g├Âvden, daha sonra bacaklar─▒n ├ž─▒kt─▒. Evet art─▒k d├╝nyadayd─▒n! Biz seni ├žok sevdik ve ├žok mutlu oldukÔÇŽ

─░├žinizdeki sevgi, hi├ž bitmesinÔÇŽ

http://www.acev.org/
A├çEV (ana ├žocuk e─čitim vakf─▒)

Zihin Engelli Çocuk Ve Tuvalet Becerisi

Zihin Engelli Çocuk  Ve  Tuvalet Becerisi
├çocuk geli┼čiminin en ├Ânemli par├žalar─▒ndan olan tuvalet becerisi, sinirsel ve psikolojik olgunla┼čma sonucu genellikle ya┼čam─▒n ilk be┼č y─▒l─▒nda ├Â─črenilmektedir Tuvalet becerisinin┬á ├Â─črenilmesinden ├Ânce ba─č─▒rsak ve mesane kontrol├╝ i├žin bu olgunla┼čman─▒n ger├žekle┼čmi┼č olmas─▒ gerekir. Normal geli┼čim g├Âsteren ├žocuklar ├Âncelikle mesane, daha sonra ba─č─▒rsak kontrol├╝n├╝ ve son olarak da gece kontrol├╝n├╝ kazan─▒rlar
Ba─č─▒rsak ve mesane kontrol├╝n├╝n normal olarak┬á geli┼čimi┬á ┼č├Âyledir. Yeni do─čmu┼č bebe─čin ba─č─▒rsak ve mesane hacmi olduk├ža k├╝├ž├╝kt├╝r. Ya┼čam─▒n─▒n ilk be┼č ay─▒nda g├╝nde yakla┼č─▒k onyedi kez bo┼čalt─▒m ger├žekle┼čir. ─░lk iki y─▒lda sinir sisteminin olgunla┼čmas─▒yla mesane ve ba─č─▒rsak dolulu─čuna kar┼č─▒ ├žocu─čun duyarl─▒l─▒─č─▒ artar ve tuvaleti geldi─činde bedensel hareketlerle tepki verir, i┼čaret veya s├Âzlerle tuvaletinin geldi─čini belli eder. ├ť├ž ya┼čtan itibaren ├žocuk, tuvaleti geldi─činde hemen yapmamay─▒, beklemeyi ba┼čar─▒r. D├Ârt ya┼č boyunca pek ├žok ├žocuk gece kuru kalmaya ba┼člar. Alt─▒ ya┼č civar─▒ gerekli kaslar birbiriyle uyum i├žinde ├žal─▒┼čmaya ba┼člar. Mesane ve ba─č─▒rsak hacmi neredeyse bir yeti┼čkininki gibidir. ├çocuk, tamamiyle ba─č─▒ms─▒z olarak tuvaletini yapabilmektedir
Pek ├žok ├žocuk, mesane ve ba─č─▒rsak kontrol├╝n├╝n geli┼čim basamaklar─▒n─▒ sorunsuz ge├žer ve az bir destekle tuvalet becerilerini kazan─▒r. Ancak ├Âz├╝rl├╝ ├žocuk ve ailesi i├žin tuvalet becerisinin ├Â─črenilmesi genelde sorunlar i├žerir. Zihin ├Âz├╝rl├╝ ├žocu─čun, ba─č─▒rsak ve mesane kontrol├╝n├╝n olu┼čmas─▒ normal geli┼čim g├Âsteren bir ├žocuktan olduk├ža yava┼č ve ge├žtir. Bu nedenle orta ve a─č─▒r derecede zihin ├Âz├╝rl├╝ ├žocuklar─▒n ergenlik-yeti┼čkinlik ├ža─č─▒na kadar tuvalet becerilerini ├Â─črenemedikleri g├Âr├╝lebilmektedir┬á Ayr─▒ca pek ├žok ├Âz├╝r t├╝r├╝nde duyusal bozukluklar, dikkat, kas kontrol├╝, alg─▒lama-anlama sorunlar─▒ tuvalet becerilerinin ├Â─čretimini aksatan etkenlerdir Zihin ├Âz├╝rl├╝ ├žocuklar, bu etken ve ├Âzelliklerinden dolay─▒ ├Âzel e─čitim y├Ântemleri olmadan tuvalet becerisini kazanamamaktad─▒rlar.

