Zihinsel engelli bireylere okuma yazma ├Â─čretimi

6.427 okundu

Zihinsel engelli bireylere okuma yazma ├Â─čretimi me┼čakkatli fakat do─čru y├Ântem ve teknikler uyguland─▒─č─▒ zaman bir o kadar da zevkli bir i┼čtir. ┼×u da bir ger├žek do─čru y├Ântemi tespit edebilmek i├žin genel y├Ântemleri bilmek gerekmektedir. Bunlar:

 

1. Metin y├Ântemi(├ťst├╝n zekal─▒ bireyler i├žin): Paragraf b├╝t├╝n halinde verilir. Sonra c├╝mle-kelime-hece ve seslere ayr─▒l─▒r.
2. Harf y├Ântemi(Otistik bireyler i├žin): Harflerin okunu┼ču ├Â─čretilir.( Daha do─črusu otistik olan birey harflerin okunu┼čunu ezberler. ├ľrnek: ba-ca-ka-p─▒ÔÇŽ) Sonra bu heceler birle┼čtirilerek yeni kelime ve c├╝mleler olu┼čturulur.
3. Ses y├Ântemi (Hafif veya ortaya yak─▒n hafif d├╝zeyde zihinsel yetersizli─či olan bireyler i├žin): Harflerin okunu┼ču esas al─▒nm─▒┼čt─▒r. Bildi─činiz gibi ┼ču anda devlet okullar─▒nda uygulanan bir y├Ântemdir.Sesler gruplara ayr─▒lm─▒┼č ve guruptaki ses s─▒ras─▒ takip edilerek yeni yeni kelimeler t├╝retilmi┼čtir. ┼×├Âyle ki:

Birinci Grup : e,l,a,t

─░kinci Grup : i,n,o,r,m

├ť├ž├╝nc├╝ Grup : u,k,─▒,y,s,d

D├Ârd├╝nc├╝ Grup: ├Â,b,├╝,┼č,z,├ž

Be┼činci Grup : g,c,p,h

Alt─▒nc─▒ Grup : ─č,v,f,j

Peki, bu s─▒ra ├Âzel e─čitime muhta├ž bireyler i├žin uygun mudur?

K─▒smen uygundur. ┼×u asla unutulmamal─▒d─▒r ki ├Âzel e─čitime muhta├ž bireylere ├Âzel teknik ve y├Ântemler uygulanmal─▒d─▒r. Olabildi─čine sade ve anla┼č─▒l─▒r olmal─▒d─▒r. Bu nedenle ├Âzel e─čitime muhta├ž bireylere ├Ânce sesli harflerin okunu┼ču ├Â─čretilmeli sonrada ├Â─črenilen bu sesli harfler, sessiz harflerin okunu┼čuyla birle┼čtirilerek hece kelime ve c├╝mleler olu┼čturulmal─▒d─▒r.

Deneyimlerimiz sonucu ├ž─▒kan en uygun s─▒ra:

Birinci Grup: a,e,─▒,o,u,i,├Â,├╝

─░kinci Grup : l-m-t-n-s-k-r-f-y-z-v-b-c-d-p-h-┼č-├ž-g-j-─č

Ses y├Ânteminde uyulmas─▒ gereken baz─▒ basit kurallar vard─▒r. Bunlar:

a) Hece ve kelime olu┼čturulurken bireyin ├Â─črenmedi─či ses asla kullan─▒lmamal─▒d─▒r.

b) ─▒ ile i, o ile ├Â, u ile ├╝ pe┼č pe┼če ├Â─čretilmemelidir.

c) El yaz─▒s─▒ (birey okumay─▒ ├Â─črenmeden ├Ânce) verilmemelidir

d) Okuma ├Â─črenildikten sonra yaz─▒ ├žal─▒┼čmalar─▒na ge├žilmelidir.

1. Fi┼č ( b├╝t├╝n-par├ža-b├╝t├╝n) y├Ântemi (orta veya ortaya yak─▒n d├╝zeyde zihinsel yetersizli─či olan bireyler i├žin):├ľnceki y─▒llarda yine devlet okullar─▒nda uygulanan bu y├Ântem, ├Â─čretim y├Ântemleri i├žerisinde en somut olan─▒d─▒r. Elbette ki yine bu y├Ânteminde ├Âzel e─čitime muhta├ž bireylere uyarlanmas─▒ gerekmektedir. ├ľnceki y─▒llarda devlet okullar─▒nda ÔÇśAli gelÔÇÖ ve Ali bakÔÇÖ serisi olmak ├╝zere iki seri kullan─▒lmaktayd─▒. A┼ča─č─▒da yazd─▒─č─▒m basamaklar bu iki serinin kar─▒┼č─▒m─▒ndan olu┼čmaktad─▒r. Fakat ┼ču da unutulmamal─▒d─▒r ki ├Â─čretmen istedi─či fi┼či uygulamaya koyabilir. Hatta kendiside yeni fi┼čler ├╝retebilir. ├ľnemli olan kullan─▒lan fi┼č c├╝mlelerinin b├╝t├╝n kapal─▒ ve a├ž─▒k heceleri i├žerisinde bulunduruyor olmas─▒d─▒r. Buda aylarca s├╝ren ciddi bir ├žal─▒┼čma sonucunda ancak olu┼čturulabilir.