Tuvalet E─čitiminde Kullan─▒lan Y├Ântem ve Yakla┼č─▒mlar
Ba─č─▒ms─▒z tuvalet yapma becerilerinin kazand─▒r─▒lmas─▒ i├žin,┬á olumlu peki┼čtirme ve cezay─▒ i├žeren davran─▒┼čsal yakla┼č─▒mlar uygulanmaktad─▒r.
Tuvalet e─čitiminde davran─▒┼čsal yakla┼č─▒mlar esas al─▒narak olu┼čturulmu┼č s─▒kl─▒kla izlenen y├Ântemler g├╝nd├╝z ├Â─čretimi ve gece ├Â─čretimi olarak ikiye ayr─▒lmaktad─▒rlar. g├╝nd├╝z ├Â─čretimi; zihin engelli ├žocu─čun g├╝n i├žerisinde uyan─▒k oldu─ču zaman diliminde yap─▒lan tuvalet e─čitimidir. G├╝nd├╝z tuvalet ├Â─čretiminde temel olarak kullan─▒lan iki yakla┼č─▒m┬á vard─▒r. Bunlar geleneksel tuvalet ├Â─čretimi y├Ântemi ve h─▒zl─▒ tuvalet ├Â─čretimi y├Ântemidir.

Bu yakla┼č─▒mlardan ilki olan geleneksel tuvalet ├Â─čretim y├Ântemine ├Â─čretimsel plan ve kullan─▒lacak peki┼čtire├žlerin(├Âd├╝llerin)┬á belirlenmesiyle ba┼član─▒r. 7-15 g├╝n s├╝re ile ├žocu─čun tuvalet yapma saatlerini belirlemek amac─▒yla kay─▒t tutulur. Genellikle ├žocuk g├╝nde 4-5 defa ├ži┼č, 1 defa kaka yap─▒yorsa ├Â─čretime ba┼član─▒r. ├ľ─črenci do─čru tepkileri ├Â─črendikten sonra mesane ve ba─č─▒rsak kontrol├╝n├╝ ve kendi kendine tuvalet yapmay─▒ ├Â─črenir. Geleneksel tuvalet ├Â─čretim y├Ântemi ayn─▒┬á zamanda kuruluk kontrol├╝, ilgili davran─▒┼člar─▒n ├Â─čretimi, kaza y├Ântemini i├žerir.
Ba─č─▒ms─▒z tuvalet yapma becerilerinin kazand─▒r─▒lmas─▒nda geleneksel tuvalet ├Â─čretim y├Ântemi ile kullan─▒lan uygulamalardan ilki kuruluk kontrol├╝d├╝r. Bu y├Ântem ┼ču basamaklardan olu┼čur: Basit c├╝mle ve jestler (i┼čaretler)┬á kullan─▒larak ├žocu─ča kuru olup olmad─▒─č─▒ sorulur. ├çama┼č─▒r─▒n kuru olup olmad─▒─č─▒na bak─▒l─▒r.┬á E─čer ├žama┼č─▒r kuruysa ├žocu─čakuru oldu─ču bildirilir. ve ├Âd├╝l┬á verilir. E─čer ├žama┼č─▒r ─▒slaksa ├žocu─ča ─▒slak oldu─ču bildirilir ve ├Âd├╝lden┬á mahrum edilir.
Di─čer bir uygulama olan ilgili davran─▒┼člar─▒n ├Â─čretilmesinde ise tuvalete oturma, ├žama┼č─▒r─▒n─▒ indirip ├žekme gibi ba─č─▒ms─▒z tuvalet yapma ile ilgili beceriler tuvalet yapma ile birlikte ├Â─čretilir
Geleneksel tuvalet ├Â─čretim y├Ântemleri uygulamalar─▒ aras─▒nda bulunan kaza y├Ântemi, ├že┼čitli nedenlerle ├žocu─čun alt─▒na yapmas─▒yla kaza olu┼čmas─▒ durumlar─▒nda kullan─▒lmaktad─▒r. Bu uygulamada temel olarak ┼čunlar yer almaktad─▒r: Kazay─▒ takiben ├žocu─čun┬á ├žama┼č─▒r─▒ de─či┼čtirilir v4e ├žocukla┬á ileti┼čim s─▒n─▒rl─▒ tutularak temizlenir. Ya da kaza fark edilir edilmez ├žocu─čun┬á ├žama┼č─▒r─▒na bakmas─▒ ve ─▒slakl─▒─č─▒ hissetmesi sa─član─▒r. ├çocuk┬á be┼č dakika kadar bu durumda b─▒rak─▒l─▒r ve daha sonra temizlenir.
G├╝nd├╝z ├Â─čretim y├Ântemleri aras─▒nda kullan─▒lan h─▒zl─▒ ├Â─čretim yakla┼č─▒m─▒ ise normal bo┼čalt─▒m ├Âr├╝nt├╝s├╝n├╝ de─či┼čtiren s─▒v─▒, g─▒da, fitil, ┼č─▒r─▒nga ya da ila├žlar─▒n kullan─▒m─▒n─▒ gerektiren bir yakla┼č─▒md─▒r. Bunun i├žin normal bo┼čalt─▒m ├Âr├╝nt├╝s├╝n├╝ belirlemek i├žin 3-4 g├╝n kay─▒t tutulur. ├çocu─čun tuvalet yapma saatinden 1 saat ├Ânce fazla miktarda s─▒v─▒ verilir. Tuvalete g├Ât├╝r├╝l├╝r bo┼čalt─▒m olursa├Âd├╝l┬á verilir, bo┼čalt─▒m olmazsa├Âd├╝l┬á verilmez
Tuvalet e─čitiminde temel olarak kullan─▒lan di─čer bir y├Ântem gece ├Â─čretimidir. Gece tuvalet ├Â─čretimine, g├╝nd├╝z tuvalet yapma becerisini %75 ve daha fazla oranda kazan─▒lmas─▒ndan sonra ba┼član─▒l─▒r. Gece tuvalet ├Â─čretiminde g├╝nd├╝z tuvalet ├Â─čretimine benzer olarak geleneksel y├Ântem ve┬á h─▒zl─▒ ├Â─čretim yontemi uygulan─▒r.

 

Zihinsel engelli ├žocuklar ve kayna┼čt─▒rma

Zihinsel engelli ├çocuk Kimdir? Geli┼čim s├╝reci i├žerisinde genel zihinsel i┼člemlerde ├Ânemli derecede normal alt─▒ olan, bunun yan─▒nda uyumsal davran─▒┼člarda yetersizlik g├Âsteren ├žocuklard─▒r.
Zihinsel Engelli ├çocuklar─▒n ├ľzellikleri:
´âś Ge├ž ve g├╝├ž ├Â─črenirler
´âś Dikkatleri da─č─▒n─▒k ve k─▒sad─▒r.
´âś K─▒sa s├╝reli bellekteki bilgileri uzun s├╝reli belle─če aktarmada problemleri vard─▒r.
´âś Akademik ba┼čar─▒ normallerden geridir. Ba┼čar─▒s─▒zl─▒k okumada,okudu─čunu anlamada g├Âr├╝lmektedir.
´âś Ki┼čilik ve sosyal ├Âzelliklerde s─▒kl─▒kla tipik problemler g├Âsterirler.
´âś Dil ve konu┼čma bozukluklar─▒ g├Âr├╝l├╝r.
´âś ─░┼č ediniminde ve edindikleri i┼či s├╝rd├╝rmede problemleri vard─▒r.

Kayna┼čt─▒rma: ├ľzel e─čitim gerektiren bireylerin, yetersizli─či olmayan akranlar─▒ ile birlikte e─čitim ve ├Â─čretimlerini resmi ve ├Âzel; okul ├Âncesi, ilk├Â─čretim, orta ├Â─čretim ve yayg─▒n e─čitim kurumlar─▒nda s├╝rd├╝rmeleri esas─▒na dayanan, destek e─čitim hizmetlerinin sa─čland─▒─č─▒ ├Âzel e─čitim uygulamalar─▒d─▒r.
2006/ 2585 Say─▒l─▒ ├ľzel e─čitim Hizmetleri y├Ânetmeli─činin 23. maddesi gere─čince kayna┼čt─▒rma yoluyla e─čitim; ├ľzel E─čitime ihtiyac─▒ olan bireylerin e─čitimlerini, destek e─čitim hizmetleri de sa─članarak yetersizli─či olmayan akranlar─▒yla birlikte resmi ve ├Âzel, okul ├Âncesi, ilk├Â─čretim, orta├Â─čretim ve yayg─▒n e─čitim kurumlar─▒nda s├╝rd├╝rmesi esas─▒na dayanan ├Âzel e─čitim uygulamalar─▒d─▒r. Bedensel, zihinsel, duygusal ve sosyal ├Âzellikleri y├Ân├╝nden ya┼č─▒tlar─▒ndan farkl─▒ geli┼čim ├Âzellikleri g├Âsteren; ancak e─čitim-├Â─čretimine tam zamanl─▒ veya yar─▒ zamanl─▒ olarak akranlar─▒yla birlikte devam eden ├Â─črencilere verilen e─čitimdir.
Kayna┼čt─▒rma, engelli ├Â─črencinin sadece genel e─čitim ortam─▒na yerle┼čtirilmesini i├žeren bir s├╝re├ž de─čil; beraberinde destek hizmetleri, uygun pl├ónlamalar─▒ ve ├že┼čitli d├╝zenlemeleri gerektiren teknik bir uygulamad─▒r. Bu uygulaman─▒n amac─▒, engelli ├žocuklarla normal zeka seviyesinde olan ya┼č─▒tlar─▒n─▒ e─čitsel ve sosyal y├Ânden b├╝t├╝nle┼čtirebilmektir.
Kayna┼čt─▒rma uygulamalar─▒; ├Âzel gereksinimi olan bir ├Â─črencinin, en az k─▒s─▒tlay─▒c─▒ ortamda e─čitim hizmetlerinden yararlanabilmesi, di─čer bir deyi┼čle; e─čitim gereksinimlerinin en iyi ┼čekilde kar┼č─▒lanaca─č─▒ ve normal ya┼č─▒tlar─▒yla olabildi─čince fazla bir arada bulunaca─č─▒ e─čitim ortam─▒na yerle┼čtirilmesi esas─▒na dayanmaktad─▒r.