A┼ča─č─▒da yazd─▒─č─▒m fi┼č basamaklar─▒n─▒ bir├žok kaynaktan ve deneyimli ├Â─čretmenlerimizin tecr├╝belerinden yararlanarak haz─▒rlad─▒m. Basamak takibinde a─č─▒ra yak─▒n zihinsel yetersizli─či olan bireyleri baz ald─▒m. Ancak haz─▒rlad─▒─č─▒m 1111 basamaktan yaln─▒zca 60 tanesini buraya yazabildim. Tabi ┼ču da unutulmamal─▒d─▒r ki her ├žocuk bireyseldir bu sebeple ├žocu─čun ilgisine g├Âre fi┼č vermek ve do─čru zamanda kelime ve hece evresine ge├žmek laz─▒md─▒r. Bu nedenle her ├Â─čretmen kendi kabiliyeti ve ├Â─črenci ├Âzellikleri bak─▒m─▒ndan istedi─či s─▒ra ve y├Ântemi uygulayabilir. ├ťmit ediyorum ki sizlere faydal─▒ olacakt─▒r.

BASAMAKLANDIRILMI┼×, F─░┼× Y├ľNTEM─░YLE OKUMA-YAZMA ├ľ─×RET─░M─░

1. Okuma yazmaya haz─▒r bulunu┼čluk d├╝zeyine ula┼č─▒r.

2. Kavramlar─▒ bilir

3. Yaz─▒ ara├ž- gere├žlerini tan─▒r,kural─▒na uyar.

4. Serbest-dik-yatay-sola e─čik-e─čri yuvarlak ├žizgi ├žizer.

5. ABC mizdeki harfleri yazar.(kural─▒na uygun)

6. ÔÇśAli ata bak.ÔÇÖ Fi┼čini g├Âsterildi─činde okur-s├Âylendi─činde yazar.

7. ÔÇśEmel eve gel.ÔÇÖFi┼čini g├Âsterildi─činde okur-s├Âylendi─činde yazar.

8. ÔÇś─░pek ipi tut.ÔÇÖ Fi┼čini g├Âsterildi─činde okur-s├Âylendi─činde yazar.

9. ÔÇś├ľmer m─▒s─▒r sever.ÔÇÖ ÔÇÖFi┼čini g├Âsterildi─činde okur-s├Âylendi─činde yazar.

10. ÔÇśUyan Ufuk uyan.ÔÇÖ ÔÇÖFi┼čini g├Âsterildi─činde okur-s├Âylendi─činde yazar.

11. ÔÇśI┼č─▒k ─▒l─▒k s├╝t i├ž.ÔÇÖ ÔÇÖFi┼čini g├Âsterildi─činde okur-s├Âylendi─činde yazar.

12. ÔÇśOya okula ko┼č.ÔÇÖFi┼čini g├Âsterildi─činde okur-s├Âylendi─činde yazar.

13. ÔÇś├ťmit ├╝z├╝m yer.ÔÇÖ ÔÇÖFi┼čini g├Âsterildi─činde okur-s├Âylendi─činde yazar.

14. ÔÇśAli ata bak. ÔÇÖFi┼činin kelimeleri g├Âsterildi─činde okur-s├Âylendi─činde yazar.

15. ÔÇśEmel eve gel.ÔÇÖ ÔÇÖFi┼činin kelimeleri g├Âsterildi─činde okur-s├Âylendi─činde yazar.

16. ÔÇś─░pek ipi tut.ÔÇÖ ÔÇÖFi┼činin kelimeleri g├Âsterildi─činde okur-s├Âylendi─činde yazar.

17. ÔÇś├ľmer m─▒s─▒r sever.ÔÇÖ ÔÇÖFi┼činin kelimeleri g├Âsterildi─činde okur-s├Âylendi─činde yazar.

18. ÔÇśUyan Ufuk uyan.ÔÇÖ Fi┼činin kelimeleri g├Âsterildi─činde okur-s├Âylendi─činde yazar.

19. ÔÇśI┼č─▒k ─▒l─▒k s├╝t i├ž.ÔÇÖ Fi┼činin kelimeleri g├Âsterildi─činde okur-s├Âylendi─činde yazar.

20. ÔÇśOya okula ko┼č.ÔÇÖ Fi┼činin kelimeleri g├Âsterildi─činde okur-s├Âylendi─činde yazar.

21. ÔÇś├ťmit ├╝z├╝m yer.ÔÇÖ Fi┼činin kelimeleri g├Âsterildi─činde okur-s├Âylendi─činde yazar.

22. ÔÇśbu masa-┼ču pencere-i┼čte kap─▒-tahta-s─▒ra.ÔÇÖ Kelime ve s├Âz ├Âbeklerini s├Âylendi─činde yazar.

23. ÔÇśbu masa-┼ču pencere-i┼čte kap─▒-tahta-s─▒ra.ÔÇÖKelime ve s├Âz ├Âbeklerinin kelimeleri kar┼č─▒la┼čt─▒r─▒ld─▒─č─▒nda okur-s├Âylendi─činde yazar.

24. Sekiz temel fi┼č c├╝mlesinin heceleri kar─▒┼čt─▒r─▒ld─▒─č─▒nda okur-s├Âylendi─činde yazar.

25. ÔÇśbu masa-┼ču pencere-i┼čte kap─▒-tahta-s─▒ra.ÔÇÖkelime ve s├Âz ├Âbeklerinin heceleri kar─▒┼čt─▒r─▒ld─▒─č─▒nda okur-s├Âylendi─činde yazar.

26. ÔÇśHasan hasta oldu.ÔÇÖFi┼čini g├Âsterildi─činde okur-s├Âylendi─činde yazar.

27. ÔÇśG├╝ler gazete okuyor.ÔÇÖFi┼čini g├Âsterildi─činde okur-s├Âylendi─činde yazar.

28. ÔÇśJale bu baraj.ÔÇÖ Fi┼čini g├Âsterildi─činde okur-s├Âylendi─činde yazar.

29. ÔÇśZafer oyun oynad─▒.ÔÇÖ Fi┼čini g├Âsterildi─činde okur-s├Âylendi─činde yazar.

30. ÔÇśZafer oyun oynad─▒. Fi┼čini g├Âsterildi─činde okur-s├Âylendi─činde yazar.

31. ÔÇśHasan hasta oldu.ÔÇÖ ÔÇśG├╝ler gazete okuyor. ÔÇśJale bu baraj.ÔÇÖ ÔÇśZafer oyun oynad─▒. ÔÇśY├╝cel yaz─▒ yaz.ÔÇÖFi┼člerinin kelimeleri kar─▒┼čt─▒r─▒ld─▒─č─▒nda okur-s├Âylendi─činde yazar.

32. ÔÇśHasan hasta oldu.ÔÇÖ ÔÇśG├╝ler gazete okuyor. ÔÇśJale bu baraj.ÔÇÖ ÔÇśZafer oyun oynad─▒. ÔÇśY├╝cel yaz─▒ yaz.ÔÇÖFi┼člerinin heceleri kar─▒┼čt─▒r─▒ld─▒─č─▒nda okur-s├Âylendi─činde yazar.

33. ÔÇśYere ├ž├Âp atmaÔÇÖ Fi┼čini g├Âsterildi─činde okur-s├Âylendi─činde yazar.

34. ÔÇś┼×enay t├╝rk├╝ s├Âyledi.ÔÇÖ Fi┼čini g├Âsterildi─činde okur-s├Âylendi─činde yazar.

35. ÔÇśYere ├ž├Âp atmaÔÇÖ Fi┼činin kelimeleri g├Âsterildi─činde okur-s├Âylendi─činde yazar.

36. ÔÇśYere ├ž├Âp atmaÔÇÖ Fi┼č c├╝mlesinin heceleri kar─▒┼čt─▒r─▒ld─▒─č─▒nda okur-s├Âylendi─činde yazar.

37. ÔÇśDay─▒m d├╝─č├╝ne gitti.ÔÇÖ Fi┼čini g├Âsterildi─činde okur-s├Âylendi─činde yazar.+

38. ÔÇś┼×enay t├╝rk├╝ s├Âyledi.ÔÇÖ Fi┼činin kelimeleri kar─▒┼čt─▒r─▒ld─▒─č─▒nda okur-s├Âylendi─činde yazar.