Kayna┼čt─▒rman─▒n ilkeleri:
Okul m├╝d├╝rl├╝kleri, ├Â─čretmenler ve di─čer okul ├žal─▒┼čanlar─▒n─▒n ├Â─črenciyi kabul etmeleri,
S─▒n─▒f ├Â─čretmeninin olumlu tutumlar─▒,
S─▒n─▒flar─▒n t├╝m ├Â─črencilerin ihtiya├žlar─▒n─▒ kar┼č─▒layacak ┼čekilde olmas─▒,
T├╝m ├Â─črencilerin birlikte oynama, ├Â─črenme, e─čitimsel ve sosyal etkinliklere kat─▒lma f─▒rsatlar─▒n─▒n olmas─▒,
Kayna┼čt─▒rma s─▒n─▒f─▒ndaki di─čer ├Â─črencilerin ├Âzel gereksinimli ├Â─črenciler hakk─▒nda bilgilendirilmesi,
├ľzel gereksinimli ├Â─črenciye ve ├Â─čretmene gereksinimlerine y├Ânelik destekleyici ├Âzel e─čitim hizmetlerinin sunulmas─▒,
S─▒n─▒ftaki t├╝m ├Â─črenci velileri ile i┼č birli─či sa─članmal─▒.

Kayna┼čt─▒rma E─čitiminde S─▒n─▒f ─░├ži D├╝zenlemeler:
´â╝ Kayna┼čt─▒rma e─čitimine al─▒nan ├žocuk s─▒n─▒fta ├Ân s─▒rada oturtulmal─▒.
´â╝ S─▒n─▒f i├žinde ├Â─črencinin dikkatini da─č─▒tacak uyar─▒c─▒lar bulundurulmamal─▒.
´â╝ S─▒n─▒f i├žinde ├Â─črenciye seviyesine uygun sorular y├Âneltilmeli.
´â╝ S─▒n─▒f i├žinde ├Â─črenci i├žin gerekli materyaller bulundurulmal─▒.
´â╝ ├ľ─čretmen s─▒n─▒f i├žinde ├Â─črenciyle g├Âz temas─▒n─▒ kesmemeli.
´â╝ E─čitim amac─▒yla ├Â─črencilerle birlikte haz─▒rlanan etkinlikler s─▒n─▒f i├žinde ├žocuklar─▒n kolayl─▒kla ula┼čabilece─či yere konulmal─▒.

Kayna┼čt─▒rman─▒n Ba┼čar─▒l─▒ Olabilmesi ─░├žin ├ľ─čretmenlerle Ger├žekle┼čtirilebilecek Etkinlikler;
* ├ľ─čretmenlerle d├╝zenli toplant─▒lar d├╝zenlemek
* ├ľ─čretmenlere yaln─▒z olmad─▒klar─▒n─▒ belirtmek
* ├ľ─čretmenlere ihtiya├ž oldu─čunu belirtmek
* ├ľzel e─čitim destek hizmetlerinin yap─▒labilirli─čini sa─člamak
* ├ľz├╝r t├╝rleri ve ├Âzellikleri konusunda bilgi vermek
* Davran─▒┼č ve s─▒n─▒f kontrol├╝ konusunda bilgi vermek

KAYNA┼×TIRMA E─×─░T─░M─░NDE KAR┼×ILA┼×ILAN ENGELLER

Olumsuz ├ľ─čretmen Tutumlar─▒: Olumsuz ├Â─čretmen tutumlar─▒, kayna┼čt─▒rman─▒n en ├Ânemli engellerinden birisi olarak kar┼č─▒m─▒za ├ž─▒kmaktad─▒r. Kayna┼čt─▒rmaya ili┼čkin olumsuz g├Âr├╝┼člere sahip olan ├Â─čretmenler, bu sistemin engelli olmayan ├žocuklar─▒n geli┼čimini olumsuz olarak etkileyece─čini ve ├Âzel gereksinimli ├Â─črencilerin akademik ve sosyal y├Ânden yararlanamayacaklar─▒n─▒ ifade etmi┼člerdir (Salend, 2001). ├ľ─čretmenlerin ├Âzel gereksinimli ├Â─črencilerin kayna┼čt─▒r─▒lmas─▒na ili┼čkin olumsuz tutumlar─▒, destek e─čitim hizmetlerinin yetersizli─činden, s─▒n─▒ftaki ├Â─črenci say─▒s─▒n─▒n fazla olu┼čundan, ├Âzel gereksinimli ├Â─črencilerle yetersiz ve olumsuz deneyimlerden ve ├Âzel gereksinimli ├Â─črencilerin davran─▒┼člar─▒n─▒ y├Ânlendirme, uygun ├Â─čretim program─▒n─▒ haz─▒rlama ve uygulama konular─▒nda yeterli donan─▒ma sahip olmamadan kaynaklanmaktad─▒r (Salend, 2001; Scruggs ve Mastropieri, 1996).
Bu konuda yap─▒lan kapsaml─▒ bir ara┼čt─▒rmada (Scruggs ve Mastropieri, 1996), ├Â─čretmenlerin b├╝y├╝k bir ├žo─čunlu─čunun kayna┼čt─▒rma d├╝┼č├╝ncesini benimsemekle birlikte, s─▒n─▒flar─▒nda ├Âzel gereksinimli bir ├Â─črencinin bulunmas─▒na kar┼č─▒ isteksiz olduklar─▒ bulunmu┼čtur. Ara┼čt─▒rmada ├Â─čretmenlerin ├žo─čunlu─ču, engelli ├Â─črencilerin s─▒n─▒f─▒ rahats─▒z edeceklerini ve daha fazla ilgiye gereksinim duyacaklar─▒n─▒ belirtmi┼člerdir. Ara┼čt─▒rmaya kat─▒lan ├Â─čretmenlerin bir k─▒sm─▒ yeterli zaman, e─čitim, ara├ž gere├ž ve personel deste─či oldu─čunda kayna┼čt─▒rman─▒n ba┼čar─▒yla uygulanaca─č─▒n─▒ ifade etmi┼člerdir. Ayr─▒ca ├Â─čretmenler hafif ve orta derecede engelli bireylerin kayna┼čt─▒rma i├žin daha uygun oldu─čunu da dile getirmi┼člerdir.
├ľzetle, kayna┼čt─▒rmaya y├Ânelik olumsuz ├Â─čretmen tutumlar─▒yla uygulamada s─▒kl─▒kla kar┼č─▒la┼č─▒lmaktad─▒r. Bu tutumlar─▒ olumluya ├ževirmek i├žin ├Â─čretmene gereksinim duydu─ču zaman─▒n, e─čitimin, personel ve materyal deste─činin sa─članmas─▒na ve s─▒n─▒ftaki ├Â─črenci say─▒s─▒n─▒n daha az tutulmas─▒na gayret edilmelidir. Ancak t├╝m bunlarla birlikte, ├Â─čretmenin ├Âncelikle kendisinin ├Â─črenmeye ve yard─▒m almaya istekli olmas─▒ gerekmektedir. ├ľzel gereksinimli ├Â─črencilerin e─čitim sorumlulu─čunu ├╝stlenmek istemeyen bir ├Â─čretmenin, bu ├Â─črenciler hakk─▒nda bilgi toplamas─▒, gerekli durumlarda kaynak ki┼čilere ba┼čvurmas─▒, her g├╝n s─▒n─▒rl─▒ da olsa zaman ay─▒rmaya ├žal─▒┼čmas─▒ olas─▒ g├Âr├╝lmemektedir.

Uygun Personel ve Destek Servislerin Olmay─▒┼č─▒: Kayna┼čt─▒rma, ├Âzel gereksinimli ├Â─črencinin hi├žbir ├Âzel e─čitim deste─či almaks─▒z─▒n do─črudan genel e─čitim s─▒n─▒f─▒na yerle┼čtirilmesi demek de─čildir. Gerekli durumlarda ├Â─čretmene ve/veya ├Âzel gereksinimli ├Â─črenciye destek hizmetlerin sa─članmas─▒n─▒ gerektirmektedir. Gereksinim duyulan destek hizmetinin sa─članmamas─▒ durumunda kayna┼čt─▒rmadan yarar sa─člamak m├╝mk├╝n de─čildir. Ancak ├╝lkemizde, genel e─čitim okullar─▒nda s─▒n─▒f ├Â─čretmenine, ├Âzel gereksinimli ├Â─črencinin belirlenmesinde, de─čerlendirilmesinde, gerekti─činde bireyselle┼čtirilmi┼č e─čitim program─▒ haz─▒rlanmas─▒nda ve ├Â─čretimin planlanmas─▒nda ve uygulanmas─▒nda yard─▒m edecek destek servisleri bulunmamaktad─▒r. Bu durum kayna┼čt─▒rma uygulamalar─▒n─▒ olumsuz etkilemektedir.