39. ÔÇś┼×enay t├╝rk├╝ s├Âyledi.ÔÇÖ Fi┼č c├╝mlesinin heceleri kar─▒┼čt─▒r─▒ld─▒─č─▒nda okur-s├Âylendi─činde yazar.

40. ÔÇśElif fidan dik sula.ÔÇÖ Fi┼čini g├Âsterildi─činde okur-s├Âylendi─činde yazar.

41. ÔÇśDay─▒m d├╝─č├╝ne gitti.ÔÇÖ Fi┼činin kelimeleri kar─▒┼čt─▒r─▒ld─▒─č─▒nda okur-s├Âylendi─činde yazar.

42. ÔÇśDay─▒m d├╝─č├╝ne gitti.ÔÇÖ Fi┼č c├╝mlesinin heceleri kar─▒┼čt─▒r─▒ld─▒─č─▒nda okur-s├Âylendi─činde yazar.

43. Bu ba─č bizim.ÔÇÖ Fi┼čini g├Âsterildi─činde okur-s├Âylendi─činde yazar.

44. ÔÇśElif fidan dik sula.ÔÇÖ Fi┼činin kelimeleri kar─▒┼čt─▒r─▒ld─▒─č─▒nda okur-s├Âylendi─činde yazar.

45. ÔÇśElif fidan dik sula.ÔÇÖ Fi┼č c├╝mlesinin heceleri kar─▒┼čt─▒r─▒ld─▒─č─▒nda okur-s├Âylendi─činde yazar.

46. ÔÇśAbla k├Âpek havlad─▒.ÔÇÖ Fi┼čini g├Âsterildi─činde okur-s├Âylendi─činde yazar.

47. ÔÇśBu ba─č bizim.ÔÇÖ Fi┼činin kelimeleri kar─▒┼čt─▒r─▒ld─▒─č─▒nda okur-s├Âylendi─činde yazar.

48. ÔÇśBu ba─č bizim.ÔÇÖ Fi┼činin heceleri kar─▒┼čt─▒r─▒ld─▒─č─▒nda okur-s├Âylendi─činde yazar.

49. ÔÇś├çetin ye┼čil ─▒┼č─▒kta ge├ž.ÔÇÖ Fi┼čini g├Âsterildi─činde okur-s├Âylendi─činde yazar.

50. ÔÇśAbla k├Âpek havlad─▒.ÔÇÖ Fi┼činin kelimeleri kar─▒┼čt─▒r─▒ld─▒─č─▒nda okur-s├Âylendi─činde yazar.

51. ÔÇśAbla k├Âpek havlad─▒.ÔÇÖ Fi┼činin heceleri kar─▒┼čt─▒r─▒ld─▒─č─▒nda okur-s├Âylendi─činde yazar.

52. ÔÇś├çetin ye┼čil ─▒┼č─▒kta ge├ž.ÔÇÖ Fi┼činin kelimeleri kar─▒┼čt─▒r─▒ld─▒─č─▒nda okur-s├Âylendi─činde yazar.

53. ÔÇś├çetin ye┼čil ─▒┼č─▒kta ge├ž.ÔÇÖ Fi┼činin heceleri kar─▒┼čt─▒r─▒ld─▒─č─▒nda okur-s├Âylendi─činde yazar.

54. s-y-t-k-z-m-┼č-l-g-d-f-b-p-r-n-├ž-v-c-h-j-─č harfleriyle olu┼čturulmu┼č a├ž─▒k heceleri g├Âsterildi─činde okur-s├Âylendi─činde yazar.

55. A├ž─▒k hecelerden olu┼čmu┼č c├╝mle ve kelimeleri g├Âsterildi─činde okur-s├Âylendi─činde yazar.

56. r-┼č-k-t-l-m-├ž-n-y-s-f-p-z-v-h-j-g-b-─č-c-d harfleriyle olu┼čturulmu┼č kapal─▒ heceleri g├Âsterildi─činde okur-s├Âylendi─činde yazar.

57. Basit kelime-c├╝mle-metin g├Âsterildi─činde okur-s├Âylendi─činde yazar.

58. Metin okur-yazar.

59. Okuma ÔÇô yazmay─▒ h─▒zland─▒rma ├žal─▒┼čmalar─▒ yapar.

60.Okudu─ču metni anlat─▒r.
Kaynaklar
Ahmed Akif ├ťLGER www.ozelegitimsitesi.com www.ozelegitimforumu.com

Payla┼čmak b├╝y├╝kl├╝kt├╝r.

Bir Cevap Yaz─▒n