Genel ve ├ľzel E─čitimin Farkl─▒ Alg─▒lan─▒┼č─▒: Temelde genel ve ├Âzel e─čitim aras─▒nda, e─čitim program─▒n─▒ planlama ve uygulama bak─▒m─▒ndan b├╝y├╝k farkl─▒l─▒klar olmamas─▒na kar┼č─▒n, genel e─čitim okullar─▒nda g├Ârev alacak pek ├žok ├Â─čretmen, mesleki e─čitimleri s─▒ras─▒nda, ├Âzel e─čitime ili┼čkin yetersiz bir donan─▒mla mezun olmaktad─▒r. ├ťlkemizde kayna┼čt─▒rman─▒n hem yasal d├╝zeyde, hem de uygulamada kabul g├Ârmesine kar┼č─▒n, ├Â─čretmen yeti┼čtiren programlar─▒n i├žerikleri incelendi─činde, ├Âzel e─čitime ve kayna┼čt─▒rmaya ili┼čkin derslerin bulunmad─▒─č─▒ dikkati ├žekmektedir. Bu durum uygulamada s─▒k─▒nt─▒ yaratmakta ve s─▒n─▒flar─▒nda ├Âzel gereksinimli ├Â─črenci bulunana ├Â─čretmenlerin bilgi eksiklikleri hizmet i├ži e─čitim programlar─▒yla giderilmeye ├žal─▒┼č─▒lmaktad─▒r. Uygulamada ya┼čanan bu s─▒k─▒nt─▒y─▒ ortadan kald─▒rmak i├žin t├╝m ├Â─čretmenlerin mesleki e─čitimleri s─▒ras─▒nda ├Âzel gereksinimli bireyler ve bu bireylerin kayna┼čt─▒rma ortam─▒nda e─čitilmelerine y├Ânelik kuramsal ve uygulamal─▒ dersler almalar─▒ gerekmektedir. Nitekim alanda yap─▒lan ara┼čt─▒rmalarda, genel e─čitim s─▒n─▒flar─▒nda g├Ârev yapan ├Â─čretmenler, kendilerini ├Âzel gereksinimli ├Â─črenciler i├žin haz─▒rl─▒ks─▒z hissettiklerini ve i┼č birli─či i├žin de ├žok az zamanlar─▒n─▒n oldu─čunu belirtmi┼člerdir. (Baker ve Zigmond, 1995; Manset ve Sammel, 1997; Pivik, McComas ve La Flamme, 2002; Scruggs ve Mastropieri, 1996).

Fiziksel ├çevrenin Yetersizli─či: ├Âzel gereksinimli bireyler sahip olduklar─▒ ├Âzelliklere g├Âre ├Âzel olarak d├╝zenlenmi┼č ├ževreye gereksinim duymaktad─▒rlar. Genel e─čitim okullar─▒n─▒n fiziki yap─▒s─▒ kimi zaman kayna┼čt─▒rmaya engel olu┼čturmaktad─▒r. Dik merdivenler, dar koridorlar, yetersiz ─▒┼č─▒kland─▒rma,uygun olmayan tuvaletler, ula┼č─▒lmas─▒ g├╝├ž kantinler, sesi gere─činden fazla ge├žiren duvarlar, yank─▒ yapan y├╝ksek tavanlar ve y├╝ksekli─či iyi ayarlanmam─▒┼č yaz─▒ tahtalar─▒ kayna┼čt─▒rman─▒n engelleri olarak kar┼č─▒m─▒za ├ž─▒kmaktad─▒r (Pivik, McComas, Laflamme, 2002). Okullar─▒n fiziki yap─▒s─▒ ├Â─črencilerin gereksinimlerine g├Âre en az yard─▒mla ba─č─▒ms─▒z hareket etmelerine olanak sa─člayacak bi├žimde tasarlanmal─▒d─▒r.

Kayna┼čt─▒rman─▒n Olumlu Sonu├žlar─▒:
├ľzel gereksinimli bir ├Â─črencinin kayna┼čt─▒r─▒lmas─▒ s├Âz konusu oldu─čunda genellikle ilk akla gelen bu durumun ├Âzel gereksinimli ├Â─črenciye ne gibi yararlar sa─člayaca─č─▒ ve bu durumdan di─čer ├Â─črencilerin nas─▒l etkilenece─či olmaktad─▒r. Oysaki ├Âzel gereksinimli ├Â─črencinin genel e─čitim s─▒n─▒f─▒nda kayna┼čt─▒r─▒lmas─▒n─▒n yaln─▒zca ├Âzel gereksinimli ├Â─črencilere de─čil, ayn─▒ zamanda o s─▒n─▒fta e─čitim g├Âren di─čer ├Â─črencilere, bu ├žocuklar─▒n e─čitiminden sorumlu ki┼čiler olan ├Â─čretmenlere, ├Âzel gereksinimli ├žocu─ču olan ve olmayan anne babalara olumlu etkileri bulunmaktad─▒r. ┼×ekil 1.4ÔÇÖte kayna┼čt─▒rman─▒n ├Âzel gereksinimi olan ve olmayan ├Â─črencilere, bu ├Â─črencilerin anne babalar─▒na ve ├Â─čretmenlere olas─▒ olumlu etkileri ├Âzetlenmektedir. (Salend, 2001; Wolery ve Wilbers, 1994).

┼×ekil 1.4. Kayna┼čt─▒rman─▒n Sonu├žlar─▒

Kayna┼čt─▒rmadan Beklenen Yararlar

├ľzel Gereksinimli
├ľ─črencilere ├ľzel Gereksinimli olmayan akranlar─▒yla birlikte ya┼čamay─▒ ve arkada┼čl─▒k kurmay─▒ ├Â─črenirler.
Di─čer akranlar─▒n─▒ g├Âzleyerek yeni beceriler ├Â─črenirler.
Toplum i├žinde ya┼čamaya haz─▒rl─▒k olacak nitelikte ger├žek ya┼čam deneyimleri kazan─▒rlar.

├ľzel Gereksinimli olmayan ├ľ─črencilere ├ľzel gereksinimli bireyler hakk─▒nda daha ger├žek├ži bir bak─▒┼č a├ž─▒s─▒ elde ederler.
Kendilerinden farkl─▒ olan bireyleri kabul etmeyi ├Â─črenirler.
Kendilerini ba┼čkalar─▒n─▒n yerine koymay─▒ ve onlar─▒ anlamay─▒ ├Â─črenirler.
T├╝m zorluklara ra─čmen ba┼čar─▒l─▒ olan bireyleri tan─▒ma f─▒rsat─▒n─▒ elde ederler.

S─▒n─▒f ├ľ─čretmenlerine S─▒n─▒f ortam─▒n─▒ ve ├Â─čretim program─▒n─▒ s─▒n─▒f─▒ndaki ├Â─črencilerin gereksinimlerine g├Âre d├╝zenleme becerisi kazan─▒rlar.
├ľzel E─čitim ├Â─čretmeni, rehber ├ľ─čretmen gibi di─čer personele ileti┼čim ve i┼č birli─či kurma becerilerini geli┼čtirirler.

├ľzel Gereksinimli ├çocuklar─▒n Ailelerine
Normal geli┼čimi ├Â─črenirler ve kendilerini toplumdan daha az soyutlanm─▒┼č hissederler.
Kendilerine ├Ânemli bir destek sa─člayabilecek normal geli┼čim g├Âsteren ├žocuklar─▒n aileleriyle ileti┼čimlerini geli┼čtirirler.

├ľzel Gereksinimli Olmayan ├çocuklar─▒n Ailelerine ├ľzel gereksinimli ├žocuklar─▒n aileleriyle etkile┼čime girerek onlara katk─▒ getirebilirler.
├çocuklar─▒na bireysel farkl─▒l─▒klar─▒ ve onlara sayg─▒ duymay─▒ ├Â─črenme f─▒rsat─▒n─▒ elde ederler.

─░┼čitme Engelli Birey Kimdir?
─░┼čitme ├Âzr├╝nden dolay─▒ ├Âzel e─čitimi gerektiren ki┼čiler i┼čitme engellidir.

─░┼čitme engelli Bireylerin Genel ├ľzellikleri:
– ─░┼čitme cihaz─▒ kullan─▒rlar.
– S├Âzc├╝k da─čarc─▒klar─▒ s─▒n─▒rl─▒d─▒r.
– Artik├╝lasyon bozukluklar─▒ g├Âr├╝l├╝r.
– Konu┼čmalar─▒ anlamada g├╝├žl├╝k ├žekme.
– Konu┼čma ├Âz├╝r├╝.
– Seslerin y├Ân├╝n├╝ kestirememe.
– ─░leti┼čim kurmada gere─činden fazla jest ve mimik kullanma.
– Fiziksel ├ževre ko┼čullar─▒ndaki seslere kar┼č─▒ kay─▒ts─▒z kalma.
– Okuma-konu┼čma-yazma s─▒ras─▒nda s├Âzc├╝klerdeki sesleri heceleri yutma.
– E─čitim uygulamalar─▒nda sesin hafif veya g├Âr├╝┼č alan─▒ i├žinde olmamas─▒ sonucu tart─▒┼čmalara ilgisizlik ve sessizli─či se├žme.

G├Ârme Engelli Birey Kimdir?
T├╝m d├╝zeltmelerle birlikte, g├Âren g├Âz├╝n ola─čan g├Ârme g├╝c├╝n├╝n onda birine yani 20/200 l├╝k g├Ârme keskinli─čine ya da daha az─▒na sahip olan ya da g├Ârme a├ž─▒s─▒ 20 dereceyi a┼čmayan ki┼čilerdir.

G├Ârme Engellilerin ├ľzellikleri:
* Fark edilmek i├žin siyah g├Âzl├╝k veya beyaz baston kullan─▒rlar.
* Dokunma, i┼čitme ve koklama duyular─▒ geli┼čmi┼čtir.
* Akademik alanlarda g├Ârenlere oranla geridirler.
* Bu ki┼čiler ├Âzellikle dokunma duyusuna ba─č─▒ml─▒d─▒rlar,.
* Dil geli┼čimi g├Ârsel olmaktan ├žok i┼čitsel olmas─▒ nedeniyle g├Ârme engellilerin dil geli┼čimleri normal ├žocuklarla ayn─▒d─▒r.
* G├Ârme engellilerin s├Âze dayal─▒ testlerle yap─▒lan zeka ├Âl├ž├╝mlerinde, g├Ârme engelinin d├╝┼č├╝k zekaya yol a├žmad─▒─č─▒n─▒ g├Âstermektedir.

Konu┼čma Engelli Birey Kimdir?
Konu┼čman─▒n ak─▒┼č─▒nda, ritminde, vurgular─▒nda, tizli─činde, ses birimlerinin ├ž─▒kar─▒l─▒┼č─▒ ve eklemleni┼činde, artik├╝lasyonunda, anlam─▒nda bozuklu─ču bulunan ki┼čilerdir.

Konu┼čma Engellilerin ├Âzellikleri:
– ─░┼čitilemeyecek kadar a┼č─▒r─▒ al├žak sesle konu┼čma,
– Konu┼čman─▒n rahatl─▒kla anla┼č─▒lamamas─▒,
– Belirli bir sesin beklenildi─či gibi s├Âylenememesi,
– S├Âz dizimi,dil bi├žimi vb. sapmalar,
– Konu┼čurken zorluk ├žekme.

├ľ─črenme G├╝├žl├╝─č├╝ Olan ├çocuklar:
Psikolojik s├╝re├žlerden g├Ârsel, i┼čitsel alg─▒laman─▒n geli┼čmedi─či ya da alg─▒lananlar─▒n b├╝t├╝nle┼čtirilmesinde ya da psikomotor ├Âzellikli ifade etme becerilerinde g├╝├žl├╝klerin g├Âzlendi─či ├žocuklard─▒r.

├ľ─črenme G├╝├žl├╝─č├╝ Olan ├žocuklar─▒n ├ľzellikleri:
* G├Ârsel ve i┼čitsel alg─▒lama problemleri g├Âr├╝l├╝r.
* Akranlar─▒na g├Âre devimsel becerilerin kullan─▒lmas─▒n─▒ gerektiren bedensel etkinliklerde
g├╝├žl├╝kler ve e┼čg├╝d├╝m problemleri g├Âr├╝l├╝r.
* ├çal─▒┼čma becerilerini kullanma yetenekleri s─▒n─▒rl─▒d─▒r.
* Dikkatleri da─č─▒n─▒kt─▒r.
* A┼č─▒r─▒ hareketlidirler.
* K─▒sa s├╝reli bellekleri yeterince geli┼čmemi┼čtir.
* Sosyal uyum a├ž─▒s─▒ndan geridirler.

Bedensel Engelli Birey Kimdir?
B├╝t├╝n d├╝zeltmelere ra─čmen iskelet, sinir sistemi, kas ve eklemlerindeki engellerden dolay─▒ normal e─čitim – ├Â─čretim ├žal─▒┼čmalar─▒ndan yeterince yararlanamayanlard─▒r.

Bedensel Engellilerin ├ľzellikleri:
– Akademik ba┼čar─▒lar─▒ s─▒n─▒f arkada┼člar─▒ndan geri olabilir.
– Sosyal ve ki┼čisel uyumlar─▒ bedensel yetersizli─či olmayanlarla ayn─▒d─▒r; ancak bedensel yetersizlikten etkilenen ki┼čilerde ise g├Âr├╝len uyum sorunlar─▒, ├ževrelerindeki ki┼čilerin tepkilerinin sonucudur.
– Kendilerini yetersiz hissetmeleri sonucunda; i├že kapanma, al─▒ngan ve hassas olma gibi sorunlar ortaya ├ž─▒kmaktad─▒r.
– Zaman zaman uyum problemleri g├Âr├╝lmektedir.